Son 1 Ayda Yapılan 10 Önemli Uzay Haberini Özetledik!

son 1 ayda yapilan 10 onemli uzay haberini ozetledik p4vpff9e

onemli uzay haberleri temmuz 1660048542

İnsanlık olarak kendi varoluşumuzu, kozmosun gizemlerini ve hayat arayışı üzere büyük meraklarımızı gidermek için binlerce yıldır uzaya bakıyoruz. Epey gelişmeye karşın bu hususta hala daha limitlerimiz var lakin geçtiğimiz Temmuz ayı boyunca bu hususta pek çok kıymetli gelişme yaşandı.

James Webb Uzay Teleskobu’ndan gelen manzaralardan Uluslararası Uzay İstasyonu’na yönelik kritik gelişmelere, Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nın yine vazifeye başlamasından karanlık maddeyi daha yeterli anlamak için atılan yeni adımlara, gelin Temmuz ayında yaşanan tüm kritik haberlere göz atalım…

Geçtiğimiz bir ayda öne çıkan uzay haberleri

Temmuz ayının ‘uzay bilimlerinde yeni bir çağın başladığı ay’ olmasının sebebi: Uzaydaki gözümüz James Webb, resmen misyona başladı!
Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, yıllar sonra misyonuna yine başladı
Yeni bir üç boyutlu harita, 1 milyondan fazla kapalı kalmış galaksiyi açığa çıkardı
Dünyanın en hassas karanlık unsur dedektörü LUX-ZEPLIN’den birinci deney sonuçları geldi
Dünyadan milyarlarca ışık yılı uzaklıkta ‘kalp atışına emsal’ bir radyo sinyali tespit edildi
Andromeda Galaksisi’nin yakınında ‘fosilleşmiş’ bir cüce galaksi keşfedildi
Uzayda başıboş dolaşan ‘uzay çöplerinin’ yaratacağı riskler üzerine kritik bir araştırma gerçekleştirildi
Rusya, Memleketler arası Uzay İstasyonu’ndan 2024 yılında ayrılacağını açıkladı: kendi istasyonunu kuracak
Çin’den uzay çalışmaları alanında pek çok yeni haber geliyor: NASA, Çin’i ‘Ay’ı ele geçirmeye çalışma ihtimali var’ üzere argümanlarla suçluyor
Pentagon, UFO’ları araştırmak için yeni bir ofis kurdu

Temmuz ayının ‘uzay bilimlerinde yeni bir çağın başladığı ay’ olmasının sebebi: Uzaydaki gözümüz James Webb, resmen misyona başladı!

4e2bb491516d3ec4b6dfd1c36c76381ec6ac9978

Geçtiğimiz ayın elbet en çok konuşulan gelişmesi, James Webb’in resmen vazifeye başlamış olması oldu. Bu devasa ve gelişmiş teleskop, bize uzaydan ay içerisinde pek çok imaj gönderdi.

Göreve resmen başlayışı dört adet renkli imaj ve bir ötegezegene ilişkin, su buharına işaret eden bilgi seti ile duyurulan James Webb’den gelen bu görsel ve bilgi setleri, James Webb’in yapabileceklerinin bir önizlemesi olarak değerlendirildi.

James Webb bir yandan Jüpiter üzere sistemimizdeki gezegenlere dair de yeni imajlar paylaşırken bir yandan da gözünü en eski galaksilere dikmiş durumda. Hatta o denli ki birkaç gün ortayla iki farklı galaksi imajı gönderen James Webb, bu iki galaksi ile ‘en yaşlı galaksi’ görüntülemede kendi rekorunu kırmış oldu.

James Webb’in temel emelleri ortasında cihanın en yaşlı galaksilerini incelemek, galaksilerin evrimi, yaşamın kökenleri ve yıldızların oluşumları üzere mevzu başlıkları bulunuyor. Astrofizikçiler ve tüm bilim dünyası, James Webb’in insanlık için uzayda yeni bir çağ başlattığı konusunda hemfikir.

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, yıllar sonra vazifesine tekrar başladı

eb23b53e67078000a303d084f80ca70cac73ee6e

Dünyanın en büyük ve en güçlü parçacık çarpıştırıcısı Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC), yaklaşık 3 yıldır yapılması gereken birtakım geliştirmeler için kapalı haldeydi. Temmuz ayının birinci günlerinde, LHC tekrar vazifeye başladı.

Yapılan geliştirmeler ile LHC’nin daha fazla kesim çarpıştırarak daha fazla data elde etmesi planlanıyordu. Şimdi misyona döner dönmez gelen haberler ise bu geliştirmelerin işe yaradığını kanıtladı.

