Tıp Alanında Yaşanan Önemli Gelişmeler

tip alaninda yasanan onemli gelismeler 2RkNrhGz

tip onemli gelismeler agustos 1663325267

İnsan ömrünün son 200 yılda şok edici bir süratle daima artması, pek çok gelişimin yanında en çok da tıp alanında yaşanan gelişmelerle gerçekleşti. Günümüzde de sürat kesmeden devam eden araştırmalar, bilhassa kanser, alzheimer üzere hastalıklara ve genetik çalışmalarla daha sağlıklı bireyler haline gelebilmemize odaklanıyor.

Bu doğrultuda geçtiğimiz bir ay boyunca pek çok değerli bulgu elde edildi. Hastalıklara deva olacak pek çok sonuca ulaşıldı. En kıymetlilerden kimilerini derledik.

Geçtiğimiz bir ayda tıp alanında yaşanan değerli gelişmeler

Erken kanser teşhisinde yeni yol: Çekirgeler!

2621f9af3f78f14048c6fb3ccf141c69dd90f75b

Kanser araştırmaları tıpta günümüzde üzerinde en çok durulan mevzuların başında geliyor. Erken teşhiste yenilikçi tedavi yöntemlerine kadar, bu alanda sayısız çalışma gerçekleştiriliyor. Yeni bir araştırma ise kanserde erken teşhiste yeni yol göstericimizin çekirgeler olabileceğine işaret ediyor.

ABD Michigan Eyalet Üniversitesi’nde yürütülen yeni bir araştırma, locust ismi verilen göçmen çekirgelerin kanserli hücreler ile sağlıklı hücreleri koklayarak birbirinden ayırt edebildiğini ortaya koydu. Bu çalışma ile elde edilen bilgilerin gelecekte hastalıkları tespit edebilen aygıtların geliştirilmesinde kullanılması hedefleniyor. Bunun için ise bir nevi ‘tersine mühendislik’ uygulanarak çekirgelerin bu ayrımı gerçekleştirişinin ‘taklit edilmesi’ planlanıyor.

Çekirgeler bir hastalığı ‘koklayarak’ tespit edebilen tek canlılar değil. Misal bir durumu COVID devrinde köpeklerde de görmüştük. Araştırmacılar bu sebeple farklı canlıların bu bahiste bize değerli bilgiler sağlayabileceğini söz ediyor.

Genç farelere yaşlı fare kanı enjekte edildi: ‘Gençlik iksiri’ kanda gizli olabilir

504c3bc916beb09490a56c08be402b3d6045eb28

Fareler üzerinde gerçekleştirilen yeni bir araştırma, geçmişte bu alanda yürütülen çalışmaları destekleyen değerli sonuçlar verdi. Genç farelere yaşlı fare kanı enjekte edilen araştırmada fareler dayanıklılık testlerine tabi tutuldu ve bunun yanında kas hareketleri gözlemlendi.

Elde edilen datalar, yaşlı fare kanı verilen genç farelerin denetim kümesi olarak atanan ve yaşlı kanı verilmeyen farelere nazaran daha yavaş koştuğunu, daha çabuk yorulduğunu ortaya koydu. Birebir vakitte farelerde böbrek hasarı ve karaciğer yaşlanmasına yönelik belirteçler de gözlemlendi. 

Benzer bir yaşlanma tesiri, insan hücreleri yaşlı bireylerin plazmasına daldırıldığında da meydana geldi. Ayrıyeten çalışmada yaşlı farelere genç fare kanı aşılandığında ise yorgunluk belirtilerinin azaldığı, dayanıklılığın arttığı tespit edildi. 

Geçmiş aylarda da benzeri bir çalışma gerçekleştirilmiş ve misal sonuçlar elde edilmişti. Elde edilen bilgilerin ise yaşlanma zıddı tıbbi çalışmalarda kullanılabileceği tabir ediliyor…

Su çiçeği ve uçuktan sorumlu virüslerin alzheimer’a neden olduğu savı güçlendi

5938d616634cb48d3a3c58bbb20caf5fee7501fa

Alzheimer, hayli yaygın görülen ve kişinin vakitle yakın vakitte yaşadıklarından aile bireylerine kadar her şeyi unutabilmesine neden olan nörolojik bir hastalık. Fakat yürütülen pek çok araştırmaya karşın hastalığın oluşmasına neyin neden olduğu tam olarak tespit edilemiyor.

