İNEKNAME

inekname XvPXPSW1

154952

Cumhuriyetin birinci üniversitesi Ankara Üniversitesi. Lakin Mektebi Mülkiye, Cumhuriyet’ten de eski. 1859’da İstanbul’da eğitime başlayan bu okul, devrin batılı bürokratik modeline ahenk sağlayan devlet yöneticileri yetiştirmek üzere kurulmuştu. Cumhuriyetin akabinde okulun ismi çağdaş kamu idaresi anlayışına daha yatkın biçimde Siyasal Bilgiler Okulu yapıldı. Ankara Üniversitesi’ne bağlandığında da Siyasal Bilgiler Fakültesi oldu. Biz tekrar de kısaca “Mülkiye” diyelim.

Cumhuriyet tarihinin kamu yöneticilerinin değerli kısmını bu okul yetiştirmiştir. Zira çok uzun yıllar bürokrat yetiştirme konusunda ihtisas yapmış tek okul Mülkiye’dir. Bu okul, 20’nci yüzyıl bürokrasisinin sevabını da günahını da omzunda taşır demek yanlış olmaz. 1980’den sonra bürokratik rejimi yozlaştırmanın yolu da Mülkiye’ye alternatif okullar açmak olur. Bugünle kıyaslandığında çok daha nitelikli bir bürokrasinin uzmanlık okuludur Mülkiye.

1936’da Ankara’ya taşındığında, kent tüllap* için İstanbul’a kıyasla çok daha sıkıcıdır. “Bu durum, genç bürokrat adaylarının mizaha yatkın hale gelmesine neden olmuştur” desek yanlış olmaz sanırım. Zira 1930’lar ve 40’lar Ankara’sının sıkıcılığı, üstelik 1939’da başlayan savaş şartları, Mülkiye öğrencilerinin “zıpırlaşmasına” neden olur. Kendilerine “İnek” demeye başlarlar; Devletin yeri gelir sütlerinden yeri gelir etlerinden faydalandığını lakin bunun karşılığında da devletin onlara baktığını vurgulamak için.

Bu inek tarifinin daha sonra “çok çalışkan” öğrencileri söz etmek için de kullanılması öykümüzü akamete uğratmaz. Çünkü, zati Mülkiye’de dersler hayli ağırdır. Uzun yıllar hariciye** kısmında yabancı lisanların yanı sıra “dans” eğitimi bile verilmiştir. Münasebetiyle bugünkü Dışişleri Bakanlığı’na yabancı lisan bilmeyenlerin de alındığını duyan Mülkiyeliler bu vaziyete eleştirel bakarlar.

Bu inek tarifi o denli ya da bu türlü tüm Mülkiyelilerce benimsenir. Aslında okulun Cebeci’deki yerleşkesinden girerken sizi “Dikkat inek çıkabilir” tabelası ve bir adet “kitap okuyan inek” heykeli karşılayacaktır.

Bu ineklik halini daha fazla vurgulamak isteyen Ankara’daki birinci Mülkiyeliler, bahar aylarına gerçek, finallerden ya da bitirme imtihanlarından bir ay kadar evvel, ağır imtihan temposu başlamadan gırgır, şamatanın bol olduğu birkaç gün geçirmeye başlarlar. Sonradan (belki de birinci yıllardan itibaren) bu şamatalı günlere “İnek Bayramı” demeye başlamışlar.

Öbür üniversitelerde gördüğünüz “Bahar Şenlikleri” konseptinin birinci örneklerinden denebilir lakin ortada çok fark var. Evet, 90’lı yıllardan itibaren bayramın sonunda konserler düzenlenmeye başlıyor fakat evvelki yıllardaki etkinlikler son derece özgün.

Okul Osmanlı’nın batılılaşma hareketine aparat olarak kurulmuş, cumhuriyet devrinde de bu misyonuna uygun olarak ıslahata uğramış. Bu türlü bir kurumun şamatacı öğrencileri ne yapar? Madem ineklerin bayramı olur, o halde o bayram neden dualarla açılmaz? Bu cin fikrin kimden çıktığını bilmiyorum lakin finallerden evvelki şamatalı günler yıllar içinde ismiyle sanıyla bayrama dönüşür. Her bayram üzere dualarla açılan…

Bu dua bildiğiniz cinsten değil; ismi “İnek duası”. Bayramın inekli yürüyüşten sonraki açılış aktifliği. Bunun için fırlama öğrencilerden biri, daha sonraki yıllarda Tiyatro Topluluğundan bir kişi seçilir ve bu kişi sarık takıp cübbe giyer. Bu kişinin de ismi “Mülkiye İmamı”dır. Her yıl yeni bir imam seçilir, bu imamın kim olacağı okulda renkli bir gündem unsurudur. İmamın inek duasını okuyacağı birinci gün okulun büyük amfisine doluşulur ve İnek Duası dinlenmeye başlanır.