LHC vazifeye tekrar başlayalı şimdi birkaç saat geçmişti ki, bilim insanları daha evvel görülmemiş üç egzotik parçacık keşfettiklerini açıkladılar. LHC’de çalışmalarını devam ettiren bilim insanları, atılan adımlar ile LHC’nin karanlık hususun gizeminin çözülmesinde büyük rol oynayacağını düşünüyor.

Yeni bir üç boyutlu harita, 1 milyondan fazla kapalı kalmış galaksiyi açığa çıkardı

2bc5e54efc24263a32e763a40812e6d49210222f

Küçük Macellan Bulutu’nun geride bulunan ve çember içine alınmış kimi galaksiler ile bir imgesi (Bu imaj, haritanın oluşturulması çalışmalarında kullanıldı.)

Samanyolu Galaksisi’nin komşusu olan iki gök ada olan Macellan Bulutları, Güney Yarımküre’den çıplak gözle de gözlemlenebilen iki küçük gök adadan oluşuyor. Bu iki gök ada, her ne kadar yeryüzünden büyüleyici görünse de gerilerinde kalan galaksileri gözlemlememizin önüne geçiyor.

Bilim insanları bu manisi aşarak o bölgede gizli kalan galaksileri görüntülemek için Avrupa Güney Gözlemevi’nin (ESO) VISTA teleskobundan ve Avustralya’da bulunan GASKAP teleskobundan yararlandı. Elde edilen manzaralar yapay zeka ve makine tahsilinden yararlanılarak işlendi ve gözlemlenmesi hayli güç olan 1 milyondan fazla galaksinin şimdiye kadarki en ayrıntılı üç boyutlu haritası oluşturulmuş oldu.

Araştırmayı yürüten takım, elde edilen harita sayesinde oluşturulan evren haritalarında eksik birtakım kısımların tamamlanabileceğini ve ayrıyeten bu cins bölgelerin gözlemlenebilmesi için sistemlerin yol gösterici olabileceğini tabir ediyor.

Dünyanın en hassas karanlık husus dedektörü LUX-ZEPLIN’den birinci deney sonuçları geldi

08a005ae420d3ab5ca67a655447811559b96e6c5

Gizemini çözmek için en çok çalışma gerçekleştirilen olgulardan biri olan karanlık maddeyi araştırmak için geliştirilen LUX-ZEPLIN deneyinden birinci sonuçlar temmuz ayının birinci günlerinden paylaşıldı.

Gerçekleştirilen birinci 60 günlük operasyon sonucunda elde edilen dataları bir makale yayınlayarak paylaşan araştırma grubu, şimdi karanlık unsura dair bilgi elde edememiş olsa da araştırma grubu yürütülen birinci çalışmaların ve elde edilen dataların dedektörün her bir modülünün âlâ çalıştığını gösterdiğine işaret ediyor. 

Bu datalar tam da bu sebeple epey değerli ve 250 kişilik ekipte yer alan bilim insanları, bu başlangıç adımının pek çok bilgiye açılan bir kapı olduğunu; önümüzdeki yıllarda dedektörün hassasiyetinin giderek artacağını ve çok daha fazla bilgi elde edileceğini belirtiyor.

Dünyadan milyarlarca ışık yılı uzaklıkta ‘kalp atışına misal’ bir radyo sinyali tespit edildi

13c810fa17f46301d6e565086d8942d85e6a819f

Zaman vakit uzaydan gelen radyo sinyalleri gündemimiz oluyor. Hızlı radyo patlamaları (FRP) olarak isimlendirilen ve ekseriyetle milyarlarca ışık yılı uzaklıktan gelen bu çok kısa periyodik sinyallere geçtiğimiz haftalarda bir yenisi eklendi fakat bu defa birtakım farklar vardı.

Kanada Hidrojen Yoğunluğu Haritalama Deneyi takımındaki bilim insanları, milyarlarca ışık yılı uzaklıktaki bir galaksiden geldiğini düşündükleri yeni bir FRP keşfettiler. Fakat bu FRP şimdiye kadar keşfedilen tüm öteki FRP’lerden 1000 kat daha uzun ve tıpkı vakitte tekrar eden bir ritme sahip. 

Araştırmayı yürüten gruptaki bilim insanları bu 3 saniye olmasına karşın evvelki FRP’lerden 1000 kat daha uzun süren sinyali ve tekrar eden ritmini bir kalp atışına benzetiyorlar. Birebir vakitte rekor müddetinin yanında bu FRP ile birinci kere tekrar eden bir sinyale rastlayan bilim insanları, müşahedelerine devam ediyorlar ve bu FRP’nin sinyallerinin uzaklaşmasını gözlemleyerek cihanın büyüme suratı üzere bilgilerle ilgili datalar de elde edebileceklerini umuyorlar.

