Mehmet Altan yazdı: Medya öldü, bu neyin gürültüsü…

mehmet altan yazdi medya oldu bu neyin gurultusu mjwTEmIu

1652274808827 1652207432 f 7 c 280

İçinde bulunulan ortamda, bu zavallılığın tam göbeğinde basının “kim kimin otobüsüne bindi, kim hangi otobüse binebilir, o otobüse o değil de öbürü binerse ne olur” tartışmalarını yalnızca acıklı değil, öfkelendirici de buluyorum doğrusu.

Su kaynağından çoktandır çamur akıyor…

Pak su kalmamış…

Kaynağı bırakıp, bir bardaktaki kirli suyu tartışmak sorunu çözer mi?

*** 

Herkesin bildiğini ve bildiği için uygulayacağını sandığımız, lakin tekmelenip duran doğrular tümden ihanete uğramış vaziyette…

Medyanın varlık nedenleri taammüden katledildi.

Çoktandır unutulanları hatırlamakta yarar var…

Basın nedir? Ne işe fayda, vs.?

Türkiye’deki “basına” benziyor mu, kıyaslayarak bir taze fotoğraf çekelim…

***

AİHM, basını “demokrasinin bekçisi” olarak tanımlıyor.

Basın özgürlüğü, demokrasilerin sağlıklı işlemesinin vazgeçilmez şartı.

1- Halkı bilgilendirmek,

2- Siyasal iktidarı ve bürokrasiyi denetlemek, yanlışlardan haberdar etmek,

3- Halkın karar alma sürecinin sağlıklı işlemesini sağlamak,

Halkın ve kamuoyunun bilgi edinme hakkının mükemmelen işlemesini sağlamak basının en temel fonksiyonlarının başında geliyor…

***

Basın özgürlüğü denince…

Tabir özgürlüğü gündeme geliyor.

Tabir özgürlüğünün hudutlarını da AİHM, taa 1976 yılında verdiği Handyside Kararı ile belirliyor.

Söz özgürlüğünü, şiddet daveti, övgüsü yapmayan lakin devleti ve toplumu sarsıcı, çoğunluğun paha yargılarını alt-üst edici, bireyleri şoke edici fikirlerin de tabirine imkan vermek olarak tanımlıyor.

AİHM’in fikir özgürlüğünün ne olduğunu tanımlayan 1976 yılındaki Handyside Kararı, 28 yıl sonra 2004 senesinde “Taş kararı” ile Yargıtay içtihadına da girdi.

***

Fikir ve basın özgürlüğü demokratik bir toplumun temel öğesi olmakla birlikte, şiddeti teşvik, ırkçı ve intikamcı telaffuzlar, kişilik haklarına atak, özel hayatın ihlali üzere durumlar alışılmış ki “düşünce özgürlüğünün” içine girmiyor…

Bunun altını sıkı sıkıya çizmek gerek…

Avrupa İnsan Hakları Mukavelesi’nin basın özgürlüğünü de içeren 10. maddesi “görev ve sorumlulukları” da kapsıyor.

AİHM’in kelam konusu hususla oluşturduğu içtihatlar basının yeterli niyetle davranmasını, etik kurallara uygun olarak muteber ve gerçek haber vermesini kaide koşuyor.

AİHM’in, iktidarda ya da muhalefette olan siyasetçilerin, siyasete girmekle kendilerini basın ve kamuoyunun incelemesine açık hale getirdiği ön kabulü nedeniyle, basının siyasetçileri ve hükümetleri eleştirme hakkı çok geniş tutuluyor.

***

AİHM’in ilgi alanına girmeyen bir de basının ekonomik boyutu var tabii…

Basının temel fonksiyonunu hakkıyla yerine getirerek para kazanmak yerine nüfuz ticaretine aracılık ederek basın dışından para kazanma sefaleti…

Türkiye bu sefaletin ve rezaletin süper galerisi…

Siyasal iktidar seni medya sahibi yapıyor, sen de onun şartsız propagandasına hatta dalkavukluğuna soyunuyorsun…

Halkı bilgilendirmek, siyaseti ve bürokrasiyi denetlemek, yanlışlardan haberdar etmek, halkın karar alma sürecinin sağlıklı işlemesini sağlamak yok…

Basın özgürlüğü, tabir özgürlüğü aslında yok…

15 Temmuz’un yarattığı hukuksuz ve kuralsız havayı soluyarak daha da zehirlenen yandaş ya da muhalif mecralarda ağır bir benzeşme, despotik bir telaffuz, birebir bireylerle oynanan dayatmacı bir sansür, kişilik haklarına atak var…

Zira medyanın da fikir özgürlüğünden yana bir tutumu yok, tabir özgürlüğünü içselleştirmiş bir hali hiç yok.

***

Basın bir büyük transatlantik üzere kendi fonksiyonunu yaparak, kendi istikametinde yol alamayınca, siyaset kavgalarının figüranı haline geliyor.

Siyasetçiler, devlet kurumları, medya elemanları üzerinden yapay bir kamuoyu oluşturmaya çalışıyor.

Kendi görüşleri, prensipleri olan değil, siyasetin iktidar kavgalarına aracı olan bir “medya” bu.

O kavgaların da gerisinde ya devlet içi ögelerin kapışması var.

Ya da iktidarı ele geçirmek isteyen ögelerin ayağa düşmüş siyasi hengameleri var…

Alışılmış pudracı 15 Temmuz medyasının para pul merakını, açık büfeden zıkkımlanmasını ve kıskançlığın ağır hasımlığa dönmesini de asla göz arkası etmiyorum…

***

Bir ülke toptan geleceğini kaybediyor ve biz hâlâ bireyler üzerinden dedikodu seviyesinde siyasi tenkitler yapıyoruz.

Dehşetli bir rejim buhranının ortasında ferdî kinlerle muhalefetçilik oynamanın tam olarak faydası ne?

***

Basının vazifesi bu mu?

Ona ya da buna kızmak mı?

Yoksa sağlam bir gelecek inşasına yardımcı olmak, yanılgıları ciddiyetle ortaya koyacak haberler yapmak, mahvolan insanların kederine deva olacakların sesini duyurmak mı?

Bunları gördükçe insan bu toplumun Bizans dendiğinde yalnızca “melekleri tartışan papazları” hatırlamasının nedenini daha güzel anlıyor.

Algıda seçicilikle “saçmalık” her vakit her şeyden daha fazla ilgimizi çekiyor.

***

Taammüden öldürülen medyanın akabinde çıkan kuru gürültü bu…

Olan benim, devam etmek için karar verip durduğum ancak bu hafta da yazamadığım “andıç” yazıma oldu…

Haftaya söz…

Kapak Görseli: Layers (Pixabay)


P24’ten alınmıştır.