Türkiye, Finlandiya ve İsveç’in NATO üyeliğine nasıl yaklaşır?

turkiye finlandiya ve isvecin nato uyeligine nasil yaklasir X58i26b3

1652401696632 bb chttps www bbc com turkce haberler dunya 61432548

Finlandiya, askeri tarafsızlık siyasetini sona erdirerek NATO’ya katılma başvurusu yapma kararını açıkladı. İsveç’in de ileriki günlerde misal bir açıklama yapması bekleniyor. Başka 30 ülke üzere veto hakkı bulunan Türkiye’den iki İskandinav ülkesinin iştirakine ait resmi bir açıklama yahut kıymetlendirme şimdi yapılmadı.

Türkiye, Finlandiya ile BM Arabuluculuk Teşebbüsü kıymetli bir projede birlikte yer alıyor ve ikili bağlantılarda sorun yaşamıyor.

İsveç’in PKK ve YPG terör örgütlerine ait yaklaşımı ve Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Suriye’deki varlığına karşı çıkışı üzere ögeler Ankara-Stockholm ortasında vakit zaman değerli problemlere yol açıyor. Bu rahatsızlıkların Türkiye’nin İsveç’in iştirakine ait veto etmesine neden olup olmayacağını ileriki günler gösterecek.

Yol haritası nasıl?

Rusya’nın Ukrayna’yı işgal teşebbüsünün en değerli sonuçlarından biri de askeri olarak tarafsız statüde olan iki İskandinav ülkesi Finlandiya ve İsveç’in muhtemel bir Rus saldırısına karşı NATO’ya iştiraki gündemlerine alması oldu.

Finlandiya liderliği, yazılı bir açıklamayla ittifaka iştirak müracaatının yapılması gerektiğini ilan etti. İsveç’in de ileriki günlerde emsal bir adım atması bekleniyor. Her iki ülkenin de resmi müracaatlarını 29-30 Haziran günlerinde gerçekleştirilecek olan NATO başkanlar tepesi öncesi yapması öngörülüyor.

NATO’da oybirliği sağlanması durumunda, Finlandiya ve İsveç’in iştirak müracaatına ait ittifakın ortak tutumunun başkanlar tepesi sırasında açıklanması ve müzakere sürecinin başlatılması bekleniyor. Müzakerelerin tamamlanmasının akabinde iştirak kararının 30 müttefik ülkenin parlamentolarında onaylanması gerekiyor.

NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Finlandiya’nın iştirak başvurusu ile ilgili olarak yaptığı açıklamada, ittifakın kapılarının açık olduğunu, sürecin süratli bir formda tamamlanacağı beklentisini lisana getirdi. Başta ABD, İngiltere, Fransa ve Almanya üzere önde gelen NATO ülkeleri İskandinav ülkelerinin ittifaka iştirakini destekliyorlar.

124717547 russia sweden finland turkish 2x640 nc

Haziran ayı sonunda Madrid’de gerçekleşecek doruğun gündemini ve Ukrayna işgalinin geldiği noktayı görüşmek üzere 14 Mayıs’ta Berlin’de harikulâde bir toplantıda buluşacak olan NATO dışişleri bakanlarının, ittifakın genişlemesine ait gelişmeleri de kapsamlı formda ele alacakları kaydediliyor.

Almanya Dışişleri Bakanlığı’nın konut sahipliğinde gerçekleştirilecek toplantıya Finlandiya ve İsveç dışişleri bakanları da katılıyor.

Türkiye’nin konumu

Türkiye’den şimdi Finlandiya ve İsveç’in NATO’ya iştirak eğilimlerine ait bir açıklama ya da kıymetlendirme yapılmadı. Savunma Bakanı Hulusi Akar Nisan ayı sonunda Hürriyet köşe muharriri Sedat Ergin’e verdiği demeçte, mevzuyla ilgili soruya, “Olayları yakından takip ediyoruz” karşılığını vererek net bir konum belirtmekten kaçınmıştı.

Ankara’daki diplomatik çevreler, Türkiye’nin NATO’nun iki İskandinav ülkesini kabul etme sürecine kıymetli bir pürüz koymayacağı fikrinde. Bunun en değerli nedenlerinden biri Ankara’nın genel olarak NATO’nun “açık kapı” siyasetini benimsemesi ve bilhassa Rusya’nın Ukrayna’ya karşı başlattığı savaş sonucunda kökten değişen güvenlik ortamı olarak gösteriliyor.

Rusya’nın işgal teşebbüsünü başlattığı 24 Şubat’tan itibaren NATO içinde faal bir rol oynayan, Ukrayna’ya askeri ve siyasi takviye verirken başka yandan da iki taraf ortasında arabuluculuk faaliyeti gösteren Ankara’nın kendisinin ittifak içinde izole olmasına yol açacak bir veto tehdidinde bulunması beklenmiyor.

Ankara, son devirde NATO içinde artan stratejik kıymeti sayesinde başta ABD olmak üzere Batı ülkeleriyle son yıllarda gerilen alakalarını de onarma sürecinde. Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun 18 Mayıs günü ABD’ye yapacağı ziyaret hem siyasi bağlantıların olağanlaşması hem de Türkiye’nin kendi savunması için talep ettiği F-16 savaş uçaklarının satışı üzere somut işbirliği süreçleri açısından kıymetli olacak. Diplomatik etraflarda, Ankara’nın son periyotta elde ettiği bu kazanımı yitirmek istemeyeceği görüşü öne çıkıyor.

124717549 bbcnato

İsveç ve Finlandiya halihazırda NATO ile ne kadar temasta?