Aynı vakitte şu an için kaynağının nötron yıldızları olduğu düşünülen bu ‘gizemli sinyallerin’ kaynağına gitmek için de son FRP’nin uzun mühletinin ve sistemli ritminin yardımcı olabileceğini söz ediyorlar.

Andromeda Galaksisi’nin yakınında ‘fosilleşmiş’ bir cüce galaksi keşfedildi

37b1aafa76c5ef6126fb640bd9eb86709521e735

Samanyolu Galaksimize en yakın galaksi olan ve çıplak göz ile de görülebilen Andormeda Galaksisi’nin kıyısında epeyce sönük, cüce bir galaksi keşfedildi. Birinci olarak amatör bir gözlemci olan Giuseppe Donatiello tarafından keşfedilen, akabinde da bilim insanları tarafından doğrulanarak duyurulan bu galaksi, Pegasus V olarak isimlendirildi.

Andromeda’nın hudutlarının biraz dışında görülen ve artık ‘fosil’ olarak anılmasına neden olacak kadar sönük hale gelmiş bu galaksi, bilim insanları için umut verici.

Sebebi ise kozmosta çok fazla sönük cüce galaksi olduğunun düşünülmesine karşın çok az sayıda gözlemlenebilmeleri. Sönük cüce galaksilerin tespiti değerli çünkü şayet kozmosta iddia edildiğinden daha az sönük galaksi varsa, bu bilim insanları için karanlık maddeyi ve cihana dair bildiklerimizi hayli değiştirecek bir durum.

Uzayda başıboş dolaşan ‘uzay çöplerinin’ yaratacağı riskler üzerine kritik bir araştırma gerçekleştirildi

04cc8f36323e95ea2fb922db490775088aeb08f7

Uzay çöpleri her ne kadar şimdiye kadar büyük olaylara sebep olmadığı için gündeme fazla gelmese de geleceğin büyük meselelerinden biri olarak görülüyor. Her geçen gün uzaya gönderilen roketlerin, uyduların ve uzay araçlarının sayısı artıyor. Bu da gelecekte artık olduğundan çok daha fazla uzay çöpünün gezegenimizde bir yerlere düşeceği manasına geliyor.

Bu mevzuyu gündeme getiren bir araştırma takımı, önümüzdeki 10 yıl içerisinde dünyaya düşen bir uzay çöpünün bir beşere ziyan vermesinin ya da maddi bir ziyan oluşturmasının ihtimalini hesapladı. Bunun için iki farklı metot kullanan takım, bu ihtimali %10 olarak belirledi. 

İlk bakışta %10 düşük bir ihtimal üzere görünse de, bilim insanları aslında bu oranın asla göz gerisi edilmemesi gereken bir meseleye işaret ettiğini belirtiyor.

Yayınlanan rapor ile ilgili olarak dikkat çekilen bir öbür nokta ise uzay çöplerinin sorumluluğunun ve cezai uygulamaların işleyişi ile ilgili. Aslında pek çok ülkenin dahil olduğu, 1967 yılında imzalanan ve hala uzay hukukunun temelini oluşturan Dış Uzay Mutabakatı’na (OST) nazaran, düşen bir uzay çöpünün sorumlusu, kelam konusu çöpün kaynağını fırlatan ülkenin hükümeti. Fırlatmayı yapan özel bir şirket olsa bile sorumlular direkt o ülkelerin hükümetleri.

Fakat bu muahede günümüzde kimi soru işaretlerini getiriyor. Örneğin ABD’de SpaceX’in ürettiği bir roket, Türkiye’de üretilen bir uyduyu Meksika’dan uzaya fırlatabiliyor. Bu durumda muahedeye nazaran sorumlu aslında Meksika örneğin, fakat soru işaretleri var zira sorumlu sayısı artmış durumda ve artık evvelden olduğu üzere fırlatmayı yapan, yaptıran birebir ülkede değil. 

İşte bu sebeplerle ve daima artan uzay çöplerinin oluşturduğu riskler sebebiyle araştırma grubu mevzunun gündeme gelerek gerekli tedbirlerin ve düzenlemelerin yapılması gerektiğine vurgu yapıyor.

Rusya, Milletlerarası Uzay İstasyonu’ndan 2024 yılında ayrılacağını açıkladı: kendi istasyonunu kuracak

b0e1878579a07c5fc2476222c7cf42814efc6593

Rusya’nın Memleketler arası Uzay İstasyonu’ndan (ISS) ayrılacağı uzun vakittir konuşulan bir durumdu ve geçtiğimiz günlerde Roscosmos’dan resmi açıklama geldi. Rusya’nın uzay ajansı Roscosmos, 2024 sonrasında artık ISS’de yer almayacaklarını belirtti.