Bu noktada uzun vakittir bedellendirilen seçeneklerden biri ise kimi virüslerin varlığı. Buna nazaran su çiçeği ve uçuktan sorumlu virüslerin bir ortada bulunması alzheimer oluşumunu tetikliyor. Varicella zoster virüsü (su çiçeğine neden olan) ve Herpes simpleks virüsü (uçuğa neden olan) ile ilgili yürütülen araştırma, kıymetli sonuçlar verdi.

Tufts Üniversitesi ve Oxford Üniversitesi’nden araştırmacılar tarafından yayınlanan yeni bir araştırmaya nazaran, bu iki virüsün birlikte varoluşu alzheimer ile ilişkilendiriliyor. Ayrıyeten bu iki virüsten Varicella zoster virüsü (VZV) isimli virüsün tedavisinde kullanılan aşının alzheimer riskini azalttığı da tespit edildi.

Durumu tespit etmek için araştırma grubu bir beyin gibisi bir ortam oluşturarak virüsleri ve tesirlerini gözlemledi. Model beyin dokusu tek başına varicella zoster ile enfekte olduğunda, Alzheimer proteinleri tau ve beta amiloidin artış belirtisi yoktu.

Ancak nöronlar zati uykuda olan bir herpes simpleks virüsü içeriyorsa, varicella-zoster virüsüne maruz kalma, herpes virüsünün yeniden aktifleştirilmesine yol açtı. Bu iki uçlu saldırıyı, Alzheimer hastalığı ile bağlı tau ve beta-amiloid proteinlerinde çarpıcı bir artışın yanı sıra nöronların sinyallerinde bir yavaşlama izledi. Tüm bu belirtiler, bu iki virüsün birbirini etkileyerek Alzheimer’ı tetiklediğini ortaya koydu.

Fazla tuz tüketimi kaynaklı vefatları azaltmak için kıymetli bir araştırma gerçekleştirildi: 1 gram bile milyonlarca hayat kurtarabilir!

b0b24aad34b01e8209d906adf49516ddb996f33e

Dünya Sıhhat Örgütü, günlük tuz tüketim ölçüsünün 5 gram olması gerektiğini söylüyor fakat dünyanın neredeyse tamamında sayılar 5 gramın epey üstünde. Örneğin ülkemizde ortalamaya bakıldığında sayının 15-18 grama kadar çıktığı görülüyor.

Fazla tuz tüketimine bağlı kalp krizi ve felç üzere pek çok mevtle sonuçlanabilen hastalık sebebiyle her yıl milyonlarca insan hayatını kaybediyor.

Bu mevzuda Çin’de yetişkin bireylerden elde edilen sıhhat bilgilerinin incelenmesiyle gerçekleştirilen bir araştırma, tuz tüketim ölçüsünü günde 1 gram azaltmanın bile milyonlarca kişinin hayatını kurtarabileceğine işaret etti.

Çin’de günlük tuz tüketim ölçüsü ortalama 11 gram. Ülkemize nazaran düşük olsa da bu da hayli yüksek bir ölçü. Araştırma grubu ise bu 1 gramlık azalmanın, bugünden 2030’a kadar yaşanacak 9 milyondan fazla hadiseyi önleyebileceğini tabir ediyor.

Ekibin vurguladığı nokta ise tuz tüketimini azaltmanın dengeli gerçekleşmesi gerektiği. Tıpkı vakitte daha fazla ölçüde düşüşün tutarlı olduğu takdirde uzun vadede çok daha fazla ölümlü hadisenin önünü kesebileceği söz ediliyor

Yürütülen araştırmada kalp ve damar hastalıkları üzerinde durulmuş olsa da çok tuz tüketimi ve kimi kanser çeşitleri ortasında da irtibat olduğuna yönelik araştırmalar bulunuyor. Tıpkı kanserde olduğu üzere, tuz tüketiminin pek çok sıhhat problemiyle da kontağı var. Araştırmayı yürüten grup ise bu araştırmada kalp ve damar hastalıklarına yönelik bilgi sunulmuş olsa da aslında bu azalmanın pek çok sıhhat sorunun daha önüne geçeceğine inanıyor.

Ülkemizdeki tuz tüketimini göz önüne alacak olursak, günlük kullanımımızda paket besinleri ve sofra tuzunu az da olsa azaltmanın pek çok olumlu tesiri olacağını söylemek yanlış olmayacaktır…

Beyne denetimli bir biçimde elektrik vermenin hafızayı güzelleştirdiği tespit edildi: Yaşlılarda unutma hastalıklarını yavaşlatabilir

50304ddcf93cf569a268441ec8be606fbeecda1c

Özellikle yaş aldıkça ortaya çıkan Alzheimer ve bunama üzere hafızayı direkt etkileyen hastalıkların tedavisi için pek çok farklı araştırma yürütülüyor. Bilhassa bu hastaların yaşam kalitesini artıracak tesire sahip yollar aranıyor.

