Plastiği 24 Saatte Parçalayan Bir Enzim Geliştirildi

plastigi 24 saatte parcalayan bir enzim gelistirildi 3WsEqPn2

plastigi 24 saatte parcalayan bir enzim gelistirildi 1651393208

Kentlerde var olan büyük çöplükleri bilirsiniz. İşte gezegenimiz, o büyük çöplüklerden birisine dönüşmek üzere. Plastik kirliliği, bilhassa son yıllarda tasa verici boyutlara ulaştı ve bu durum, uzmanları harekete geçirmiş durumda.

Bilim insanları, etrafa çok uzun vadeli kalıcı bir ziyan vermeden evvel plastik kirliliğini azaltacak metotlar bulmak için seferber oldu. Yeni bir çalışmaya göreyse plastik kirliliğinin şu an olduğundan daha da makus bir hale gelmemesi, özel bir enzim ile mümkün olabilir.

Olağanda yüzyıllar alan plastiğin tabiatta parçalanması süreci, 24 saatte gerçekleştirilebilir

a956734fd849b0fc1ebec2bb4be066f99c3d3ace

Kelam konusu araştırmaya nazaran plastik bileşenlerini olağanda olduğunda çok daha kısa müddette parçalamak, özel olarak oluşturulmuş bir enzim varyantının kullanımı ile gerçek olabilir. Hatta bu enzim, plastik kirliliği ile kirlenmiş alanları temizlemek için bile kullanılabilir.

Araştırma kapsamında yürütülen testlerde, bahsi geçen enzim sayesinde polimer polietilen tereftalattan (PET) yapılan eserlerin bir hafta, hatta kimi durumlarda 24 saat içerisinde parçalamanın mümkün olduğu gözlemlendi. Doğal şartlar altında bu sürecin yüzyıllar alabildiğini düşündüğümüzde bu, plastiğin tabiatta çözünme sürecinin inanılmaz bir halde hızlanacağı manasına geliyor.

Mevzuya dair yaptığı açıklamada “Bu öncü geri dönüşüm sürecinden yararlanmak için sanayiler ortasında imkanlar sonsuzdur” sözlerini kullanan Texas Üniversitesi’nden kimya mühendisi Hal Alper, “Açık atık idaresi sanayisinin ötesinde, bu birebir vakitte her daldan şirketlere eserlerinin geri dönüşümünde öncülük etme fırsatı sunuyor.” formunda kaydediyor.

Enzim ile parçalanan plastikler, daha sonra geri dönüştürülebiliyor

280b3d095e8e9ca2bfde4772cb967ed62bbe17f1

Takım, bakterilerin PET plastiğin parçalanmasını sağlayan doğal bir PETase’den geliştirdikleri yeni enzim varyantını ‘FAST-PETase’ (fonksiyonel, faal, kararlı ve toleranslı PETase) olarak isimlendiriyor. FAST-PETase’yi geliştirmek ismine takım, farklı çevresel şartlar altında plastiğin daha süratli bozunmasını sağlayacak beş mutasyonu saptamak üzere makine tahsilini kullanıldığını belirtiyor.

Yeni enzim varyantı depolimerizasyon olarak bilinen plastiği temel moleküler ünitelerine ayırma işini başarılı bir biçimde gerçekleştirdikten sonra araştırmacılar, bu sefer de yeni plastik eserler oluşturmak için kimyasal süreçler kullanarak plastiği tekrar bir ortaya getirebileceklerini (repolimerizasyon) gözlemlediklerini bildiriyor.

FAST-PETase’i bulmak, kullanılmış plastik kap, beş farklı polyester elyaf ve PET’ten yapılmış kumaş ve su şişelere yönelik 51 farklı çalışmayı içeriyor. Tüm bu eserler üzerinde yapılan testlerde, enzim varyantının plastikler üzerindeki tesiri, 50 santigrat derecenin altındaki sıcaklıklarda kanıtladı. Etraf paklığı uygulamaları göz önüne alındığında ortam sıcaklığında aktiflik gösterebilen bir enzime gereksinim olduğunu belirten Alper, “Bu gereklilik, teknolojimizin gelecekte büyük bir avantaja sahip olduğu şeydir.” biçiminde kaydediyor.

PET, tek başına global atıkların yüzde 12’sini oluşturuyor

42cdcf65d1e8b215399b4b5010188fda9176d474

PET, dokuma eserlerinden su şişelerine kadar birçok tüketici ambalajının temelini oluşturuyor ve PET’in tek başına, tüm global atıkların yaklaşık yüzde 12′sine neden olduğu düşünülüyor. Global çapta tüm plastiklerin yüzde 10’undan bile daha azının geri dönüştürüldüğü düşünüldüğünde, bu sayının ne kadar fecî boyutlarda olduğu çok daha âlâ bir biçimde anlaşılıyor.

Fakat FAST-PETase’in piyasaya sürülmesi, bu sıkıntıya bir ‘dur’ diyebilir üzere gözüküyor. Bu bahse dair araştırmacılar, kelam konusu enzimin nispeten ucuz ve taşınabilir olduğunun; bunu gerekli olabilecek endüstriyel düzeylere ölçeklendirmenin ise çok güç olmadığının altını çiziyor.

Mevcut durumda plastiği yok etmek için kullanılan en yaygın sistemlerin başında, atıkları çok yavaş bir süratte çürüyecekleri bir çöp alanına atmak yahut epey maliyetli olan, bol ölçüde güç tüketerek atmosferi zehirli gazla dolduran yakma süreci bulunuyor. Başla bir deyişle plastiği parçalamak ismine yeni, alternatif tahlillere olan muhtaçlık daha evvel hiç bugün olduğu kadar keskin olmamıştı ve FAST-PETase de bu sorun için potansiyel bir tahlil oluşturuyor.

Bahse dair Texas Üniversitesi’nden biyokimyacı Andrew Ellington, “Bu çalışma, sentetik biyolojiden kimya mühendisliğine ve yapay zekaya kadar farklı disiplinleri bir ortaya getirmenin gücünü sahiden gösteriyor” sözlerini kullanıyor.