Klavye Hızlı Yazma Rekorlarını Neden Hep Türkler Kırıyor?

klavye hizli yazma rekorlarini neden hep turkler kiriyor QFmHmsWj

f klavye hizli yazma yarismasi 1660158888

Bu müsabakalar, merkezi İtalya’da bulunan, Uluslararası Bilgi Süreç Federasyonu(INTERSTENO) tarafından iki yılda bir çeşitli ülkelerde Dünya Bilgisayar Şampiyonaları ismi altında düzenleniyor. Futbolda Brezilya neyse bu müsabakada da Türkiye o!

22 kere Türkiye, 3’ünde rekor olmak üzere toplamda 9 kere Dünya şampiyonu olan Celal Aşkın‘a bu işin sırrını sorduk.

Dünya Bilgisayar Şampiyonaları toplamda 3 yarış kategorisinden oluşuyor.

b696b5012e81d7a35bcf17098d16771ccc0cd822

Celal Aşkın

Bunlar; 0-16 yaş ortası “öğrenciler”, 17-20 yaş ortası “gençler”, 21 yaş ve üzeri “deneyimliler” kategorisidir.

Toplam 7 yarış çeşidi bulunmakta olup, bu tiplerin hepsi farklı ayrı değerlendirmeye alınıyor:

1. Kusursuz Hız Yarışı: Yarışma, her yarışmacının kendi ülkesinin lisanında yazılmış ve yarıştan çabucak evvel dağıtılan 15 sayfalık basılı metni en süratli halde 30 dakika boyunca imlâ ve noktalama işaretlerine dikkat ederek yazılması halindedir. Her bir vuruş 1 puanla değerlendirilirken her bir küsurda ise 100 vuruş ceza indirimi olarak düşülmektedir. Yarış bitiminde brüt vuruştan kusur sayısı kadar ceza indirimi düşülerek net vuruş hesaplanıp derecelendirme yapılır.

2. Yazı Süreç Müsabakası: Yarışmacılara müsabaka başlamadan evvel USB bellek ile bir Word dokümanı verilir. Ayrıyeten basılı olarak 10 sayfalık bir metin verilir. USB bellekte yanlışlı olarak verilen Word dokümanındaki kusurların, basılı olarak verilen metnin hakikat haline bakarak müsabaka mühleti boyunca en çok düzeltmenin yapılması istenir. Yarışın müddeti 10 dakika olup, her bir düzeltme 100 puan olarak hesaplanırken her bir yanılgıda 500 puan ceza indirimi uygulanır.

3. Anında Sesi Yazıya Çevirme Yarışı: Bu yarış tipinde her yarışmacının kendi ülke lisanında seslendirilmiş 8 dakikalık ses diktesini (her 1 dakikada artan ses hızıyla) mümkün olduğunca en süratli ve hakikat bir biçimde, sözleri atlamadan, duyulanın anında Word evrakına aktarılması biçiminde yapılmaktadır. Yazmayı bıraktığınızda ya da 8 dakika geçtiği anda yarış sonlanmaktadır. Yarış bittikten sonra düzeltme yapılamamakta ya da ek mühlet verilmemektedir.

4. Sesi Yazıya Çevirme ve Sonradan Düzeltme (Stenografi) Müsabakası: Bu müsabaka çeşidinde ise, her yarışmacının kendi ülke lisanında seslendirilmiş 10 dakikalık ses diktesini (her 1 dakikada artan ses hızıyla) mümkün olduğunca en süratli ve gerçek bir formda, sözleri atlamadan, duyulanın anında word dokümanına aktarılması biçiminde yapılmaktadır. Sesi yetiştiremediğiniz yerde ve yazmayı bıraktığınızda 10 dakikalık müddetin bitmesinin beklenmesi gerekmektedir. Bu mühlet sonunda yarışmacılara 30 dakika yazılan metni düzeltme, sürece ve ekleme yapma mühleti verilmektedir. 

5. Profesyonel Söz Süreç Yarışı: Yarışmacıya yarıştan çabucak evvel USB bellek ile bir ya da birkaç metin, tıpkı vakitte data ve fotoğraflar verilir. Ayrıyeten kendi lisanında yazılmış yarış talimatları alır. Bu evraklar üzerinde metin söz işlemcisinde, verilen talimatlar doğrultusunda (metnin yapısı ve tekrar biçimlendirilmesi, objelerin yerleştirilmesi ve akıllı konumlandırmalar, yapılandırılmış bilgilerin seçilmesi, ayrıştırılması ve birleştirilmesi, adres-mektup birleştirme, otomatik numaralandırma, şablon değiştirme, tabloların akla yatkın kullanılması, gelişmiş arama değiştirmesi) gerekli düzeltme ve düzenlemeleri 75 dakika boyunca yaparak kendisine verilen tüm talimatları bitirmeye çalışır.

6. Ses Deşifre Yarışı: Yarışmacılar bu yarış tipinde, anadillerinde dijital ortamda kaydedilmiş ses belgelerini, kulaklık ve çeşitli teknolojik aletler kullanarak en süratli formda 15 dakika boyunca yazıya çevirmeye çalışmaktadırlar. 

7. Not Alma ve Raporlama Müsabakası: Bölümlere bölünmüş ve artan bir süratte 10 dakika dikte edilmiş ses evrakının imlâ ve noktalamalara dikkat edilerek, kısım başlığı, ana teması, alt başlıkları, kısmın içeriğini düzenleyerek bir bütün halinde ve verilen formatta hazırlamaları halinde yapılmaktadır. Yazılan 10 dakikalık ses metninden sonra 60 dakika müddet verilerek yazılanların verilen formata uygun hale getirilmesi istenilmektedir.