Evvel tezahüratlar… El sallaaa, el salla, zübbe imam el salla… Bunu duyan irkilebilir. Zübbe, milletlerarası bağlar kısmı öğrencilerinin takma ismidir. Mesela İşletme kısmına bakkal, maliye kısmına tahsildar, iktisat kısmına geyikhan, çalışma iktisadı kısmına amele, kamu idaresi kısmına tellak derler.

Zübbe imam da hasebiyle o yıl imamın Uluslar Ortası Alakalar Bölümü’nden çıktığına ait, bir kısım Mülkiyelinin tezahüratından ibarettir.

İmam tezahüratlar bitince ağzını yaya yaya önünde yazılı tutulan duaya başlar…

“Şaraptaaan ırmaklar akacak diyorsun

Cenneti alaaa meyhane midir?

Her mümine dört huri diyorsun

Cenneti alaaa kerhane midir?”

Kahkahalar eşliğinde Ömer Hayyam’ın dizeleriyle başlayan bu dua, o yıl Fazıl Say’ın bu dizeleri paylaşması sonucu yargılanmasını protesto manası taşır. Fakat İnek duası da Ömer Hayyam dizeleriyle başlamayacak kadar gerçekçidir. İmam bir anda toparlanır ve “Ne okuyorum ben” hissine kapılarak etrafındakilere sonlanmaya başlar. Sonra toparlar ve devam eder…

“Fazıl Say üzere benim de başımı belaya sokacaksınız. Haydi dünya mahkemelerini geçtik, ahirette de yaktıracaksınız başımı”.

Bu girizgahın akabinde “ya rabb” hitabıyla temel duaya başlanır. Elbette epey tiyatral biçimde.

“Yaaa rabbel alemin, yaaa rabbel mektebin”

“Biiir bayram sabaaahını daha görmeyiiii, hallerimizi açıııp, sana yakarabilmeyiiii, okulun her köşesinde bir argüman bankosu önünde ders çalışabilmeyi***, dekan hayrat-ı çorba ile gece yarılarında doyabilmeyi****…”

Konsepti anladınız sanırım. Gözünde canlanmayanlar 2013 İnek Duasını buradan izleyebilir.

İmam devam eder ve bu vurgu duanın devamına ait fikir vermektedir;

“Velhasıl kelam, senede bir gün de olsa, lisanımıza geleni söylemeyi bize nasip ettin, sonunda pişman etme ya rabbiiiii”

diye haykırıp, kollarını yeterlice havaya kaldırınca imam, tüllap daima bir ağızdan bağırır;

-AMİİİİİİN

Devamında hocalara, okul yönetimine, kent yönetimine, ülke yönetimine bir dizi tenkit bu konseptte sıralanır. Epey sıradışı ve politik bir protestodur İnek Duası. 80 yıllık da bir mazisi olduğu düşünülürse, bizdeki bürokrat sınıfının haline ait fikir verir.

“Ya rabiiii, bu yılki süreç rüzgarları (çözüm sürecinden bahsediyor) düzgün oldu, beğenilen oldu ammmaaa, biricik politik gereç kaynağımız İdris Naim Şahin’i de aldı götürdü. O gidince biber gazları gerisinden ağladı, taklaları ise öksüz kaldı. Bu gafil gaf sever kulun, Felix’le birlikte uzaydan atlasın, Dünya’yı tutturamasın da geri gelmeyeceğinden düzgünce emin olalım ya rabiiiiii”

-AMİİİİN

Bu inek duası, on yıllarca yıl yaşadı. Ta ki 2016’ya kadar!

O yıl duayı okuyan tiyatro topluluğundan Mehmet Can Tan’a dava açıldı. On yıllarca yıl kimsenin aklına gelmeyen, yalnızca Mülkiyeliler tarafından bilinen, latifeleri da çok özel olan, dışarıdan izlendiğinde, manası fark edilmeyen bu protesto, toplumsal medyada troller tarafından amaca oturtulmuştu. Trollerin açtığı yoldan giren yargı organı, Mehmet Can Tan’a dava açmış, böylelikle ilerleyen yıllarda İnek Duası okunmamaya başlamıştı. Okuldaki hocaların neredeyse yarısının KHK ile ihraç edilmesi ise okulun havasını 180 derece değiştirdi. Eğlenmek, gülmek sıkıntı gelmişti Mülkiyeliye.

