Prof. Dr. Özgür Demirtaş’tan BDDK kararına tepki: ‘Artısı yok baştan aşağı eksi’

prof dr ozgur demirtastan bddk kararina tepki artisi yok bastan asagi eksi WmhUstre

kapak 094827

Ekonomi Uzmanı Prof. Dr. Özgür Demirtaş, Youtube kanalından yeni bir görüntü yayımladı.

BDDK’nın 24 Haziran 2022 tarihli kararını yorumlayan Demirtaş, “900 bin küsur Dolar üzeri döviz bulunduran şirketlere kredi verilmeyecek dedi. Detaylı yazarsam: ” “bilançosundaki döviz ölçüsü 15 milyon lirayı aşan şirketler şayet döviz mevcutları etkinlerinin yahut yıllık hasılatının yüzde 10’undan fazla ise bankalardan nakit tl ticari kredi kullanamayacak.” Bu kararın çok önemli sonuçları olacaktır” dedi.

Demirtaş özetle şu tespit ve değerlendirmelerde bulundu:

“BDDK’nın aldığı kararlar şirketleri ilgilendiren kararlar olsa da şahısları de birebir ilgilendiriyor. İnanılmaz bir periyoda girdik diye düşünüyorum.

BDDK son kararında, ‘Eyy Türkiye’deki şirketler, hesabınızda şayet 900 bin dolardan fazla paranız varsa dolar tutuyorsanız, o vakit ben size kredi verilmesini, kredi almanızı yasaklıyorum’ dedi.

Bu ne demek, 900 bin dolardan fazla döviz tutmayın bozacaksınız. Çok büyük bir artısı yok, bildiğiniz baştan aşağı eksi…

Türkiye’de şirketler günlük faaliyetlerini yürütmek için banka kredisine muhtaçlık duyarlar. Münasebetiyle birçok şirketi bağlıyor bu olay. Ölçü da şirketler için epeyce düşük. Orta ölçekli şirketler için çok düşük.

“BU KADAR KOLAY OLSA HER ÜLKE MARS’A ARAÇ İNDİRİRDİ”

Peki diyeceksiniz ki, “Özgür Hocam bu düzgün bir şey değil mi, şirketler dövizi bozsun, döviz de düşsün…

Ah benim canım arkadaşım o kadar kolay oluyor olsaydı… Yüzlerce devlet var, döviz ezası yaşayan her devlet bunun üzere kanun geçirirdi ve bütün sorunları çözülürdü. Ondan sonra da Mars’a beşerli araç indirirdi. Bu işler o denli olmuyor. O denli kolay olsaydı binlerce sayfalık iktisat kitapları yazılmazdı arkadaşlar.

Türkiye’de diyelim ki bir şirket bir üretim yapıyor, illa ithalat şirketi olmasına gerek yok, üretim yaparken bile o şirketin ithalat yapması gerekiyor… Diyelim ki bir şirket Türkiye’de bir kalem üretiyor. Dış tarafı alimünyum. Alimünyumu ithal etmesi lazım, plastiğini ithal etmesi lazım. Diyelim limon kolonyası üretiyorsa etil alkolü dışardan ithal etmesi lazım. Yani Türkiye’deki üretici şirketler aslında bir şeyleri ithal eden şirketler. Bunlar ithal edebilmek için de dolar ve euro tutmak zorunda.

Şimdi siz bu şirketlere diyorsunuz ki, ‘Kardeşim sen bu doları orda tutmayacaksın…’ Bir de tıpkı vakitte direkt ithalat yapan şirketler var. Onların aslında döviz tutması gerekiyor.

Önce şunu anlatayım: Bunda amaçlanan şey ne ve bu nasıl sonuçlanacak. Bir kez amaçlanan çok net… Dövizin düşürülmesi için alınmış bir karar bu…

Biliyorsunuz döviz Türkiye’de çok önemli bir biçimde artıyor. Beni yakınen izleyen arkadaşlarım bilecek, 10 yıldır dilimde tüy bitti, uyarıyorum

Türkiye’de çok uzun vakittir dolar artmakta. Zira hane halkı dolar alıyor. Neden alıyor, zira kendini enflasyondan korumak için dolar alıyor. Yoksa halkın doları yiyecek hali yok. Birebir vakitte şirketler borçlarını ödemek için dolar alıyor.