Dünya Bilgisayar Şampiyonaları’nın yanı sıra INTERSTENO’nun Türkiye Temsilciliği tarafından her yıl internet üzerinden Türkiye İnternet Klavye Şampiyonaları yapılıyor.

80cd7e485b0c4e3c7b477a27a8bfb27b5be0e05f

Bu şampiyonalar Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı okullarda öğretmen denetiminde internet üzerinden yapılıyor.

Yarışmalarda çok sayıda dünya rekoru kırabilmemizde F klavyenin kıymeti bir oldukça büyük.

c28a1fc1f198017ac3fd8232279c2388da32982e

Dr. İhsan Sıtkı Yener

Standart Türk klavyesi olarak kabul edilen F klavye, “F Klavyenin Babası” olarak bilinen Dr. İhsan Sıtkı Yener tarafından uzun çalışmalar sonucunda oluşturuldu ve Türkçeye en uygun klavye olduğu, kazanılan birçok dünya rekoru ile de kanıtlandı.

Dr. İhsan Sıtkı Yener ve oluşturulan komite, Türk Lisan Kurumunun kılavuzundan yararlanarak Türkçemizde kullanılan 30.000’e yakın sözün değerlendirmesini yaptı (Komisyon içinde Türk denetçiler olduğu üzere bahsin uzmanı olan yabancı iştirakçiler da bulunmaktaydı).

Türkçe sözlerde çok sık kullanılan seslerin karşılığı olan harfler F klavyede en kolay ulaşılabilecek yerlere serpiştirildi.

0780be29095db2977e07303eddbd364b0f62eb31

Türkçedeki harflerin kullanılma oranları, ünlü-ünsüz ses münasebetleri, hece ve kelam yapısı, parmakların kuvvet, yetenek ve işleklikleri göz önünde bulundurularak üretilen F klavye, bu özellikleri bakımından Türkçeye çok uygundur.

Türkçemizde kullanılan sesli harfler sol ele, sessiz harfler ise sağ ele oranlanarak oluşturuldu. Yaklaşık 30.000 Türkçe sözcüğün ölçü alındığı bir değerlendirmede a harfi 26.323, e harfi 16.308, k harfi 13.542, i harfi 13.384, m harfi 11.263, l harfi 10.496, t harfi 9.669, r harfi 8.698 kere geçmektedir.

Q klavyede ise Türkçede en çok kullanılan harfler klavyenin en ücra köşelerine dağıtılmış durumdadır.

ed072b5401204d686616058df7cf59c3968b87c2

Buna karşılık, Türkçede 30.000 kelamda yalnızca 125 sefer geçen ve en az kullanılan harf olan j harfi, Q klavyede en işlek parmağa gelecek halde konumlandırılmıştır. F klavyede bu harfin yerinde Türkçede en fazla kullanılan ünsüz olan k harfi bulunmaktadır. Böylelikle F klavyede tuş dizilimi, Türkçede en çok kullanılan harfler en işlek parmaklara gelecek formda dizayn edilmiştir. 

Q Klavye (QWERTY) olarak bilinen tuş dizilimi aslında daktilonun icat edildiği günden beri değişmedi.

6033aa35602f3515b6da10acc7cfe31c353444ac

1874 yılında, dönemin daktilo yazı makinesinin mucidi olan Christopher Latham Sholes, 1867’de aygıtın patentini almış ve birinci çalışan örnekleri ortaya koyduğu sırada aygıtın dizaynının neden olduğu mekanik bir meseleyle karşılaştı.

İcat ettiği bu makinenin harfleri kâğıda basmak üzere kullandığı mekanik harf kolları, kapalı bir kutunun içinde yer almaktaydı. İki kol birden kâğıda hakikat havalandığında kâğıdın içerde sıkışmasına neden olmakta ve birbirine çarpan harf kolları kırılmaya neden olmaktaydı.

f5e820066f54237bd203bbaf1be53d208ac17056

Christopher Latham Sholes, bu sorunun tahlili için daktilo kullanıcılarının yazım suratını yavaşlatmak üzere harflerin yerlerini olabildiğince karıştırarak en çok kullanılan harfleri elin en sıkıntı ulaşabileceği yerlere yerleştirmeyi uygun görmüş ve daktiloda sol en üst hizadan başlayarak birinci altı harfin yan yana gelmesiyle “QWERTY” dediğimiz, öbür ismiyle “Q klavye” ismini verdiğimiz harf dizilimini ortaya çıkardı.

Q Klavye, İngilizce de dâhil olmak üzere neredeyse hiçbir lisan için yararlı değildir. Her lisana farklı olarak klavye üretilmesi gerekiyor olsa da buna karşın Q klavye yaygın olarak kullanılmaya devam ediyor.

Peki Türkçenin okunduğu üzere yazılan bir lisan olmasının sağladığı bir avantaj var mı?

Klavye şampiyonumuz Celal Aşkın’a nazaran, Türkçenin sondan eklemeli bir lisan olması işleri daha da zorlaştırıyor. Buna karşın F klavye tekrar de büyük avantaj sağlayarak birinciliklerin gelmesinde kıymetli rol oynuyor.

Bilgisayar klavyesini bilimsel bir usulle (on parmakla, bakmadan) kullanmayı öğrenmek de epeyce kıymetli.

ecf549c0866eb6ca0c0e93177461e0e2e9271824

Bu halde yazmayı öğrenen bir kimse ezberleyip bilinçaltına aldığı klavyedeki harf, sayı ve işaretleri aramayı hiç düşünmeksizin yazabildiği ve niyetini, yazmakta olduğu bahse ağırlaştırdığı için niyet kalitesini yazıya en üst seviyelerde yansıtabilir.

Belki de bir şeyler değişmeli ve ülkece F klavyeye geçmek gerekli! Siz bu husus hakkında ne düşünüyorsunuz?