Özel sektörde ara zam beklentisi yüzde 30

ozel sektorde ara zam beklentisi yuzde 30 OjHXM2uz

1643015760613 ise gore asgari ucret geliyor riskli mesleklerde rakam yuksek olacak 1637647823

Emre Eser

İşçi temsilcileri taban fiyata yapılması olası orta artırım ile enflasyonun tesirinin silinmesi gerektiğini söylüyor. Taban fiyatın üstünde maaş veren özel daldaki ortalama ara artırım beklentisi ise yüzde 30.

Sürekli artan enflasyon karşısında çalışanların gözü mümkün minimum fiyat artırımına çevrildi. Bu hususta son aylarda hükümet kanadından farklı açıklamalar gelse de temmuz ayında taban fiyata orta artırım yapılması konusundaki beklentiler giderek güçleniyor.

Sene başında yaklaşık yüzde 50 artırım yapılarak 4 bin 253 liraya çıkarılan taban fiyatın bir kısmı her ay yükselen enflasyon karşısında eridi. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı bilgilere nazaran ocak ayında yüzde 48,69 olan yıllık enflasyon şubatta yüzde 55,44, martta yüzde 61,14, nisanda yüzde 69,97 ve mayıs ayında yüzde 73,50 çıktı. Ekonomistlerin genel beklentisi enflasyonun yıl sonuna kadar üç haneyi görmesi istikametinde.

Ara artırım konusunda ise şimdi bir oran netleşmiş değil. Fakat artırımın yüzde 10 ila 20 ortasında olması ve kimi prim takviyelerinin uygulanması gündemde.

DW Türkçe’ye değerlendirmelerde bulunan Devrimci Personel Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) Lideri Dr. Dilek Çerkezoğlu, şimdiye kadar konuşulan yüzde 5, yüzde 10 üzere oranların ve son derece ufak prim dayanaklarının minimum fiyattaki kaybı asla karşılayamayacağını söylüyor.

Böyle sembolik oranların çalışanların gereksinimi olan uygunlaştırmayı sağlayamayacağını vurgulayan Çerkezoğlu, son aylarda yükselen enflasyon karşısında maaşların eridiğinin altını çiziyor.

Hesap yoksulluk hududuna nazaran olmalı

DİSK tarafından yapılan araştırmaya nazaran taban ücretlinin alım gücündeki kaybın son 5 ayda 5 bin lirayı bulduğunu anlatan Çerkezoğlu, yapılması gereken artırıma ait şu açıklamayı yapıyor: “Bizim bu noktada çizdiğimiz çerçeve aşikâr. Gelinen noktada fiyatlara yeni bir artırım gereksinimi daha doğmuştur. Esasen taban fiyata yapılan artırım oranı yüzde 50 olsa bile bunun yüksek enflasyon karşısında süratle eriyeceğini söylemiştik. Artık hayat pahalılığı ortada. Besin enflasyonu ortada. Biz en azından iki kişinin minimum fiyatla çalıştığı bir ailede toplam gelirin yoksulluk hududunu yakalaması gerektiğini söz ediyoruz.”

Türkiye Personel Sendikaları Konfederasyonu’nun mayıs ayı raporuna nazaran Türkiye’de dört kişilik bir ailenin açlık sonu taban fiyatı geçerek 6 bin 17 TL’ye, yoksulluk sonu ise 19 bin 602 TL’ye çıktı.

Asgari fiyat 4 defa belirlenmeli

Asgari fiyatta acil artırım gereksinimi olduğunu ve bu husustaki davetlerini yenilediklerini belirten Çerkezoğlu, “Asgari Fiyat Tespit Komitesi’nin toplanması için bir yasal mahzur yok. Kurul çabucak toplanmalı ve süreç başlamalı. Enflasyonun bu kadar yüksek olduğu bir ortamda yılda bir kere artırım yapmak gerçekçi değil. Biz bu türlü devirlerde taban fiyatın yılda 4 sefer belirlenmesini talep ediyoruz. Ayrıyeten Toplumsal Güvenlik Kurumu (SGK) primlerinde patrona verilen dayanaklar çalışanlara da verilmeli” diyor.

Halkın alım gücünün son vakitlerde süratli biçimde düştüğüne değinen Çerkezoğlu, taban fiyatın dışında çeşitli alanlarda da vatandaşın nefes almasını sağlayacak düzenlemeler yapılması gerektiğini söylüyor. Bu noktada az kazanandan az çok kazanandan çok vergi alınan adil bir vergi sistemi davetinde bulunan Çerkezoğlu, “Elektrik ve doğal gaz artırımları geri çekilmeli ve temel muhtaçlık eserlerindeki vergiler düşürülmeli” sözlerini kullanıyor.

Çerkezoğlu, ayrıyeten taban fiyat artırımının toplumun tüm kesitlerini ilgilendirdiğini ve öbür fiyatların de bu orana nazaran şekillendiğini vurguluyor.

Bu manada yalnızca minimum fiyatlı çalışanlar değil bu fiyata yakın ve bu fiyatın çeşitli oranlarda üzerinde maaş alan çalışanlar da maaşlarının enflasyon karşısında eridiğini ve orta artırım yapılması gerektiğini düşünüyor.

Peki özel şirketler çalışanlarına orta artırım yapmayı düşünüyor mu?

Şirketlerin yarısı temmuzda artırım yapacak

Organizasyon, performans idaresi ve fiyat alanlarında danışmanlık hizmeti veren Willis Towers Watson Türkiye ve Azerbaycan Tertip ve Ödüllendirme Ülke Önderi Doğan Çolak, bu bahiste şirketlerin değerli bir kısmının çalışanlarına orta artırım yaptığını yahut yapmayı planladığını söylüyor.

Çolak, bu hususta ortalama ara artırım oranlarının yüzde 30 olduğunu belirtiyor. Şirketler 2022 yılı içindeki toplam fiyat artışlarını ise yüzde 82 ile yüzde 99 ortasında yapacaklarını beyan ediyor.

E-ticaret, güç ve otomotiv bölümünde ortalamanın yüzde 10 üzerinde orta artırım beklenirken bankacılık ve ilaç bölümlerinde ise ortalamanın altında artırım beklentisi var.

Yan haklarda yüzde 50 düzenleme

Bunun yanında özel kesimde daha evvel yılda bir defa düzenleme yapılan yemek, yol ve öteki yan haklar konusunda da artık birçok şirketin yılda iki kez düzenleme yapmaya başladığı ve bu fiyatlarda artışa gittiği belirtiliyor. Doğan Çolak, “Yan haklarda da yüzde 50’lere varan artışlar kelam konusu” diyor.

Asgari fiyat artırımının özel kesimin her kademesi tarafından yakından takip edildiğini aktaran Doğan Çolak, “Minimum fiyat muhakkak olduktan sonra üst düzeylerdeki çalışanların fiyatları de buradaki artışlara nazaran şekilleniyor. Çok sayıda şirket de bu devirde çalışanlarının alım gücünü düşünerek minimum fiyat düzenlemesini beklemeden kendi en az fiyatlarını belirleyerek çeşitli artırımlar yaptılar” sözlerini kullanıyor.