İsveç ve Finlandiya’nın NATO’nun değerli ortakları olarak son periyotta giderek artan halde ittifakın askeri ve siyasi faaliyetlerine katılıyor olmaları ve Türkiye’nin bu süreçlere geçmişte karşı çıkmaması da kıymetli bir öge olarak bedellendiriliyor.

Her iki İskandinav ülkesi de NATO’nun birçok toplantılarına gözlemci olarak katılıyorlar ve başta hava devriyesi olmak üzere Baltık bölgesinde ittifakın güvenlik ortamı yaratma gayretlerinin bir parçasılar.

Rusya’nın Kırım’ı işgal ve ilhak ettiği 2014’den bu yana ittifakın programlarına daha çok iştirak gösteren bu iki İskandinav ülkesiyle istihbarat paylaşımı da yapılıyor.

NATO’nun genişleme ölçütleri ortasında en değerli ögelerden biri, ittifaka katılacak ülkenin ortak güvenlik ve savunma kapasitesine katkı yapabilmeleri olarak gösteriliyor. Hem İsveç hem Finlandiya’nın bu ölçütü rahatlıkla sağladığı, hasebiyle iştirak sürecine teknik nedenlerle itiraz edilmesinin çok muhtemel olmadığı da kaydediliyor.

Finlandiya: Türkiye destekliyor

Finlandiya ile Türkiye ortasındaki münasebetlerde kıymetli bir sorun başlığı bulunmuyor. Finlandiya’nın Ankara Büyükelçisi Ari Maki, 12 Mayıs’ta Kayseri’ye yaptığı bir ziyaret sırasında, ikili bağlarla ilgili olarak “Finlandiya ile Türkiye Cumhuriyeti şu anda çok kusursuz ülkü münasebetlere sahiptir. Ülkelerimiz pek çok alanda iş birliği içerisindedir. Karşılıklı münasebetlerimiz tarihteki en büyük rekoruna ulaşmış durumda, etkileşimlerimizin sayısı 2 milyona ulaşmış durumda. Yalnızca bu sene içerisinde Dışişleri Bakanımız Türkiye’ye iki sefer ziyarette bulundu,” tabirlerini kullandı.

Şubat ayında Ankara’da Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ile görüşen Finlandiya Dışişleri Bakanı Pekka Haavisto, Anadolu Ajansı’na verdiği demeçte, Türk dışişleri bakanı ile “NATO’nun kapısını yeni üyelere açık tutma siyasetini da konuştuklarını” belirtmişti.

Finlandiyalı bakan, “Kendi güvenliğimizi artıran askeri tatbikatlarda NATO ile birlikte yer alabilmemiz Finlandiya ve İsveç için çok değerli. Ayrıyeten, İsveç ve Finlandiya dışişleri bakanları olarak NATO’daki mevkidaşlarla birtakım siyasi tartışmalara da katılıyoruz. Ve elbette, katılımımızı destekleyen Türkiye üzere ülkelere güveniyoruz,” değerlendirmesinde bulunmuştu.

124717554 gettyimages 1233447627Erdoğan ve Nato Genel Sekreteri Jens Stoltenberg

İsveç ile PKK ve YPG sorunu

İnsan hakları ve demokrasi konusunda Avrupa ve dünyada en etkin ülkeler ortasında yer alan İsveç, başta Kürt sorunu ve insan hakları ihlalleri olmak Türkiye’nin siyasi ve soysal süreçleriyle ilgilenen ve Ankara’nın reaksiyonunu çeken bir ülke.

Ankara sıklıkla Stockholm’ü AB’nin terör örgütleri listesinde yer alan PKK’nın yöneticilerini desteklemekle suçluyor. Ayrıyeten Ankara, PKK’nın Suriye kolu olarak tanımladığı YPG’nin İsveç hükümetince muhatap alınmasına da güçlü biçimde karşı çıkıyor.

İsveç Dışişleri Bakanı Ann Linde’nin 2020’de YPG yöneticilerini kabul etmesine Ankara sert reaksiyon vermiş, bu durumun “İsveç’in terörle gayrete yaklaşımı konusunda önemli soru işaretleri oluşturduğunu” kaydetmişti.

İsveç Dışişleri Bakanı Linde’nin en son Türkiye ziyareti sırasında düzenlenen basın toplantısında Türkiye’nin Suriye’deki operasyonlarını eleştirmesine Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu sert reaksiyon vermiş, Türkiye’nin terörle gayretine takviye verilmesini istemişti.

Türkiye, 2019 sonlarında NATO’nun askeri tehdit evraklarında YPG’ye yer vermemesi ve kendisinin terörle uğraşına kâfi dayanağın verilmemesi nedeniyle Baltık ülkeleri ve Polonya için hazırlanan ortak savunma planını veto etmişti. Müzakerelerin akabinde Türkiye 2020 ortalarında vetosunu kaldırmıştı.

Türkiye, YPG’nin Suriye’nin kuzeyinde bir terör koridoru oluşturmak istediğini kaydediyor ve bunu engellemek için askeri formüllere başvuruyor.

En son 2019’da Barış Pınarı Operasyonu’nu gerçekleştiren Türkiye, başta ABD olmak üzere Batı ülkelerinin reaksiyonunu çekmişti.

Türkiye, NATO’nun en güçlü üyesi olan ABD’yi de IŞİD ile çaba için Suriye Demokratik Güçleri ismi altında YPG’ye askeri takviye vermekle suçluyor.

Ankara’nın YPG ve PKK sorunu nedeniyle İsveç’in iştirakini engellemek ya da zorlaştırmak üzere bir adım atıp atmayacağını ileriki günler gösterecek.