Dünya’ya Devasa Bir Meteor Çarparsa Ne Olur?

dunyaya devasa bir meteor carparsa ne olur JCrDdd35

dunya dev meteor carparsa ne olur 1664379060

NASA’nın yaklaşık 5 yıldır üzerinde çalıştığı DART projesi, dün birinci testini muvaffakiyetle tamamladı. Lakin şöyle bir nokta var; DART’ın gaye aldığı Dimorphos asteroidi, 160 metrelik bir çapa sahipti. Yani gökyüzünde dolaşan binlerce devasa meteoru düşündüğümüzde Dimorphos küçük sayılabilecek bir vazife. 

Gezegenimize bahsettiğimiz kadar büyük bir meteorun çarpması bize imkansız üzere geliyor olsa da bununla ilgili sayısız araştırma mevcut. Çünkü Dünya yüzeyine her yıl binlerce meteor düştüğü biliniyor. Bu sebeple de bir savunma düzeneğine sahip olmamız, yaklaşan bir gök taşının yörüngesini değiştirebilmemiz hayli kıymetli.  

Dünya’ya çarpma ihtimali olan birkaç gök taşı var.  

79950a8a816f2e28c95566f5fb872b50b942fb0d

Bunlar içinde bilinen en büyük asteroidlerden biri: Bennu. Yaklaşık olarak 525 metrelik bir çapa sahip olan Bennu’nun 2100’lü yılların sonuna yanlışsız Dünya’ya en yakın pozisyonda olması bekleniyor. Gezegenimizin yer çekiminin asteroidin yörüngesini etkilemesi durumunda ise Bennu Dünya’ya çarpabilir.  

Son çalışmalara nazaran anlattıklarımızın gerçekleşme ihtimali 2100-2200 yılları ortasında 2700’de 1, 2300’lü yıllarda gerçekleşme ihtimali ise 1750’de 1 olarak görülüyor. Bize ufak bir ihtimal üzere gelse de bilim dünyası bu mevzuyu ziyadesiyle ciddiye alıyor.  

Bennu, Dünya’ya çarparsa…

87e211e87f8ba878972a7a594d36b22088e97cdf

Böyle bir durumda dinozorları yok eden gök taşı üzere bir tesir görmeyiz. Bunun en önemli sebebi; Bennu’nun ünlü Chicxulub gök taşı kadar büyük olmaması. Fakat doğal ki hiçbir tesiri olmayacağı manasına gelmiyor.  

Yaşanabilecek muhtemel bir çarpışma halinde 1,1 milyar tondan fazla TNT patlamış üzere bir tesir görülebilir. Bu da bölgesel olarak büyük bir yıkıma sebep olabilir. Yani çok fazla yapı yerle bir olabilir, hayvanlar ve beşerler ziyan görebilir. Hatta birçoğu hayatını kaybedebilir…  

‘Dinozorların kuşağını tüketen meteor’ olarak nam salmış Chicxulub Dünya’ya neler yapmıştı? 

ad04c857410a259cf6c773aa6fd3803fbd777605

Dinozorları öldüren şey, başlarına düşen devasa meteor sonucu ezilmeleri değildi. Birçoğu bu biçimde de ölmüş olabilir lakin meteor daha büyük problemler yarattı. Örneğin; denizin bir anda çekilip devasa tsunamilerle birlikte geri gelmesi üzere. Lakin en büyük sorun bu da değildi.  

Yapılan araştırmalara nazaran dinozorların ölmesine sebep olan en büyük şey gök taşının büyük birçoklarının sülfürden oluşmasıydı. Gerçekten Chicxulub Dünya’ya çarptıktan sonra büyük bir sülfür gazı patlaması yarattı. Gazın havaya karışması sonucu ise hava sıcaklığının donma düzeyine kadar düştüğü kestirim ediliyor. Aynı vakitte da meteorun saldığı gazlar sonrası asit yağmurlarının görüldüğü düşünülüyor. Bilim beşerlerine nazaran dinozorların jenerasyonu işte bu türlü tükendi. 

