Kaydedilmiş En Büyük 13 Tsunami

kaydedilmis en buyuk 13 tsunami QvgZmJaf

en buyuk tsunamiler 1652482459

Rastgele bir okyanusa kıyımız olmamasından kaynaklı Türkiye’de görülme mümkünlüğü çok düşük olan, doğal afet sınıfındaki tsunamiler ise çoğunlukla sarsıntı, volkanik patlama yahut heyelan üzere öteki doğal afetlerin sonucu olarak meydana gelir. %80’i Pasifik Okyanus’unda oluşan tsunamiler kısaca, okyanus ya da denizlerin altındaki olaylar sonucu dev dalgalar oluşması olarak tanımlanabilir.

Birleşmiş Milletler’in yakın vakitte yayınladığı bir rapora nazaran tsunaminin yaklaşık 10 yıl içinde dünya nüfusunun yarısını tehdit edecek boyutlara ulaşacağı söyleniyor. Değişen iklim istikrarı ve hasebiyle doğal afetlerin tetiklenmesi yüzünden de bilhassa Japonya üzere sarsıntı ve akabinde tsunaminin sıklıkla gerçekleştiği ülkeler, sarsıntı mühendisliği kolunda gelişmeye çalışıyor.

Başta Japonya olmak üzere bilhassa okyanusa kıyıları olan ülkelerde kaydedilmiş en büyük tsunamileri içeriğimizde derledik.

b3b1f8e29a8efee91c17fdafda64e0a59c620f16

Kaydedilmiş En Büyük 13 Tsunami

  • Lituya Körfezi, Alaska
  • St Helens, ABD Tsunamisi
  • Vajont Barajı, İtalya
  • Unzen, Japonya Tsunamisi
  • Ryukyu Adaları, Japonya Tsunamisi
  • Aletiuan Adası, Alaska Tsunamisi
  • Krakatau, Endonezya Tsunamisi
  • Tohoku, Japonya Tsunamisi
  • Sanriku, Japonya Tsunamisi
  • Lizbon, Portekiz Tsunamisi
  • Sumatra, Endonezya Tsunamisi
  • Nankaido, Japonya Tsunamisi
  • Arica, Peru / Şili Tsunamisi

Arica, Peru / Şili Tsunamisi

16f5d01d9574013bf44bc02cec67df9eebaa81d4

O vakitler Peru kentine, günümüzde ise Şili’ye ilişkin olan Arica yakınlarında, 1868 yılında 8.5 ile 9.3 büyüklük ortasında epey yıkıcı bir zelzele yaşandı ve Peru’nun neredeyse tamamının yerle bir olmasına neden oldu. Yaklaşık 70.000 kişi ise, zelzele ve akabinde yaşanan tsunamiden kaynaklı hayatını kaybetti. Birçok gemi ise enkaza uğradı. Sarsıntıdan yaklaşık 73 dakika sonra 16 metre uzunluğuyla kaydedilmiş en büyük tsunami dalgalarından biri yaşandı.

Nankaido, Japonya Tsunamisi

935185d9b99459aca2eae22af673580c060f8aef

Dünya üzerinde bulunduğu pozisyon sebebiyle tarih boyunca birçok tsunamiye maruz kalan Japonya’da, 1707 yılında en yıkıcı tsunamilerden biri gerçekleşti. 28 Ekim 1707 yılında, 8.4 büyüklüğünde gerçekleşen sarsıntı ile bir arada, Pasifik kıyılarında bulunan birçok kentte tsunami görüldü. Yaşandığı bölgelerde 30.000 kadar insanın hayatına mal olan sarsıntı ve tsunamide görülen en büyük dalganın uzunluğu ise yaklaşık 26 metre olmuştur.

