Evin Dışında Bir Yerde Tuvalete Gidememe ve Uyuyamama Sorunu

evin disinda bir yerde tuvalete gidememe ve uyuyamama sorunu

baska yerde tuvalete gidememenin ve uyuyamamanin nedeni 1663670441

Bir yerden öteki bir yere seyahat ettiğinizde yahut birinci sefer kalacağınız bir arkadaşınızın meskeninde uyumak çoğunuz için sıkıntı olabilir. Uzmanlar bu duruma ”ilk gece etkisi’ diyor. Yani birinci sefer girdiğiniz o ortamı istemsiz olarak inançlı bulmamanız bu duruma sebebiyet veriyor. Böylece kendinizi müdafaanız için beyniniz, yarı uyur yarı uyanık biçimde sizi o gece uyumama nöbeti tutmaya zorluyor.

Bir de bu sorunun yanında karnınıza ağrılar girmesine karşın tuvalete çıkamama sorunu eklenince psikolojiniz uygunca çökebiliyor. Psikolog Nick Haslam’a nazaran birden fazla insan kendi meskeninde tuvalete giderken, kendisini rastgele öbür bir yerde lavaboyu kullandığından daha güvende hissediyor. Baktığınızda bütün problem ruhsal olarak insanın kendini bilmediği, tanımadığı yerlerde inançta hissedememesi üzere görünüyor. Pekala hakikaten o denli mi?

Aslında beşerler, tuvalete gitmek için daima ‘daha rahat’ hissedecekleri ortamları aramaya meyilli.

bc638be943277664cb3fdda46c59245fd86f63a0

Chicago Üniversitesinde profesör olan Jack Gilbert, insanların bu türlü hissetmek istemelerinin arkasında, çevresel şartlara verdikleri doğal bir tepkilerin yattığını söylüyor. Yani rahat hissetme isteği oldukça doğal. Birçok kişi konutunun kapısından girdiği anda vücudu, konut ortamına olan alışkanlığın verdiği tesirle glikoz (şeker) istikrarının, teneffüs ve hormon hareketlerinin değişimini devreye sokuyor. İşte bu yüzden bazen eve girdiğiniz anda birden tuvaletiniz gelebilir. Hatta siz de ”dışarıdayken çok saat tuvaletimi mi tuttum ben” diye düşünüp şaşırabilirsiniz.

12d01116ac32fd76b15c77cb2f1a8de73436318b

İnsan, tuvalet eğitimi almış bir canlı olduğu için lavabo muhtaçlığı geldiğinde, onu muhakkak kurallara nazaran gerçekleştirmesi gerektiğini de biliyor. Psikolog Nick Haslam’a nazaran, tanımadığınız bir ortamda bu gereksiniminizi tutmanızı sağlayan şey de geçmişteki tuvalet eğitiminden geliyor olabilir. Uzun müddet büyük tuvaletinizi tutan biriyseniz bu bağırsak ve mide ağrısı yaşamanızı sağlayabilir. Herkesin bu türlü bir gereksinimi olduğunu ve bunun doğal olduğunu kendinize telkin ederseniz bu hususta daha esnek davranabilirsiniz. 

Bir öteki sıkıntı ise utangaç bağırsağa (parcopresis) ve mesaneye (paruresis) sahip olmak.

12027c23601f6a7e711d9339bfa28531a3a7648a

Yapılan araştırmalara nazaran dünya nüfusunun yaklaşık %2.8-16.4’ünün utangaç mesane sorunu yaşadığı tabir ediliyor. Bilhassa erkeklerde bu durum daha sık görülüyor. Bu meseleleri yaşayan şahıslar genel tuvaletleri kullanmaya karşı yüksek dozajda bir kaygı duyarlar. Bunlardan muzdarip olanlar, restoranların, AVM’lerin, okulların yahut en kolayından arkadaşlarının meskenlerinin tuvaletlerini bile kullanamaz. Bazen şiddetli semptom yaşayan bireyler, kendi konutlarında bile lavaboya gidemez hale gelir. 

baa0a2f3a153b03cc104c9c2044f9beecc09f8a1

Bu durum, bir toplumsal anksiyete bozukluğu çeşidi olarak kıymetlendirilir. Bu sorunu yaşayanlarda ağır kalp atışı, çok terleme, teneffüs bozukluğu, kasların gerilmesi, mide bulantısı yahut titreme üzere komplikasyonlar görülebilir. Mesela bu semptomları daha hafif yaşayanlar konutta kimse yokken tuvalete gidebilir lakin daha ağır yaşayanlar saatlerce uğraşsalar da gereksinimlerini gidermeleri güç olabilir. 

f6ab5bfd5d8dd354874cce9bfcb3543d876d5c55

Bu durum kişinin toplumsal hayatını epey kısıtlar zira kişi ne bir arkadaş buluşmasına ne sinemaya ne de halka açık herhangi bir yere gidebilir. Yapılan bir araştırmada bu meseleyle ilgili 316 şahısla görüşülüyor ve 72 iştirakçi bu rahatsızlıklardan en az birini yaşadığını lisana getiriyor.

Katılımcılar, genel tuvaletlerde insanların birbirleriyle gülerek konuşmalarını kişisel algılayıp kendilerine güldüklerini zannettiklerini, büyük tuvaletlerini yaparken lavaboda çok vakit geçirmeleri nedeniyle insanların dışkının kokusunu anlayacaklarından yahut sesini duyacaklarından endişelendiklerini dile getirmiş. Böylelikle araştırma sonucunda bu durumu deneyimleyen bireylerin öbürleri tarafından olumsuz tarafta eleştirilme korkusu yaşadıkları tespit ediliyor. 

Şimdi bir de öteki bir yerde uyuyamama sorunsalına bakalım…

ecf4fc7893c4ebc6553ce0d08ae9f18d4df2d82c

Yapılan bir çalışmada araştırmacılar, insanları birinci kez kaldıkları bir yerde uyurken izlemek için MRI da dahil olmak üzere üç farklı beyin taraması gerçekleştiriyor. Bunun sonucunda insanların bu şekil durumlar yaşadıklarında beyinlerinin sol tarafında derin uykuya geçme eğiliminin azaldığı tespit ediliyor. Ayrıyeten uzmanlar, bu şahısların dışarıdan gelen her sese kulak kabarttıklarını zira beyinlerinin çok fazla uyarıldığını keşfettiler. Hülasa beşerler birinci kere kaldıkları bir yerde, başta da belirttiğimiz üzere rahat hissetmedikleri, tehlikedeymiş üzere hissettikleri için uyuyamıyor.

Bu bahiste kasveti olan şahısların bir yere birinci sefer gitmenin tasasını yaşamak yerine o yerde birkaç sefer evvelce vakit geçirip uyum sağlamaya çalışmaları araştırmacıların tavsiyeleri ortasında. Bireyler, kendi meskenlerinden bir eşyayı kalacakları öbür konuta getirebilir, misal bu bir yastık olabilir. Tahminen böylelikle bu sorunu biraz olsun atlatabilirler.

Kaynaklar: Independent, The Conversation, Good House Keeping, Prevention, Greatist, NBC News, TIME, The New York Times, Everyday Health