Samanyolu Galaksisi’ndeki dev kara deliğin ilk fotoğrafı çekildi

samanyolu galaksisindeki dev kara deligin ilk fotografi cekildi

1652369286646 bb chttps www bbc com turkce haberler dunya 61423367

Galaksimizin tam ortasında bulunan dev bir kara deliğin birinci kez fotoğrafı çekildi.

Sagittarius A* ismi verilen bu kara delik, Güneş’in neredeyse 4 milyon kat kütleye sahip.

Fotoğrafta kara deliğin içinde bulunduğu karanlık bir bölgeyi, onun etrafında da yerçekimi gücüyle hareketlenmiş yüksek ısılı gazların yaydığı halka biçimindeki ışığı görebiliyoruz.

Fotoğrafta gördüğümüz bu halkanın çapı yaklaşık 60 milyon kilometre.

Şanslıyız ki bu kara delik dünyadan 26 bin ışık yılı ötede. Yani bize ulaşması ve tehlike yaratması mümkün değil.

Fotoğraf, Event Horizon (Olay Ufku) Teleskobu (EHT) isimli memleketler arası kuruluş tarafından çekildi.

124712392 solar system sagittarius 2x640 ncBBC

EHT daha evvel 2019’da, Messier 87 isimli bir öbür galaksinin içindeki bir kara deliği fotoğraflamıştı. O kara delik Güneş’ten bin kat daha geniş ve Güneş’in 6,5 milyar katı kütleye sahip.

BBC’ye konuşan EHT projesinin Avrupa ortaklarından Profesör Heino Falcke, fotoğrafta gördüğümüzün süper-kütleli kara delik olduğu için çok özel olduğunu tabir ediyor.

Falckle, “Bu kara delik aslında çok yakınımızda, art bahçemizde. Kara deliklerin nasıl oluştuğunu ve nasıl çalıştığını anlamak istiyorsanız bu fotoğraf çok yararlı olacak, tüm ayrıntıları gösteriyor” diyor.

  • Dev kara deliğin birinci sefer fotoğrafı çekildi

Kara delik nedir?

  • Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), kara deliği uzayda belli nicelikteki unsurun kendi içine gerçek çöktüğü bir bölge olarak tanımlıyor
  • Bu bölgede yerçekimi o kadar güçlü ki ışık da dahil hiçbir şeyin kaçması mümkün değil
  • Kara delikler kimi büyük yıldızların patlaması ve ölmesiyle ortaya çıkabiliyor
  • Birtakım kara delikler ise nitekim devasa boyutlara, Güneş’in milyarlarca kat tartısına ulaşabiliyor
  • Galaksilerin merkezinde bulunan bu dev canavarların nasıl oluştuğu bilinmiyor
  • Fakat galaksilerin geleceği ve dönüşümü üzerinde büyük tesirleri olacağı kesin

Dünya’dan 26 bin ışık yılı ötedeki Sagittarius A* (Sgr A*), gökyüzünde ufacık bir nokta olarak gözüküyor. Bu kadar küçük bir noktayı mercekte yakalamak ve fotoğraflamak ise harika manzara çözünürlüğü gerektiriyor.

EHT, fotoğrafı çekmek için dünya boyutundaki bir teleskobu taklit eden ve sekiz tane radyo anteni ile kurulan bir sistem kullanıyor. Bu sistem, ‘very long baseline array interferometry (VLBI)’ olarak biliniyor.

EHT takımı, bu sistem ile çok yüksek çözünürlüğe ulaşılabildiğini, Ay’ın üstünde bir simidin bile görülebileceğini söylüyor. Sistemin yakaladığı bilgiyi ve bilgileri gördüğümüz fotoğrafa dönüştürmek için ise atomik saatler, çığır açıcı algoritmalar ve üstün bilgisayarlar kullanılıyor.

Daha evvel Messier 87 fotoğrafını gördüyseniz ortadaki farkı merak ediyor olabilirsiniz. İki fotoğraf birbirine çok benziyor fakat ortalarında çok kıymetli farklılıklar var.

124712961 microsoftteams imageBBC

Sgr A*, Messier 87’de fotoğraflanan kara deliğin neredeyse binde biri kadar.

EHT takımı üyesi ve University College London’dan Dr. Ziri Younsi, Sgr A*’nın bu yüzden daha dinamik olduğunu, etrafındaki halkanın içinde görülen sıcak gazların hareket ettiğini anlatıyor. Bu gazlar, kara deliğin içinde saniyede 300 bin kilometre suratında hareket ediyor.

Fotoğrafta daha aydınlık görülen noktalarda bulunan unsurun ise bize hakikat hareket ettiği söyleniyor.

124712398 map of telescope locations 2x640 ncBBC

Sagittarius A* kara deliğinin etrafındaki bu hareketlilik, içinde tam olarak ne olduğunu anlamayı zorlaştırıyor. Bu yüzden de fotoğrafın oluşturulması başkasına kıyasla daha uzun sürdü.

Her iki kara delik için gerekli datalar 2017 yılında elde edildi. Lakin M87’deki kara delik, büyüklüğü ve dünyaya olan uzaklığı yüzünden Sagittarius A*’ya nazaran çok sakin gözüküyor.

M87’deki kara delik, Dünya’dan 55 milyon ışık yılı uzaklıkta.

Bilim insanları, bu yeni fotoğraftan elde edilen ölçümlerle kara delikler için kullandığımız fizik kurallarını gözden geçiriyor. Şimdiye kadar tespit edilenlerin ise Einstein’ın yerçekimi teorisi ile uyumlu olduğu ortaya çıkıyor.

124712399 8ccda1a9 017d 4706 ab64 ec84af81bf80ESO/S.Gillessen ve grubu Sgr A* yakınındaki yıldızlar harika süratte hareket ediyor
  • James Webb Uzay Teleskobu müşahede yapacağı noktaya ulaştı
  • Don’t Look Up: ‘Kuyruklu yıldız’ senaryosu gerçek olursa ne yapacağız?
  • Kara delik birleşmesinin sinyalleri 7 milyar yıl sonra Dünya’ya ulaştı