Benzer bir meteor bugün Dünya’ya çarpsa ne olur? 

a956816f8ee9c2e4af4b40c36914df433659f1ff

Chicxulub isimli gök taşının yaklaşık 10-15 km çapında olduğu kestirim ediliyor. Yani yaklaşık olarak 9 km yüksekliğindeki Everest dağına yakın bir büyüklüğe sahipti. Benzeri bir meteor, Dünya’ya birinci çarptığı anda büyük bir kısmı parçalanacak ve devasa bir krater oluşmasına sebep olacaktır. Fakat burada birkaç değerli nokta var. Gök taşının hangi husustan oluştuğu üzere. Çünkü Dünya’ya çarptığı ve parçalandığı anda içindeki tüm mineraller dışarıya çıkacak ve havaya karışması kaçınılmaz olacaktır. Olağan bu başka tesirlerinin yanında biraz daha sönük kalabilir.

Hiçbir ziyanlı mineral içermiyor olsa bile hem çarpmanın tesiriyle hem de meteorun parçalanmasıyla birlikte kilometrelerce büyüklükte bir alana toz bulutu yağacaktır. Bununla birlikte meteor daha yeryüzüne düşmeden atmosfere girdiği üzere yanmaya ve parçalanmaya başlar. Yani tüm bu felaket senaryoları meteor Dünya’ya düşmeden evvel başlayacaktır. Etrafından savrulan yanan parçacıklar, önlenmesi sıkıntı büyük yangınlara sebep olurken; çarpmanın tesiriyle büyük tsunamiler, asit yağmurları ve ani sıcaklık değişimleri yaşanması da hayli yüksek bir ihtimal. Gök taşının düştüğü konum da ziyadesiyle değerli olmakla birlikte günümüz teknolojisiyle bile bu türlü bir patlama sonrası hayatta kalmamız epey sıkıntı. 

500 km çapında bir gök taşı ise işleri çok daha fazla değiştirebilir.

Discovery Channel’ın 2008 yılında paylaştığı görüntüye nazaran, 500 km çapındaki gök taşı tüm gezegeni yok edebilecek yangınlara sebep olabilir. Gerçekten gök taşı atmosfere girdiğinde yanmakla bir arada küçük modüllere da bölünecektir.

Gök taşından kopan küçük sayılabilecek bu modüller, Dünya’nın üzerine yağarak gezegenimizi alevler içinde bırakır. Yangından kaçsak bile, bu saatten sonra uzun mühlet hayatta kalmamız neredeyse imkansız olacaktır. 

Peki NASA’nın DART projesinde olduğu üzere devasa bir gök taşının yörüngesini değiştirebilir miyiz?  

6486bc6d6fdbe756f2cace6882ba8c86d83d3fdb

DART projesinde maksat alınan Dimorphos asteroidi epeyce küçük bir vazifeydi. NASA, mevzuyla ilgili yaptığı açıklamalarda şu an için daha büyük bir asteroidin yörüngesini değiştirmek için kâfi teknolojiye sahip olmadıklarını açıkladı. Lakin DART’ın başarılı olması bu teknolojinin gelişmesi ve Dünya’ya büyük ziyanlar verebilecek asteroidlerin durdurulması için ilk adım olarak görülüyor. 

NASA’nın neredeyse bir buzdolabı büyüklüğündeki uzay aracı DART, bu türlü bir gök taşını hedeflediğinde vücudumuza çarpan sinek üzere tesir yaratacaktır. Dinozorları yok eden Chicxulub üzere bir meteoru durdurmak için en az 56 DART’a gereksinimimiz var. Lakin bu yapılsa bile devasa gök taşı, yörüngeden çıkmayabilir. Daha tesirli sonuçlar alınması ve daha büyük meteorları yok etmesi için gereken elektrik ve güç kaynakları da hayli fazla. Hiçbir bilim insanı, şu an için daha büyük ve daha fazla DART’ın bile bu türlü bir gök taşını engelleyip engelleyemeceğini tam manasıyla ön göremiyor.

Konuyla ilgili çalışmalar ve araştırmalar sürerken NASA’nın misyonunun başarılı geçmesi, birçoğumuzda bilim kurgu sinemalarından alışık olduğumuz senaryoları görmeyeceğimize dair umut oldu. Pekala gezegenimize yaklaşan devasa bir meteor olsa ve yapabileceğiniz son bir şey olsaydı siz ne yapardınız? 

Kaynaklar: National Geographic, Science Focus, NASA, Mint, How Stuff Works

Görsel kaynakları: WallHere

NASA’nın DART misyonuyla ilgili ayrıntılara buradan ulaşabilirsiniz:

Gök taşının ne olduğuna buradan bakabilirsiniz: