Enflasyon %100’e giderken meleklerin cinsiyetini tartışmak

enflasyon 100e giderken meleklerin cinsiyetini tartismak

156814

Dolar 16 lirayı da geçti. Nerede duracağını bilmiyoruz. Bunun sav edildiği üzere “kontrollü” bir yükseliş olmadığı, iktisat idaresinin denetimi yitirdiği açık. O denli olmasa Merkez Bankası rezervleri har vurup harman savrulmazdı. Uğur Gürses doların 15.95’in eşiğinden döndüğü geçen Cuma günü Merkez Bankası rezervlerinin 1.5 milyar dolar eridiğini yazdı. Bu para nereye gitti? Havaya. Zira Cuma günü 16 liranın eşiğinden dönen dolar dün o eşiği de geçti.

“Ben bunu yaşamıştım” hissine deja vu deniyor. Bu tam bir deja vu. Tıpkı şeyleri daha evvel, pandemi yılı olan 2020’de yaşamıştık. O yıl da dolar Merkez Bankası’nın rezervleri sayesinde uzun bir mühlet boyunca 7 liranın altında, 6.85’te tutulmuş ancak kasadaki para tükenince patlayıp gitmişti.

Evet, bir deja vu. Ancak küçük bir farkla: 2020 yılında dolar patladığında enflasyon şimdi yüzde 10’lu düzeylerdeydi. Bugün ise yüzde 70’te. Üstelik bu, resmi enflasyon. Gerçek enflasyon yüzde 100’ün de üzerinde…

Enflasyon yüzde 15’teyken doların patlaması ile yüzde 70’teyken patlaması ortasında fark var. 2020 yazında dolarda yaşanan tırmanış enflasyonu yüzde 20’ye çıkarmıştı. Bu seferki atak herhalde yüzde 100’ün üzerine çıkarır. Gayriresmi enflasyon da yüzde 200’e dayanır…

Zira geçişkenlik tesiri diye bir şey var. Dövizdeki yükselişin enflasyonu artırmasına bu isim veriliyor. Geçişkenlik tesiri üzerine yapılmış çok sayıda araştırma var. Son incelemeler dövizdeki yükselişten enflasyona geçişkenliğin yüzde 30’a yaklaştığını ortaya koyuyor.

Hem yalnızca dövizdeki yükseliş değil, enflasyonu yükselten öteki aktörler de şu anda tam takım sahnede: Ucuz kredilerle iktisat canlandırılmaya çalışılıyor, para arzı büyüyor, bütçe açığı doludizgin artıyor…

Birleşik Kamu-İş sendikası evvelki gün besin fiyatlarındaki artışa dikkat çekerek açlık riskinin giderek büyüdüğü uyarısı yaptı. Yeni bir enflasyon dalgası açlığı somut bir olgu olarak Türkiye’nin gündemine getirir. Açlık denince aklınıza Afrika’daki aç insanların imajı gelmesin. Karnı gereğince doymadan yatağa girmek, beslenme yetersizliği çekmek de açlıktır.

Yeni bir enflasyon dalgasında konut fiyatları ve ona bağlı olarak kiralar nereye sarfiyat? Düşünmesi bile ürkütücü.

Yatağa aç giren, başını sokacak bir çatı bulamayan beşerler ne yapar? Suyu 99 dereceye kadar ısıtırsanız hiçbir şey olmaz lakin 100 dereceye gelince kaynar.

Kaynar da nasıl kaynar? 1930’lar Almanyası da hiper enflasyona dayalı bir kaynamanın sonucuydu mesela.

Görüntü böyleyken Hükümet ve iktisat idaresinin ana gündem unsurunun, hatta tek gündem hususunun enflasyonla çaba olması gerekmez mi? Ortada enflasyonla gayret konusunda dengeli, samimi bir gayret var mı sizce?

Galiba tam aksine. Merkez Bankası ekonomistlerinden dünyada enflasyonu faiz aracı kullanmadan düşüren örneklerin bulmalarının istendiğini duydum.

Felaketin eşiğindeyken meleklerin cinsiyetini tartışmak. Tam da bu.