Bu durumun gerisinde Rusya’nın ISS’nin artık inançlı olmadığı ve vazifeleri yerine getirecek donanımda, sağlamlıkta olmadığı açıklamaları üzere münasebetler var. Ama bir yandan bilhassa Ukrayna – Rusya savaşı sonrası gerilen atmosfer de bu bahiste tesirli oldu. Hatta tekrar geçtiğimiz günlerde Rusya’nın ISS’yi bir nevi propaganda aracı olarak kullanması tartışma yarattı.

Ancak her ne kadar savaş için propaganda maksatlı açıklamalar devam etse de bir yandan ISS’deki bilim insanları ortak çalışmalarına devam ediyorlar. Bu da iki taraflı bir belirsizlik yaratıyor. Rusya’nın ISS’den ayrılmaya yönelik açıklamaları ise başka ülkelerin uzay ajansları tarafından kışkırtma ve tehdit olarak yorumlanıyor.

Gelen son açıklamalar ise 2024 sonrasında Rusya’nın artık ISS’de olmayacağını gösterirken tıpkı vakitte ülkenin 2028 üzere erken bir periyotta direkt kendi uzay istasyonuna geçiş yapacağını ifade ediyor. Lakin işlerin pek de o denli olmayacağına yönelik pek çok uzman görüşü de mevcut.

Çin’den uzay çalışmaları alanında pek çok yeni haber geliyor: NASA, Çin’i ‘Ay’ı ele geçirmeye çalışma ihtimali var’ üzere argümanlarla suçluyor

fd811e35f52d69ae609c8d5eb0b8039e2a02ef50

Çin son yıllarda uzay çalışmalarında en çok yol alan ülkelerden biri. Geçtiğimiz ay içerisinde Mars’ın tamamının ayrıntılı bir haritası oluşturularak Çin Ulusal Uzay Yönetimi tarafından paylaşıldı. Haritalama sürecini gerçekleştiren Tianwen-1 uydusu; bu süreci bir yıl boyunca topladığı imgeler ile yaptı. 

Ayrıca yeniden geçtiğimiz ay içerisinde Pekin Teknoloji Enstitüsü tarafından yürütülen yeni bir projeye başlandı. Bu projenin gayesi ise 20’den fazla büyük radar anteni ile Dünya’ya yaklaşan asteroitlerin risklerini hesaplamak. Proje ile Dünya’nın etrafındaki 150 milyon kilometrelik bir alanın taranması ve bu bölgede bulunan asteroitlerin incelenerek risk hesaplamalarının yapılması planlanıyor.

Bu çeşitten büyük projeler yürüten Çin, uzay çalışmaları alanında ABD ve Rusya üzere ülkelerle denk çalışmalar yapmaya başladığını art geriye kanıtlıyor. Lakin bilhassa Ay ile ilgili projeler ülkeyi maksat haline getiriyor.

NASA yöneticisi Bill Nelson, geçtiğimiz haftalarda yaptığı bir açıklama ile Çin’in Ay üzerinde sahiplik tez edebileceğini ve başka ülkelerin araştırmalarını kısıtlayabileceğini söyledi. Rastgele bir geçerli desteği olmayan bu açıklamayı Çin kınadı ve bu türlü bir durumun olmayacağını söyledi. Fakat tek başına Nelson’ın açıklaması bile uzay araştırmalarında tansiyonun bir halde var olduğunu ve olmaya devam edeceğini gösteriyor.

Pentagon, UFO’ları araştırmak için yeni bir ofis kurdu

685136ea61844467ab3ef31ed107385cc227702b

Pentagon tarafından doğrulanan ve UFO ya da yeni ismiyle UAP (tanımlanamayan gökyüzü fenomeni) görüntüleri ile ilgili araştırmalar uzun vakittir devam ediyor. Sayfalarca rapor, uzman görüşleri ve çalışmalara karşın ‘ne olduğunu bilmiyoruz’dan öteki açıklama getirilemeyen UAP’lar için haziran ayında açıklama yapan NASA bir grup kuracağını belirtmişti. 

Pentagon da ne olduğunu bir türlü çözemedikleri bu ‘gizemli’ fenomeni araştırmak için yeni bir ofis kuracağını açıkladı. İstihbarat ve Güvenlik Savunma Bakanlığı Müsteşarlığı bünyesinde kurulan gruba yönelik açıklamada ”askeri tesisler, operasyon alanları, eğitim alanları, özel kullanım hava alanı ve başka alanlarda, üzerinde yahut yakınında bulunan objeleri tespit etme, tanımlama ve ilişkilendirme uğraşlarını koordine edeceği’ bilgisi paylaşıldı. 

”All-domain Anomaly Resolution Office” (AARO) ismi verilen ofis, tanımlanamayan ve hem havada hem de suda görülen bu meçhul fenomenleri detaylı inceleyecek.