Ethereum için tarihi gün

ethereum icin tarihi gun

SÜLEYMAN BARBAROS GÖRGÜ

Yeni bir blok zincir sistemine geçmeyi planlayan Ethereum, bu kıymetli süreçte bir de kara para aklama ve sansür tartışmalarının odak noktası oldu.

Tüm bu süreç ve tartışmaları Mindstone Blockchain Labs CEO’su Tansel Kaya Bloomberg HT’ye kıymetlendirdi.

Popüler kripto para ünitesi tıpkı öncüsü Bitcoin üzere “Proof Of Work” yani iş ispatı denilen bir blok zincir sistemiyle çalışmakta. Ethereum kurucusu Vitalik Buterin tarafından yapılan açıklamalarla eski bir sistem olan iş ispatı (PoW) blok zincir sistemiyle çalışmayı bırakarak, avantajları epey fazla olan pay ispatı (Proof of Stake) ile çalışmaya başlayacak.

Öncelikle Ethereum’un çıkmak istediği iş ispatı (PoW) sistemini kısaca açıklamak gerekirse; blok zincir üzerinde yapılmak istenen süreç için madenci olarak isimlendirilen “sistem operatörleri” zincire yeni bloklar ekler. Gerçekleştirilen hareket öbür madenciler tarafından onaylanır ve blok zincire eklenir. Bu misyonu gerçekleştirmek için madenciler sistemlerini çalıştıracak elektriği harcar ve gerçekleştirilen her vazife karşılığı mükafatını alır.

İş İspatı (PoW) sistemi birinci başlarda devrimsel gözükse de artık hayli eski bir sistem olarak eleştiriliyor. Bilhassa uzmanlar iki dezavantaja dikkat çekiyor. Birincisi “İş İspatı” sisteminde gerçekleştirilen misyonların başka madenciler tarafından onayının gerekmesi. Bu hususta en büyük çelişki, madencilik inhisarının ele geçirilmesi yani işlemci gücünün birçoklarını elinde tutan (Yüzde 51) madencilerin ağda daha fazla kelam hakkına sahip olması ve sistemde güvenlik açığı oluşturabilme ihtimali. İkinci dezavantajı ise vazife gerçekleştirilmesi için önemli bir elektrik maliyeti ve devasa sistem kurulması gerekliliği. Bu sistem ihtiyacı sağlayamayan önemli bir kullanıcının sistemde kelam sahibi olamaması.

2314679 5c6b108d7a592da825489b47d73f867b

İş İspatı Çalışma Prensibi

Tüm bu dezavantajlar nedeniyle bir alternatif olarak ortaya çıkan pay ispatı (Proof Of Stake) blok zincir protokolü birçok kripto para ünitesi tarafından tercih edilmekte. Pay ispatı (PoS) sistemi kısaca şöyle çalışıyor. Süreçlerden gelir elde etmek isteyen kripto para ünitesi sahibi elinde bulundurduğu varlıklarını sisteme yatırarak, çekilemez halde kilitler buna kripto para kozmosun kısaca “stake” denir. Algoritma blok zincir üzerinde gerçekleştirilecek süreçleri, varlıklarını kitlemiş kullanıcılar ortasında rastgele seçerek gerçekleştirir. Böylece varlıklarını kilitlemiş kullanıcı süreç gerçekleştirdiği için gelir havuzundan hisse alır.

2314679 57f4a80ac80ea507df2673de2c413c72

Hisse İspatı Çalışma Prensibi

Hisse ispatı (PoS) blok zincir protokolü çalışmak için büyük bir elektriksel bir sisteme muhtaçlık duymaz, ağ irtibatı kafidir. Bu istikametiyle hem çevreci hem de monopolleşme zıddı bir yapı sunar.

Hisse ispatı avantajlarıyla ilgili Tansel Kaya “Bu sistemin en büyük avantajı ise iki yüzde bir oranında dayanılmaz bir güç tasarrufu sağlaması. Yani yalnızca sunucularınız bir yazılım yardımıyla çalışıyor, büyük hesaplama yarışları ile yüksek elektrik tüketecek bir durum yok, ağa bağlı olmanız kâfi. Bunun haricinde de kimi avantajları var, herkes dışarıdan gelip iştirakçi olabilir. Bu çok uzun vakittir hayal edilen bir konu… Artık biz geleceğin akıllı kontrat platformlarında yaygın biçimde Pay ispatı (PoS) olduğunu söyleyebiliriz” diyor.

Ethereum bir müddettir pay ispatı sistemine geçmek için çalışmalar yürütüyor. Bu geçiş sürecinde test ağlarında denemeler yaparak, süreçlerinin bir kısmını gerçekleştirdi. Tanınan kripto para ünitesi 15 Eylül günü tüm ağını pay ispatı (PoS) sistemine geçirerek kritik bir atılım yapacak.

Bu geçiş sürecini ise Tansel Kaya “Deneme ağı var. Bu ağın üzerinde de 32 Eth teminat gösteren herkes onaylayıcı olabiliyor. Bu yapısal bir biçimde çalışıyor şuan. Bu deneme ağı ile Ethereum ana ağı birleşecek. Bu sürece ‘The Merge’ deniyor. Bu birleşme akabinde bütün süreçlerini çok elektrik tüketen PoW ile değil PoS ile gerçekleştirecek. Heyecanlı bir süreç” diyerek yorumluyor.

