Fehmi Koru: Putin’e “Bugünün dünyasında savaşa yer yok” denilmiş, peki Cumhurbaşkanı Erdoğan ne demiş?

fehmi koru putine bugunun dunyasinda savasa yer yok denilmis peki cumhurbaskani erdogan ne demis Kw9afSMk

1663314632797 erdo

Fehmi Koru*

Kendim görmedim fakat Yıldıray Oğur bugün Karar’da yazmış, ondan okudum: Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan Birleşmiş Milletler (BM) yıllık toplantısı için bulunduğu New York’ta birinci gününü Amerikan halkıyla teğe bir sohbet hedefiyle kullanmış.

Central Park’ta oturup yanına gelenlerle görüşmüş, birlikte fotoğraf çektirmiş.

Şangay İşbirliği Örgütü toplantısı vesilesiyle gittiği Özbekistan’da, daha şimdiden unutulmayacaklar ortasına giren o ünlü fotoğrafta, toplantıya katılanlarla sohbeti sırasında, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı dünyanın öndegelen önderlerinin ne kadar dikkatle dinledikleri görülüyordu.

New York halkı da tanımış Cumhurbaşkanı Erdoğan‘ı, dikkatle dinlemişler de. Elinde sigara gördüğü bir Amerikalı’ya “Bırak onu” tavsiyesinde de bulunmuş.

Özbekistan’daki sohbet sırasında, Ukrayna toprağı olan Kırım’ı işgal ederek ülkesine katmış ve akabinde birebir ülkenin bir öteki kısmını daha koparmak maksadıyla savaş başlatmış Rusya’nın devlet lideri Vladimir Putin’e, yaptığının yanlış olduğunu sanki söylemiş midir Cumhurbaşkanı Erdoğan?

Gerçekten merak ediyorum.

O fotoğrafta yer alan başkandan ikisinin Putin’i eleştirdikleri biliniyor da merakım o yüzden…

Çin Devlet lideri Xi Jinping’in kendisiyle Ukrayna savaşı konusunda duyduğu tasaları paylaştığını şahsen Putin açıkladı. Özbekistan’daki toplantının çabucak akabinde. Rusya ile Çin’in bölgede istikrar için efor gösterdiklerini söyledikten sonra, Rusya’nın Çin’in savaşla ilgili dertlerini anlayışla karşıladığını kelamlarına ekledi Putin.

Rusya’nın resmi TASS ajansı duyurdu bunu.

Toplantıya katılanlardan Hindistan başbakanı Narendra Modi ise, Putin’e, “Bugünün dünyasında savaşa yer yok, bunu sana telefonda da söyledim” dediğini kendisi açıkladı.

“Diğer önderlerden rastgele bir tenkit geldi mi?” sorusuna yanıt teşkil edecek bir bilgiyle rastgele bir yayında karşılaşmadım.

Azerbaycan devlet lideri İlham Aliyev o ünlü fotoğrafta en sevinçli görünen başkan. Sevincinin sebebi muhakkak: Rusya’nın Ukrayna’da yürüttüğü savaşta karşılaştığı zorlukları en düzgün kullanan ülke Azerbaycan. Ermenistan’la yarım kalmış sıkıntısını bütünüyle kapatmak için savaşı fırsat olarak kıymetlendirdi Azerbaycan ve karşılığını da aldı. Aliyev, Ermenistan’ın Moskova’dan isteyeceği yardımın gelmeyeceğini de biliyordu zira.

Ermenistan başbakanı Nikol Paşinyan, üyesi oldukları Ortak Güvenlik Antlaşması Tertibi (CSTO) örgütünün başkanı pozisyonundaki Rusya’dan, Azerbaycan’la sıcak savaşa dönüşen ihtilafları konusunda yardımcı olmasını istedi geçen hafta, lakin yanıt bile alamadı.

CSTO’da Rusya ve Ermenistan dışında Belarus, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan da üye.

Üyelerden Kazakistan, tekrar geçen hafta, BM’de, Rusya’nın konuşmasını engellemeye çalıştığı Ukrayna devlet lideri Volodymyr Zelensky’in görüşlerini açıklamasına dayanak çıkacak formda oy kullandı. Birinci kere oldu Kazakistan’dan Rusya zıddı bu çıkış.  