“KUR MUHAFAZALI MEVDUAT İNANILMAZ BİR ZARAR”

Ne oldu Aralık 2021’de Kur Muhafazalı Mevduat diye bir şey çıkarıldı. Hükümet dedi ki, ‘Ya siz dolar almayın, gelin siz TL’nizi bize verin. Biz size doların artışı kadar ekstra bir faiz vereceğiz.’ Ben buna sonsuz faiz diyorum. Ve kur muhafaza mevduatı ortaya çıktı. Lakin kur muhafaza mevduatından sonra dolar/TL düştü fakat tabi ki süreksiz oldu, sonra artışa geçti. Zira hane halkı ve şirketler hala dolar almaktaydı.

Ne oldu, işte kur muhafazalı mevduata yatırılan paralar aslında bize inanılmaz bir ziyan olarak geri döndü. Milyarlarca Türk Lirası faiz ödemesi yapılmak zorunda.

Düşünsenize dolar 12, 13, 14’ken, o esere girenler dolar 17’ye çıktığı vakit ortadaki farkı TL olarak bizim Hazinemizden almaktalar. Pekala kim ödüyor kardeşim bu ekstra parayı… Hazine… Bir saniye… O para kimin parası. Bu görüntüyü izleyenlerin parası. Hepimiz bu eseri alanların ekstra faizini ödemek zorundayız. Çıkış yolu bu değil. Tahlil bu değil.

Bu işler bu kadar kolay olmaz. Şapkadan tavşan çıkararak bu olaylar çözülmez.

Kur Muhafazalı Mevduat doları biraz düşürdü, bize iki üç ay müddet kazandırdı. Kur tıpkı düzeye neredeyse yaklaştı.

Bu ortada yalnızca bu tedbir alınmadı. Birebir vakitte bildiğiniz üzere Merkez Bankası art kapı yollarını kullanarak, dolar satmaktaydı piyasaya… Pekala bu dolarlar nereden geliyor? Hem Merkez Bankası’nın kendi rezervlerini eritmesinden geliyor, hem de ihracatçılara bir kural getirildi. Denildi ki, Siz ihraç ettiğiniz ölçünün yüzde 20’sini kadar bozacaksınız.

100 bin liralık mal mı ihraç edeceksiniz, 25 bin dolarını bozacaksınız kardeşim. Sonra yüzde 40’a çıkarıldı. Ordan gelen dolarlar, diğer taraftan gelen dolarlar, kur muhafazalı mevduata para yatıran şirketlerin oraya TL yatırmak için bozduğu dolarlarla piyasaya satış yapılarak dolar/TL’nin çıkması engellenmeye çalışıldı. Lakin bu da pil yavaş yavaş bittiği için fazla işe yaramadı.

“ŞİRKETLER KKM’YE GEÇECEK, ZİYAN BÜYÜYECEK”

Zannediyorum BDDK’nın bu son çıkardığı kural, zannediyorum değil apaçık ortada, ben kibarlık olsun diye zannediyorum diyorum. Biliyoruz ki BDDK’nın çıkardığı bu kural şirketlere diyor ki; ‘Kardeşim dolar/TL’yi tutmak için dolara gereksinimimiz var. Hasebiyle siz eyy şirketler 900 bin doların üzerinde döviziniz varsa ve kredi kullanmak istiyorsanız, o fazladan doları satacaksınız.

Peki şirketler ne yapacak, kredi kullanmak zorunda. O vakit bu satışı yapacaklar. Pekala büyük ihtimalle Pazartesi’nden itibaren ne olacak? Şirketlerin bir kısmı, dolarlarını ekstra kısımlarını bozup, kur muhafazalı mevduata geçecek. Âlâ de ben ne yaptım, bir bardak suyu bir yerden aldım öbür bardağa koydum. Hedefim o bardaktaki suyu diğer bir yere boşaltmaktı ancak öteki bir yere koydum.

Ne demek istiyorum: Kur muhafazalı mevduat TL cinsinden olsa da aslında dövize endeksli. Dövizin ta kendisi… O da bir döviz hesabı. Biz biliyoruz ki kur muhafazalı mevduata yatırım yapan şirketler aslında dolar yatırımcısı. Aslında o denli bir eser olmasa anında gidip dolar alacaklar.

Dolayısıyla şirketlere siz 900 bin doların üstündeki dolarınızı bozacaksınız dediğiniz vakit ve zorladığınız vakit kredi vermem diyerek, tabi elleri mahkum bunu yapacaklar.

Belki dolar/TL’de kısa bir düşüş olacak lakin kur muhafazalı mevduattaki ziyan git gide daha da artacak. Arkadaşlar bu çıkar yol değil.

Ekonomi büsbütün itimat işidir. Siyaset, ideoloji, lisan, din, ırk, kuzey, güney işi değildir. İktisat bildiğiniz itimat işidir kardeşim. Siz itimadı bozacak hareketler yaparsanız bu eksi olarak yansır. Yani bunun tam aksini yapmak lazım aslında.

Peki kimi şirketler kur muhafazalı mevduata geçecek sonra ne olacak, sonra dolar talebi tekrar geldiği vakit, dolar azaldığı vakit tekrar sorunla karşılaşacağız. Bu sefer ne yapacağız? Ya 900 bin doları da indiriyorum, 1 TL bile dolar tutmayacaksın mı diyeceğiz.

Hadi onu da yaptık. O dolarları da sattık bitirdikten sonra ne yapacağız. Allah aşkına bana söyler misiniz, sonu ne olacak. Ha bu iş seçime kadar gidelim de sonrası ne olursa olsun ise, ah ah ah biz yalnızca 6 aylık 1 yıllık değil Türkiye için 10 yıllık 50 yıllık, 100 yıllık planlar yapmalıyız.

Bu planlarda din, lisan, ırk, bayan erkek, kuzey, güney bunları husus etmemeliyiz. Matematikle yapmalıyız bu kuralları.

“İTHALAT PATLAYACAK, DIŞ TİCARET AÇIĞI ARTACAK”

Bazı şirketler de ürktüğü için çok değişik hareketler de yapabilir. O vakit regülatörler ne yapacak. Örneğin, kimi şirketler diyecek ki, diyelim içende 3 milyon dolar para var. Ben alimünyum alıyorum, onunla kalem yapıyorum. Diğer bir şirket diyecek ki ben onunla pamuk alıyorum, onunla gömlek yapıyorum diyecek. Benim o 3 milyon dolara gereksinimim var, sen boz diyorsun diyecek. Onu bozmak istemeyen şirketler gidip, önden mallarını alacaklar. Yani zati ithal edecekleri, alimünyumu, demiri, çeliği, pamuğu önden sipariş verecek, bu sefer de ithalat patlayacak, dış ticaret açığı patlayacak. E bu mu tahlil. Allah aşkına bu mu tahlil.

“PARA YURTDIŞINA GİDECEK”

Dur daha bitmedi. Yurtdışında tahminen kendileri diğer bir şirket kuracak. Bizim Türkiye olarak en büyük kaygılarımızdan biri paranın yurtdışına kaçması. Biz parayı Türkiye’ye çekmek istiyoruz. Lakin kimi şirketler bakacaklar ki burda itimat yok. O vakit yurtdışında bir şirket kuracaklar, kendi şirketleri o şirketlerden mal alacaklar. O dolarları yurtdışına kaçırmış olacağız.

“DOLARLAR ŞAHSÎ HESAPLARINA ÇEKİLECEK”

Bazı şirketler ne yapacak, 3 milyon dolar var. 900 bin dolar kararı çıktı. Diyecek ki, bari ben bu parayı, hissedarlarıma temettü, kâr hissesi dağıtayım diyecek. O vakit bu beşerler bu dolarları kendi şahsî hesaplarına çekecekler. O vakit ne olacak. Bu mu tahlil. O vakit, temettü çekmek yasaktır kararı mı çıkaracağız. Yasaksa beşerler niçin şirket kursun ki.

Temettüyü durdurmayacaksak, temettü çekenleri engellemeyeceksek, 3 milyon doları olan şirket, 2 milyon 100 bin dolarını temettü olarak dağıtır, 900 bin dolarını şirket hesabında meblağ, krediyi de çeker.”