Pekala inek duasının yerini ne aldı? 2017’den itibaren filozof kılığına girmiş bir Mülkiyeli, protest kimliği tümüyle elinden alınmış, imam konsepti büsbütün sansürlenmiş bir öğrenci tarafından okunmaya başladı. 80 yıllık İnek Duası da “İnekname” yapılmıştı. Sahiden büyük ineklik…

18 Ocak’ta, 2016 Mülkiye İmamı Mehmet Can Tan’a açılan dava beraatle sonuçlandı. Bu hafta ise Mülkiye’de İnek Bayramı başladı.

Filozof kılığına girmiş bir öğrenci, “İnekname”yi okumak Aziz Esaslı Salonu’nun (eski ismi büyük amfi) kürsüsüne çıktı. 2017’den bu yana görünen bu inekname ritüelinin herkesin canını sıktığı biliniyor. İnekname, bu rejimin bir sembolüne dönüşüyor. Ancak değişik bir şey oluyor. Filozof kılıklı öğrenci bir anda kılık değiştiriyor, cübbesini giyip, sarığını takıyor. İnek duası geri döndü.

Salon ıslıklardan, alkışlardan, kahkahalardan yıkılıyor. 2022 Mülkiye İmamı herkesi selamlayarak tezahüratlar, alkışlar ortasından başlıyor duasına.

5 yıl ortadan sonra geri döndü ve haykırmaya başladı;

BEN BİR İMAMIIIIIIIM, BEN BİR İMAMIIIIIIM…

Salonda ıslıklar, alkışlar, tezahüratlar, kahkahalar birbirine karıştı. Bu coşkuyu politik bir isyan olarak da kıymetlendirmek gerekir.

Derken, devrin Mülkiye ruhu düşünüldüğünde garipsenmemesi gereken 5-10 öğrenci, sahneye yürüyüp, duayı engellemek istese de öğrencilerin yuhalaması eşliğinde salondan çıktı. Bu esnada salondan çıkan bir öteki isim de Dekan Orhan Çelik’ti.

Bu olayın akabinde bir kadro manşetler ve linklerini paylaşıyorum sizinle.

TAKVİM: Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde Kutsal İnek Bayramı ismi altında İslam’a hakaret edildi! Müslüman öğrenciler reaksiyon gösterdi. https://www.takvim.com.tr/guncel/2022/05/13/ankara-universitesi-siyasal-bilgiler-fakultesinde-kutsal-inek-bayrami-adi-altinda-islama-hakaret-edildi

YENİ ŞAFAK: Ankara Üniversitesi öğrencilerinden İslami pahaların alaya alındığı “İnek Bayramı” aktifliğine reaksiyon. https://www.yenisafak.com/video-galeri/gundem/ankara-universitesi-ogrencilerden-islami-degerlerin-alaya-alindigi-inek-bayrami-etkinligine-tepki-2234774

SABAH: Ankara Üniversitesi’nde İnek Duası skandalı. https://www.sabah.com.tr/gundem/2022/05/12/ankara-universitesinde-inek-duasi-skandali

Yeniden maksat gösteriyorlar. 163 yıllık kuruma adapte olmayı, ona hürmet duymayı, onun birikiminden faydalanmaya gerek görmüyorlar. “Bu sahiden hakaret mi yoksa burada öteki bir şey mi oluyor” diye bile sormuyorlar. 80 yıllık bir mavrayı ancak politik derinliği de olan bir protestoyu kaldırıp, yerine inekname koydurtmayı kendilerine yakıştırabiliyorlar. Ancak yeniden de kurumu dilek ettikleri üzere razı edemiyorlar. Kurumlar tekrar de direniyor. Düzgün ki de o denli yapıyorlar.

*Tüllab: Talebe sözünün çoğulu. Mülkiye öğrencilerinin tamamını söz ederken Bayram’da kullanılır.

**Hariciye: Birinci kurulduğu yıllarda Dahiliye ve Maliye ile birlikte okulun 3 kısmından biri. Bugün Memleketler arası İlgiler Bölümü’ne karşılık geliyor. Türkiye Cumhuriyeti diplomatlarını yetiştiren kısım.

*** 2013 İnek Bayramı’na özel bir söz. Dekan Yalçın Karatepe’nin okulun duvarlarına ince raf sistemi yaptırması alaya alınıyor.

****2013 İnek Bayramı’na özel bir tabir. Yeniden Dekan Yalçın Karatepe’nin gece yarısı kütüphanedeki öğrencilere çorba servisi organize etmesine takılıyorlar.