Gıda enflasyonuyla birlikte işçilerin yemek parası da kuşa döndü

gida enflasyonuyla birlikte iscilerin yemek parasi da kusa dondu lCOX4njc

kapak 071824

Artan enflasyonla durmak bilmeyen fiyat artışları, yurttaşın her alanda temel gereksinimlerinden kısmasına, hayat standardının düşmesine neden oluyor. Bu düşüşlerden biri de çalışan kesitin en değerli kazanımı olan yemek kartlarında yaşanıyor. Geçen yıl 27 lira olan yasal günlük yemek fiyatı, bu yıl yüzde 33.33 artışla 36 liraya çıktı, lakin lokantada 40 liranın altında sağlıklı bir öğün yemek bulmak neredeyse imkânsız. 

Çalışanların yemek kartı bakiyeleri 16’ıncı güne gelmeden bitiyor. Açıklanan yüzde 70 besin enflasyonu ile fiyatları artırmak zorunda kalan esnaf da kısıtlı kart bakiyesi ile öğle yemeğini geçiştirmek zorunda kalan çalışan da mağdur. Esnafa nazaran artık vatandaş yemekten sonra bir bardak çayı bile içemez oldu. Yeme içme esnafı, fiyat artışlarını eserlerine en az yüzde 60 yansıtmış. Yemek markası Meal Box’ın geçen yıl yaptığı bir anket çalışmasına nazaran, çalışanların yüzde 28’i yemeğini artık konuttan götürüyor. Bu oranın artan besin maliyetleri ile birlikte daha fazla yükseldiği düşünülürken çalışmada öne çıkan bir başka nokta ise şirketlerin yüzde 26’sının bir öğlen yemeği siyaseti yok. 

İstanbul’da Şişli ve Beyoğlu üzere iş yerlerinin ağır olduğu semtlerde esnaf işlerin yüzde 50 düştüğünü söylüyor. Şişli’de 23 yıllık bir sulu yemek lokantasını dört yıldır işleten Ali Günyel, artırım yaptıkça müşterilerinin azaldığını bu yüzden maliyetine satışlar yaptığını söylüyor. Karşısında otel bulunan işyerini anne-babası ile birlikte çalışarak ayakta tutmaya çalışıyor. Yerli müşteriden umudunu kestiklerini yabancıyla ayakta kaldıklarını söyleyen Günyel, şöyle devam ediyor:

“Babam 66 yaşında emekli öğretmen. Hâlâ bizimle birlikte çalışıyor. Yemekleri de annem yapıyor. Diğer bir biçimde ayakta kalamazdık bu zamanda. Sulu yemekçiler batıyor teker teker. Bu türlü giderse öğlen yemeğinde sıcak bir yemek yiyemeyeceksiniz.” 

FİYAT SÖYLERKEN UTANIYORUZ

23 yıllık lokanta işletmecisi Hikmet Erten ise konutta yemek yapmanın maliyetinin çok artması nedeniyle birtakım müşterilerin gelmeye başladığını anlatıyor. Fiyat artışlarını yansıtmak zorunda kaldıklarını anlatan Erten, en ucuz yemeğin 40 TL olduğunu belirterek “Müşteriye fiyat söylerken utanıyoruz. Maliyetlerimiz inanılmaz arttı. 2 bin 700 lira gelen elektrik 6 bin 200 lira geliyor. Yüzde 8 KDV var hâlâ satış fiyatlarımızda” diyor. 

Beyoğlu’nda ise işler turistlerle dönüyor. Fiyatlar yüksek fakat işletmeciler “Biz turiste satıyoruz. Yerliler art sokaklardaki restoranlarda yiyorlar” diyor. Bahsi geçen art sokaklardaki esnaf lokantalarından birine giriyoruz. Geçen yıl 40 kişinin çalıştığı lokantadaki çalışan sayısının 23’e düştüğünü söyleyen işletmeci şöyle konuşuyor: 

“Maliyetlerimiz yüzde 300 arttı, biz fiyatları yüzde 60 artırabildik. Bu kadar az yansıtmamıza karşın işlerimiz yüzde 50 düştü.

YOKSULLUK EN ÇOK ÇALIŞANI VURUYOR

Devrimci Personel Sendikaları Lideri Dilek Çerkezoğlu, her felakette olduğu üzere giderek düşen alım gücü ve yoksulluğun da en çok çalışanı vurduğunu belirterek “Beyaz yakalı denen üniversite mezunları da minimum fiyat ve civarında fiyatlarla hayatını sürdürüyor” diyor. Çerkezoğlu şunları söylüyor:

“Asgari fiyat de yılın ikinci ayında açlık hududunun altında kaldı. Yemek fiyatları birçok işyerinde yasal sonun altında kaldı ki yasal sonda verilse dahi, bu beyaz yakalıların ofisleri kıymetli semtlerde olduğu için tekrar günlük sağlıklı besin fiyatını karşılamıyor. Çalışanları bu ve gibisi meselelere karşı örgütlenmeye çağırıyoruz.”

Çalışanların gün geçtikçe hızlanan fakirleşmeye karşı korunmadığını söyleyen Plaza Hareket Platformu sözcüsü Hareket Akçay da “Emekçi kitlenin eskisi üzere beslenemediği ortada. Bunun sonucunda da yalnızca fizyolojik rahatsızlıklar değil, farklı ruhsal problemler da ortaya çıkabilir diye düşünüyorum.”

Taksim’de bir firmada çalışan Özgür Kuzu da dışarıda yemek fiyatlarının arttığını söyleyerek “Yemek kartlarındaki para yetmiyor artık. Ofiste ayın birinci 10 günü dışarda yiyoruz kalan günlerde ya konuttan getiriyoruz ya da simit-poğaçayla günü geçiriyoruz. Şu an fast food restoranları en ucuz seçenek oldu. Esasen bütün gün bilgisayar başında oturuyoruz, öğle de hamburger kola yiyip genç yaşta obez olup kalp krizinden ölmeyi bekleyeceğiz” diyor.