Suudi-Türkiye yakınlaşmasına dair

suudi turkiye yakinlasmasina dair RaIyPkBY

154319

Üzerinde gereğince durmadık mı sanki? Zira Cumhurbaşkanlığı da yapan AKP Genel Lideri Recep Tayyip Erdoğan’ın Suudi Arabistan ziyareti üzerinde biraz daha konuşulmayı gerektirecek bir kıymete sahipti. Erdoğan’ın sert geri dönüşlerine alışıldığı için mi ya da bu dönüşleri takip etmek yorduğu için mi fazla konuşulmadı bu ziyaretle ilgili olarak anlayamamakla bir arada her ikisi de tesirli olmuştur muhtemelen. Dönüşlerinden sahiden biz yorulduk ancak maşallahı var saygıdeğer bu bahiste son derece enerjik.

Erdoğan’ın Suudi Arabistan’a Cemal Kaşıkçı cinayeti nedeniyle ettiği onca lafı geri almasının nedenleri bizi ilgilendiriyor. Zira, diplomatik lisanı unutup, Kasımpaşavari bir üslupla sarf edilen onca suçlamadan sonra bu çok fakat çok büyük bir u dönüşüdür. Cinayete elbette reaksiyonsuz kalınmamalıydı lakin o reaksiyonun “lafta” kalacağını da biliyorduk elbette. Olağan, memleketler arası hukukun belirlediği çerçevede bir tavır takınılsaydı, Türkiye, Suudi Arabistan’la bozuşarak çok şey kaybetmezdi.

Her şey yolundayken

Zira Kaşıkçı vahşeti nedeniyle ilgiler bozulmadan evvel Türkiye’de 2 milyar dolara yakın Suudi yatırımı vardı. Suudi vatandaşları kelam konusu cinayetten evvel Türkiye’de 3 bin 500’den fazla mülk satın almıştı. Türkiye’nin Suudi Arabistan’daki yatırımları da 660 milyon dolar civarındaydı. Ülkede 200’den fazla Türk şirketi faaliyet gösteriyordu.

Sonuçta bağlantılar çok üzücü bozuldu. O yırtıcı cinayet öteki bir ülkede olsa o ülkeyle de ortası açılırdı Suudi Arabistan’ın. Türkiye’yle bozuşması da doğaldı haliyle. Erdoğan’ın ismi geçen ülkeye yönelik suçlamaları diplomatik lisan dışındaydı ancak doğruydu da. Suudi Arabistan, Türk mallarına resmi olmayan bir ambargo başlatınca ikili ticarette yaklaşık 5 milyar dolar bir kayıp yaşandı. Suudi Arabistan, ülkede çok tutulan Türk dizilerinin televizyondan yayınlanmasını yasakladı. Türkiye’ye turistik ziyaretleri de zorlaştırdı.

İki ülkenin özel olarak faal oldukları bölgede genel olarak da İslam dünyasında liderlik argümanı var, malum. Erdoğan Kaşıkçı cinayetinden bu rekabette yararlanmak da istedi, saklamanın alemi yok. Görüldüğü üzere Erdoğan yüzüne gözüne bulaştırdı bunu. Yalnızca bu değil, Erdoğan ayrıyeten Suudi Arabistan ile Katar ortasında başlayan tansiyondan de bölgede genişlemek için yararlanmaya çalışmıştı, onda da başarılı olamadı. Başka bir başarısızlığı da Müslüman Kardeşler’e verdiği dayanağın kendisine, başta Mısır olmak üzere neler kaybettireceğini hesaplayamamış oluşuydu.

Değerini kavradı

Tüm bunların yol açtığı sıkışmışlık AKP Genel Başkanı’nın 28 Nisan’da Riyad’ı ziyaret etmesine yol açtı. Ziyaretin birinci nedeni kuşkusuz sıcak para girişini sağlamak. Türkiye’nin Suudi parasına/pazarına muhtaçlığı var fakat neden yalnızca bu değil. Erdoğan Suudi Arabistan’ın, İsrail’in BAE başta olmak üzere Körfez ülkeleriyle olağanlaşma adımları sonucu ortaya çıkan yeni istikrarda kilit bir ülke olacağını anladı geç de olsa. Bir de Mısır’la alakaları düzeltmek isteyen Türkiye, Suudi Arabistan’la tansiyonu uzun sürdüremezdi. Zira Mısır’la barışmanın yolu Kahire üzerinde çok büyük tesiri olan Suudi Arabistan’la uzlaşmaktan geçer.

Son vakitlerde Riyad ile yakınlaşmayı hızlandırmak için Erdoğan, örneğin 2022’nin birinci çeyreğinde Türkiye’den Suudi Arabistan’a yapılan ihracatın yüzde 25 artmasıyla sonuçlanan birkaç adım atmıştı. Lakin Suudiler, Kaşıkçı davasıyla ilgili sonuncu kararın kendilerince verilmesini de talep ettiler. Ankara’nın ilgileri düzeltme emeliyle Kaşıkçı davasını kapattığını, ilgili dokümanları Suudi Arabistan’a verdiğini biliyoruz.

Münasebetlerin düzelmesi Türkiye’nin istediği seviyede olmasa da beklediği paranın gelmesine yol açabilir. Yükselen güç fiyatlarının Suudi Arabistan’a bu yıl 400 milyar dolardan fazla bir gelir getirmesi bekleniyor. Suudi Arabistan’ın Türkiye’ye yatırım yapacak sermayesi var.

Yanaşan Türkiye oldu

Suudi Arabistan’ın bağların düzelmesi için Kaşıkçı cinayetinin kapatılmasını kural koşmasına karşın Türkiye ile yakınlaşmasının nedenlerinden de kelam etmek gerekecek. Öncelikle ittifaklarını genişletme muhtaçlığı duyuyor Riyad. Zira ABD ile alakaları güzel değil bir müddettir. ABD Lideri Joe Biden, ülkeyi fiilen yönetim eden Veliaht Prens Muhammed bin Salman ile direkt görüşme yapmadı hala. ABD ile başta F-35 olmak üzere bir çok hususta tansiyon yaşayan Türkiye ile “iyi geçinmenin” tam vakti şu sıralar. ABD, Suudi Arabistan’a Rusya ile OPEC öncülüğündeki bir mutabakata bağlı kalmasından dolayı pek kızgın. Ayrıyeten Türkiye ile âlâ bağlantılar, İran’ı bölgede geriletmek için güçlü bir fırsat da yaratabilir.

Yani Türkiye ile bağları düzeltmek Suudi Arabistan’ın da işine geliyor doğal. Fakat münasebetler başlasın diye son yılların en kanlı cinayetinin faillerine cinayet soruşturmasını devretmek zorunda kalan bir Türkiye var ortada.

Sebep olanlar utansın.