Yeni bir araştırma ise beyne düşük ölçüde elektrikle ikaz vermenin beyinde iki farklı hafıza fonksiyonunda düzgünleştirme sağladığını gösteriyor. Araştırmada her gün sadece 20 dakika hafif düzeyde uygulanan elektrik stimülasyonu ile beyinlerde iki farklı hafıza tipinde bir aya kadar kalıcı iyileşme gözlendiği vurgulanıyor. Bu metot, ilgili bölgeye yerleştirilen elektrotlarla düşük ölçüde elektrik aktarılması biçiminde çalışıyor ve pek çok hastalığın tedavisinde kullanılan bir formül olarak karşımıza çıkıyor.

Araştırma boyunca iştirakçilere verilen sözlerin hatırlanması üzerine kurgulanan çalışmada bunun günlük aktiviteleri tam olarak temsil edemeyeceği tabir edilse de elde edilen bilgilerin epeyce değerli olduğu söyleniyor. 

D vitamininin depresyon ve anksiyete semptomlarını hafiflettiği kanıtlandı

14ab8edad9c76175777a75f79f8ce0ac8ab3ab12

D vitamini hem fizikî hem zihinsel sıhhatimiz için kâfi ölçüde almamız gereken bir vitamin, tıpkı tüm vitaminler üzere… Bu uzun vakittir bilinen bir bilgi. Lakin bunun yanında yürütülen pek çok araştırma, D vitamininin depresyon ve anksiyete semptomları hafiflettiğini ortaya koyuyor.

Geçmişten bugüne bu mevzuda yürütülen hayli fazla araştırma var. Yeni bir çalışmada ise araştırma grubu, şimdiye kadar bu hususta yürütülmüş 41 araştırmanın bilgileri üzerinde çalışarak kritik bir sonuç elde etti.

Buna nazaran depresyon üzere olaylarda uygulanan D vitamini desteği, şahıslarda semptomları hafifletti. Plasebo uygulanan kümelerde görülenden daha yüksek olan hafifleme tesiri, depresyonda olan bireylerde D vitamini desteğinin olumlu tesirini öne çıkardı.

Ancak 41 araştırmada toplamda 55 binden fazla şahıstan alınan verilere karşın uzmanlar depresyon üzere rahatsızlıkların tedavisinde tek bir neden ve usul olmaması gerektiğine dikkat çekiyor. Bu cinsten araştırmalar ile dünyada her yıl milyonlarca insanın hayatını olumsuz etkileyen depresyonun tedavisine katkı sağlanması hedefleniyor.

Tarihte birinci kere laboratuvar ortamında bir fare üzerinde kromozom mühendisliği yapıldı!

eeffbb81f1a13a00a02a1d59accb090f17dd680a

Milyonlarca yıllık evrim müddetince bir hayvanın kromozom sayıları epeyce yavaş bir biçimde değişiyor ve gelecek nesillere aktarılarak kalıcı hale geliyor. Lakin artık bu milyonlarca yıllık süreci laboratuvarda epeyce kısa müddette yapmak mümkün.

Kök hücreleri ve gen düzenlemeyi kullanarak yürütülen araştırmada temel amaç kromozom mühendisliğini yani kromozomları manipüle edip değiştirerek şekillendirmeyi bir göğüslü üzerinde de test etmekti. Kromozom mühendisliği daha evvel maya üzerinde muvaffakiyetle yapılmıştı lakin daha kompleks canlılar için güçlü bir vazife olarak görülüyordu.

Çin Bilimler Akademisi’nden bilim insanlarının gerçekleştirdiği çalışmada bir fare çeşidi üzerinde ‘kromozom füzyonu’ gerçekleştirildi. Farelerde ikişer çift kromozom kaynaştırılarak olağanda olduğundan bir çift az sayıda yani 19 çift kromozomlu fareler üretildi.

Kromozom 1 ve 2 ile kromozom 3 ve 4 kaynaştırılarak döllenmemiş yumurtaralara enjekte edildi. Çalışma sonucunda 1 ve 2’yi taşıyan karyotiplerde embriyonik vefat gerçekleşirken 3 ve 4’ün kaynaşarak oluşturduğu kromozom yavrulara aktarılabildi. 

Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar, memelilerde de kromozom seviyesinde mühendislik yapılabileceğinin ispatı olarak gösterilirken tıpkı vakitte tasarlanmış DNA dizileriyle karmaşık çok hücreli hayat oluşturma çalışmaları için de büyük bir adım olarak gösteriliyor…