Hukukçu Turgut Kazan, Barış Davası’ndaki uygulamaları ile tarihe geçen Atilla Ülkü’yü anlattı: “Bugünkü en kötü hâkimden bile daha kötüydü”

hukukcu turgut kazan baris davasindaki uygulamalari ile tarihe gecen atilla ulkuyu anlatti bugunku en kotu h kimden bile daha kotuydu WkWsemme

1652277128890 turgut

12 Eylül askeri darbesinin akabinde kurulan sıkıyönetim mahkemelerinde vazife yapan, Barış Derneği Davası’na bakarken, uygulamalarıyla tarihe geçen Atilla Dava ömrünü yitirdi. Eski İstanbul  Barosu Lideri, hukukçu Turgut Kazan, Ülkü’yü ve o dönemki uygulamalarını, “Bu hâkim, Atilla Dava, bugün hâkim sayılamayacak yargıçlardan, bunların ortasındaki en makûs örnekten bile daha berbattı. Hiç hukuk, yasa tanımayan bir isimdi. Mevt haberi üzerine ‘değerli hukukçu’ demişler televizyonda. Bizim arkadaşlar çıldırıyor. Hukukçu değil. Tam bir sol düşmanı. Sol eğilimli kim varsa onu vatan haini sayardı” kelamlarıyla anlattı.

12 Eylül askeri darbesinin akabinde, cumhuriyet tarihine geçen çok sayıda yargılama yapıldı. Bu davalarda yaşanan hak ihlalleri, mahkeme heyetlerinin tavrı yıllarca konuşuldu, kitaplaştırıldı.

Bu davalardan en ünlülerinden biri de Barış Derneği davasıydı. 1977’de Mahmut Dikerdem‘in öncülüğünde kurulan Barış Derneği ile ilgili olarak darbeden çabucak sonra soruşturma açıldı. Soruşturma iki yıl sürdü. Bu süreçte dernek yöneticilerinin tutuklanması talepleri iki defa reddedildi. Fakat askeri savcılık, soruşturmayı sürdürdü.

23 Şubat 1982 tarihinde dernek yöneticilerinin tutuklanmasına karar verildi. Bu kararın akabinde dernek lideri Mahmut Dikerdem, İstanbul Barosu lideri Orhan Apaydın, Türk Tabipleri Birliği lideri Erdal Atabek üzere isimlerin de ortalarında olduğu 44 kişi gece yarısı yapılan operasyon ile konutlarından alınarak cezaevine gönderildi. Tutuklamaların çabucak akabinde Barış Derneği Davası görülmeye başlandı. Yargılananlar ortasında kelam konusu isimlerin yanında şair Ataol Behramoğlu, İstanbul Belediye Lideri Ahmet İsvan’ın eşi Reha İsvan, Gazeteci Ali Sirmen, muharrir Oya Baydar, sanatçı Ali Taygun, Kemal Anadol üzere isimler de vardı. Mahkemenin lideri ise bu davada yaptığı uygulamalarla tarihe geçen, o zamanki rütbesiyle Hâkim Binbaşı Atilla Ülkü’ydü. Sanık tabirlerini altı ayda alan, bu süreçte tahliye kararı vermeyen, tartışmalı çok sayıda karara imza atan İdeal, davayı da mahkumiyetle sonuçlandırdı. Yargılamalar, temyiz süreçleriyle 1991’e kadar sürdü ve beraatle sonuçlandı. 1984’te davanın sanıkları Nobel Barış Ödülü’ne aday gösterildi.

“Bizi salondan attırdı”

Hukukçu Turgut Kazan, o periyot Barış Derneği davası sanıklarının avukatlarındandı. Kazan, yargılama sürecini ve Ülkü’nün uygulamalarını şöyle anlattı:

“Bir vefat olayının akabinde konuşmak beşere karşıt gelse de tekrar de unutmamak gerekiyor yapılanları. Bu hakim, Atilla İdeal, bugün hakim sayılamayacak yargıçlardan, bunların ortasındaki en makus örnekten bile daha berbattı. Hiç hukuk, yasa tanımayan bir isimdi. Sanıklar o devir, bu ülkenin seçkin aydın insanlarıydı. Sanıklar, biz, eşim dahil, hayallerimizde görürdük Atilla Ülkü’yü. Daima onunla yaşadık. 12 Eylül sürecinde o bizim hayatımızın modülü olmuştu. Çok güçlü bir süreçti. Barış Derneği Davası, Kenan Cihan ve beşli çetenin ağırlaştığı bir davaydı. Baskı dolu bir süreçti. Hukukçu dostum Çetin Özek ve ben, evraka hakimdik.  Çok meslektaşımız vardı fakat daha çok ikimiz belgeye hakimdik ve süreci yürütüyorduk. Yan yana oturuyorduk duruşmalarda. Bir gün adam (Atilla Ülkü) taktı başa bizi. ‘Bunlar farklı başka otursun’ dedi. Ben Çetin Özek’e mesela diyordum duruşmada ‘sen mi yanıtlarsın ben mi yanıtlayayım’. Bu kadar. Yalnızca bunun için rahatsız oldu. Başka farklı oturduk bu türlü deyince. Alttan aldım, ‘duruşmada konuşmayız’ dedim fakat ‘hayır farklı başka oturacaksınız’ dedi. Ben de ‘siz üstümüz değilsiniz, biz avukatız. Kimin kimle oturacağına biz karar veririz’ dedim. ‘Atın’ dedi. Ben Çetin Özek’i erlerin ellerinin üzerinde gördüm, o denli atıldı. Kendim o hengamede nasıl gönderildim hatırlamıyorum. Bütün izleyiciler, gazeteciler dışarı çıktı bunun üzerine. Bu türlü bir insandı.

“Sol eğilimli kim varsa vatan haini sayardı”

Garip davranışları vardı. Bir gün gidersiniz, Genelkurmay’dan evrak istemiş, Mecnun Petro’nun vasiyetnamesini okuyor duruşmada. Orhan Apaydın, Ali Sirmen ile ne ilgisi var. Bir gün gidiyorsun Nazım Hikmet’in kitapları diyor. Orta kararda da yok bunlar. Artık vefat haberi üzerine ‘değerli hukukçu’ demişler televizyonda. Bizim arkadaşlar çıldırıyor. Hukukçu değil. Tam bir sol düşmanı. Sol eğilimli kim varsa onu vatan haini sayıyor. Bütün arkadaşlarımız dondu kaldı. Barış Derneği Davası’nda mahkumiyet ve tutuklama kararlarını verdi. Mahmut Dikerdem sondayla geliyordu duruşmaya o vakit. Söylediklerini de tutanağa geçirmezdi.

“En berbattan kötüydü”

Beni Nimet Baş’ın lideri olduğu TBMM Darbeleri Araştırma Komisyonu’na davet etmişlerdi. Orada, ‘sıkıyönetim mahkemeleri bugünkünden âlâ diyorlar, ne diyorsunuz’ diye sordular. Ben o bu yargıçların unutulmaması gerektiğini söyledim. Sıkıyönetim mahkemelerinde adalet falan olmazdı. Hakikat soru şudur. Hangisi daha berbattı diye sorulmalıdır. Ben 12 Eylül yargılamalarını yaşadım ve daha kötüsünün olamayacağını düşünüyordum. Özel yetkili mahkemeleri görünce berbatın kötüsü her vakit olurmuş dedim. Bunlar sıkıyönetim mahkemelerinden daha makus dedim.

HSK Başkanvekili olduğu periyotta Mehmet Yılmaz aradı bir yazım üzerine, ona da ben her sabah meskenden çıkarken eşimin gözündeki kaygıyı görüyorum diye anlattım özel yetkili mahkemeler kapatıldıktan sonra kurulan mahkemeleri. ‘Özel yetkili mahkemelerden daha kötüsünü yarattınız’ dedim. Özel yetkili mahkemeler mesela mahkumiyet kararı verebilmek için kanıt üretiyorlardı. Biz de o kanıtların düzmeceliğini anlatmak imkanı buluyorduk. Mesela Dursun Çiçek olayı. Erzincan’da otelde kaldığını ve darbeyi planladığını söylüyordu o zamanki savcı Osman Şanal… Biz sisteme girdik, SGK’lı, 40 yaşında bir Dursun Çiçek çıktı otelde kalan. İddianameye bahis ettikleri asker olan Dursun Çiçek, İstanbul’da tutuklu o sırada. Uydurma kanıtı çürütebiliyorduk bu halde. Ancak şimdiki mahkemelerde ne yapabiliriz. Ortada kanıt yok. Bunu anlattım. Bu yargıç ise bugünkü en berbatlardan bile daha berbattı.”