Ethereum’da sansür ve Tornado Cash tartışmaları

Birleşme süreçleri devam ederken geçtiğimiz günlerde Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanlığı tarafından atılan bir tweet gündemi sarstı. Bakanlık, Ethereum ağında bulunan ve bir nevi mixer misyonu gören Tornado Cash uygulamasını Kuzey Kore’nin kullandığına dair açıklamada bulundu.

Yaptırımların amacı olan Tornado Cash sağladığı hizmetle kripto paralarda zımnilik sağlıyor. Sisteme yatırılan kripto paranın havuzda toplanıp rastgele halde geri verilerek iz sürülmesinin önüne geçiliyor. Münasebetiyle siber saldırganlar topladıkları varlıkları bu sistem aracılığıyla kaybettirebiliyordu.

Tansel Kaya, Tornado Cash ile anılan siber atakları “Burada Lazarus isimli, bir çeşit hacker kümesi olarak düşünebileceğimiz bir küme var. Bu küme halihazırda ABD’nin yaptırım listesinde yer alıyor. Bu listedeki kişi ve kurumlarla çalışmak ise 30 yıla kadar mahpus cezası getirebiliyor. Bu kümesi en son Kuzey Kore üretimli bir sinemaya karşı reaksiyon olarak Sony’ye yapılan hücum ile hatırlayabilirsiniz. İngilizce’de bu kümeler ‘persistent threat’ yani gelişmiş devlet takviyeli tehditler olarak söz ediliyor. Bunlar eğitimleri son derece yüksek düzeyde değerlendirilebilecek, ordunun siber akından sorumlu kadrosu olarak düşünebileceğimiz gruplar” diyerek tabir ediyor.

ABD’den gelen açıklamaların akabinde sabit kripto para ünitesi USDC, Tornado Cash içerisindeki varlıklarını dondurdu. Böylece ABD yaptırımlarına uyan bir duruş sergiledi. Merkeziyetsizlik altında toplanan kripto para ekosisteminde bu duruş büyük tartışmalara yol açtı.

Mindstone Blockchain Labs CEO’su Tansel Kaya Ethereum’un sistemindeki dertlere yönelik ise şu yorumda bulunuyor: “USDC, Amerikan menşeli bir stabil kripto para, ve varlıklarını dolar yahut devlet tahvili olarak Amerika’da tutuyorlar. Dört kontrol şirketlerinden kontrol alıyor. Rastgele bir süreç büsbütün durdurabiliyor yahut makul bir hesabı kara listeye alabiliyor. Bu biçimde ‘Tornado Cash’ içerisinde bulunan USDC varlıkları dondurmuş oldular. ABD Hazine Bakanlığı’nın da teyit ettiği formda orada yalnızca hatalılar yok, zımnî süreç yapmak isteyen hatasız kullanıcılar da var. İki insan ortasındaki para transferinin gizlenmesini istediğiniz durumlarda da Tornado Cash kullanılabiliyor. Bu yaptırımlar sonucunda iş ispatı (PoW) yahut pay ispatı (PoS) hangisinin bu üslup işler için daha uygun olduğu tartışmaları başladı. Sansürlenmiş hiçbir şey olmasını istemiyorsak, onu madenciliğin çok büyük bir gücüne gereksinimimiz var. Pay İspatı sisteminde varsayalım ki payların %51’i makul bir kümenin elinde ve bu küme da Amerikan yaptırımlarına ahenk sağlayacağını söylüyor. Şayet buna karşılık vermek isterseniz bu durumda payları o kümenin elinden almanız gerekiyor. Şu anki duruma baktığımızda 15 Eylül’de bu birleşme gerçekleşecek ve şu an Ethereum kilitlemelerinin (stake) yüzde 60-70 üzere bir oranı belirli bir kümenin elinde. Bu kümesi da büyük oranda Borsalar oluşturuyor. Burada herkesin canını sıkan ve bu mevzuyu tartışmaya iten şey de aslında bu.”

Tornado Cash açıklamalarına karşın ABD tarafından kripto paralarda yasaklayıcı bir tedbir görmemekteyiz. Bilhassa Bitcoin özelinde geçtiğimiz yıllarda ABD tarafından sıkça lisana getirilen kara para aklama tezlerinin ise büsbütün gündemden düştüğünü söyleyebiliriz. Tansel Kaya bu bahis hakkında “Bitcoin madenciliğinin üzerinden kara para aklanıyor tezleri bitti, burdan da anlayabiliriz ki ABD’nin BTC’yi uysallaştırmayla ilgili bir tasarrufu var… Bir noktada gittikçe daha devlet onaylı, devlet dayanaklı bir akıllı kontrat platformuna hakikat gidiyoruz. Buradaki düşünce hangi devlet olduğu. Örneğin geçtiğimiz günlerde Nancy Pelosi, Amerika Birleşik Devletleri Temsilciler Meclisi Başkanı’nın Tayvan’a yaptığı bir ziyaretten ötürü, Çin Pelosi ve onun varlıklarına yaptırım uyguladı. Bu durumda ya Çin’in yaptırım listesini kullanmanız ya da ABD’nin listesini kullanmanız gerekiyor ve bu garip bir durum. Bankacılık sistemine de tekrar emsal bir durum var.” yorumunda bulunuyor.

–Ethereum birleşmesi, yaptırımlar ve daha fazla mevzuyu Mindstone Blockchain Labs CEO’su Tansel Kaya ile yaptığımız görüntü röportajımızda izleyebilirsiniz.