Sumatra, Endonezya Tsunamisi

32d5282cc50d9abd68f9cebfb9975d2db05d59f0

Yakın bir tarihte gerçekleşmiş 2004 Hint Okyanusu zelzelesi, 9.1 ile 9.3 üzere hayli yıkıcı bir büyüklükte ve dünya tarihinin kayda geçmiş en büyük sarsıntılarından biri olmuştur. Dünya’yı 1 santimetre hareket ettirecek kadar uzun ve yıkıcı olan zelzele yaklaşık 10 dakika sürmüştür ve bu müddetle bugüne kadar görülmüş en uzun süren sarsıntıdır.

Genel olarak Hint Okyanusu sarsıntısı olarak anılsa da en çok ziyan gören ülke Endonezya olmuştur. Zelzele sonrasında ise 30 metreye kadar çıkan tsunami dalgaları görülmüştür. 230 binden fazla insan ise hayatını kaybetmiştir.

Lizbon, Portekiz Tsunamisi

1f48a0a24c23dcf0128b95549ccc50f90e3e6b56

1 Kasım 1755 gününde tarihin en büyük zelzelesi olarak anılan ve Avrupa’nın en büyük dördüncü kenti olan Portekiz’deki Lizbon’da 8.5 büyüklüğünde bir sarsıntı meydana geldi. Sarsıntı sonrasında ise tsunami ve kentin dört bir yanını saran yangınlar gerçekleşmeye başladı. Yangın sonucu, Lizbon’un neredeyse tüm yerleşim yerleri büyük bir tahribata uğradı. Tsunami ise 30 metreyi bulan dalgalarla birlikte Portekiz ve Güney İspanya’nın batı kıyısındaki birden fazla kenti vurdu.

Sanriku, Japonya Tsunamisi

5d201dec8d4c599898f8803090264aa76eb3bd39

Japonya tarihinin en yıkıcı sismik olaylarından biri olarak geçen 1896 Sanriku zelzelesi, 8.5 büyüklüğünde gerçekleşmiştir. Zelzeleden sonra ise sismologlar tarafından zelzeleye oranla kestirim edilenden çok daha büyük olduğu söylenen tsunami yaşanmaya başladı. Yaklaşık 40 metreyi bulan dalgalarla bir arada yaşanan tsunami, çok fazla konutu yerle bir etti ve yaklaşık 22.000 insanın vefatına yol açtı.

Tohoku, Japonya Tsunamisi

dcd42d42e06a65f1b0033ace535182a3f5ae7d30

Japonya’nın Tohoku olarak bilinen kuzeydoğusundaki eyaleti Miyagi’de, 11 Mart 2011’de 9 büyüklüğünde bir sarsıntı ve sonrasında büyük çaplı epeyce yıkıcı bir tsunami gerçekleşti. Yaşanan sarsıntının dünya üzerinde yaşanan en büyük 5 zelzele ortasında olduğu açıklandı. Zelzele sonrasında ise 40 metreye ulaşan dev dalgalarla bir arada tsunami gerçekleşti ve bu tsunami sonucu binlerce insan ziyan gördü. Günümüzde bile hala tsunami sonucu kaybolan ve bulunamayan beşerler olduğu söyleniyor.

Krakatau, Endonezya Tsunamisi

576e539968ed0e5634009a30c8192c5c5d66d27b

Tsunamilerin nedeni çoğunlukla zelzele olsa da volkanik patlamalar da tsunamiye sebep olabilir. Bunun bir örneği, 27 Ağustos 1883 gününde Endonazya’da gerçekleşti. Endozya’nın Krakatau Yanardağı’ndaki volkanik patlama sonucu 165 köy yandı ve akabinde oluşan tsunamiyle birlikte yaklaşık 36.000 kişi hayatını kaybetti. Tsunami dalgalari ise 30 metreyi aşan dev dalgalara sebep oldu.

Aletiuan Adası, Alaska Tsunamisi

65e9dbbff6ada4993cc8aa5595d7fdf231d30ad7

1 Nisan 1946 tarihinde Alaska’nın Aleut Adaları’nda bir sarsıntı meydana geldi. Bu sarsıntı sonucunda ise Pasifik çapında tesirli olan bir tsunami tetiklendi. Dev dalgalar oluşturan tsunami sonucu can kaybının yanında maddi olarak da büyük tahribat oluştu. 26 milyon doların üzerinde maddi kayıp oluşan tsunaminin akabinde, bilhassa Hawaii Adası’na ilişkin olan Hilo kenti en fazla hasarı olan yerlerden biri oldu.

Ryukyu Adaları, Japonya Tsunamisi

2c2fbc62a6203a71a2d696512ba80ef4300b801c

24 Nisan 1771 tarihinde, Japonya’ya ilişkin Büyük Okyanus üzerindeki Ryukyu Adaları’nda gerçekleşen 7.4 büyüklüğündeki zelzele, etraf adalar da dahil olmak üzere büyük hasara yol açtı. Yaklaşı 12.000 kişinin öldüğü tsunami sonucu 86 metre uzunluğuna ulaşan dalgalar oluştu.

Unzen, Japonya Tsunamisi

ab0087500588d686989a11b05363f58830030898

1792 yılında gerçekleşen Unzen zelzelesi ve tsunamisi, tıpkı Endonezya’daki Krakatau tsunamisinin oluşumu üzere Japonya’da bulunan Unzen dağının volkanik faaliyetlerinden kaynaklı patlaması sonucu oluştu. Oluşan tsunaminin büyük ihtimal volkanik patlamadan kaynaklı olduğu düşünülse de nedeni tam olarak bilinmiyor. Lakin oluşan tsunami, o denli büyük dalgalar oluşturdu ki megatsunami sınıfına girdi. Dalgalar 100 metreyi buldu ve büyük tahribata yol açtı.

Vajont Barajı, İtalya

9124ff2992662d9783070da302fbb1f7fda716dc

Kullanıma açıldığı tarihte dünyanın en yüksek barajı unvanına sahip olan Vajont Barajı, mühendislik faciası olarak tarihe geçti zira baraj etrafında hiçbir güvenlik tedbiri alınmamıştı. Ve başarısız bir mühendisliğin sonucu olarak da tarihin en berbat baraj felaketlerinden biri yaşandı. 9 Ekim 1963 günü, barajın yakınlarındaki bir dağdan göle kaya modülü düşmesi sonucu 250 metre yüksekliğinde şu ana kadar görülen en büyük tsunami dalgalarından biri oluşuyor. Bu felaket sonucu baraj yakınlarındaki birden fazla konut yerle bir oluyor ve yaklaşık 2.000 kişi hayatını kaybediyor.

St Helens, ABD Tsunamisi

Listeye, volkanik patlama sonucu gerçekleşmiş bir tsunamiyle daha devam ediyoruz. 27 Mart 1980’de Amerika’nın Washington eyaletindeki St. Helens Dağı’nda volkanik patlama başladı. Patlamalar sonucu, dağın büyük bir kısmı çökmeye uğradı. Meydana gelen toprak kayması, dağın yanında olan Spirit Gölü’ne gerçek birdenbire akmaya başladı. Göle hakikat gerçekleşen bu toprak kayması ise megatsunami sınıfına giren devasa dalgalara sebep oldu. O denli ki en büyük tsunami dalgasının 260 metreyi bulduğu söyleniyor.

Lituya Körfezi, Alaska

83f0df0e912ba19c14d862217d6c70d8f1b05f34

Dünyanın en büyüğü olarak kayıtlara geçen 1958 tarihli Lituya Körfezi’nde oluşan tsunami, Eyfel Kulesi’nin yaklaşık iki katı büyüklüğünde 600 metreye ulaşan dalgalara neden oldu. Bu derece büyük bir tsunaminin oluşmasında Alaska’daki Lituya Körfezi’nde 8.3 büyüklüğünde gerçekleşen sarsıntı tesirli oldu. Zelzele sonucu 90 milyon tonluk bir kayanın kırılıp düşmesi tetiklendi. Kaya modülünün Lituya Körfezi’ne düşmesi yüzünden de megatsunami olarak sınıflandırılan bir tsunami oluştu.