Ortak Güvenlik Antlaşması (CSTO) ile bölgede istikrarı sağlamayı amaçlayan Rusya, örgütün iki üyesinin -Kırgızistan ile Tacikistan’ın- hudut çatışmalarını yalnızca seyredebiliyor. Geçen hafta -14-16 Eylül günleri- iki ülke ortasında çıkan çatışmalarda tam 71 kişi hayatını kaybetti.

Bu gelişmeleri arkası arkasına sıralamamın bir sebebi var: Ukrayna’ya askeri müdahalede bulunmaya kalkarken etrafa güç gösterisi yapmayı planlayan ve kısa süreceğini düşündüğü savaş sonrasında ülkesine ‘süpergüç’ statüsü kazandırmayı uman Putin’in hesapları tutmadı.

Putin’in beklediğinin tam aksisi oluyor: Rusya’nın saldırgan ve öbür ülkelerin egemenlik haklarını haksızca çiğneyebilecek bir ülke olduğu açık seçik görüldüğü üzere ordusunun da o denli matah bir güç olmadığı ortaya çıktı.

Ukrayna ordusu işgal altına düşen topraklarını geri almaya başladı ve savaş Rus sonuna dayandı.

Rusya’nın Ukrayna hududundaki yerleşim yerlerinde yaşayanlar tedirginlik içerisindeler. Hudut bölgelerinde yaşayanlar öteki bölgelere kaydırılıyor.

Üzerlerine sıklıkla Rus ordusunu Rusya içerisinde de gaye alan füzeler düşüyor da ondan. 

Gelen haberlere nazaran, hezimet imgesi Rus askerlerinin morallerini bozmuş. Birçok genç ve gereğince eğitilmemiş askerlerde meseleler yaşanmaya başlamış. Ukrayna’nın kendi ürettiklerine ek olarak kullanabildiği Batı’nın gelişmiş silah ve teçhizatı karşısında Rus ordusunun yerli imal silahları yetersiz kalmaktaymış. Rus ordusu cephane ve mühimmat problemi da çekmekteymiş.

Cephede ölen Rus askerlerinin konutlarından ülkeye yayılan feryatlar da dayanılmaz boyutlarda, yeniden haberlere nazaran.

Şimdi korkulan şu: Rusya’nın müttefik bildiği CSTO üyesi ülkelerde müsabakaya başladığı karşı çıkışlar ile Şangay örgütü üyesi Çin ve Hindistan’ın başkanlarından geldiği görülen aleni tenkitler Putin’i daha çılgınca teşebbüslere sevk edebilir.

Ukrayna’ya savaşa hazırlanırken niyetinin ciddiyetini göstermek gayesiyle Kremlin’de düzenlediği güvenlik toplantısını resmi Russia Today TV kanalında canlı yayınlatmıştı Putin ve orada istihbarattan sorumlu vazifelinin ihtar manasına gelen kelamlarına gösterdiği reaksiyon dikkat çekmişti.

Orada lisana getirilen Putin’in hiddetle karşıladığı ikazların yerinde olduğu artık anlaşılıyor.

Putin bu duruma tahammül edebilecek mi?

Yoksa, Ukrayna’yı dize getirmek için elindeki son kozu –ülkesinin nükleer gücünü– devreye mi sokacak?

Rusya ile Ukrayna ortasındaki bölgesel çatışma, Moskova’nın bu türlü bir yola başvurması ile, yeni bir dünya savaşına dönüşebilir.

Ciddi bir kaygı bu.

Şahsen, dünya medyasını okur ve izlerken edindiğim bu bilgilerle donanmış olarak o ünlü fotoğrafa bakarken zihnimden geçen temenni, hazır Özbekistan’a kadar gitmişken, Türkiye’nin cumhurbaşkanının da, Xi Jinping ve Modi üzere, Putin’i uyarmasıydı.

Fotoğrafta öbür önderlerden daha görkemli bir koltukta oturduğu fark ediliyordu Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın; o koltuğu kendisine Azerbaycan devlet lideri Aliyev’in ikram ettiğini New York’a giderken yaptığı açıklamalardan öğrendik.

O fotoğrafta görülen önderler ortasında Putin de var.

Herhalde gereken ihtar yapılmıştır.

*Bu yazı fehmikoru.com adresinden motamot alınmıştır.