Doluluk oranları yüzde 50’nin altına geriledi; ‘hayalet AVM’ sayısında patlama

doluluk oranlari yuzde 50nin altina geriledi hayalet avm sayisinda patlama b2bYC5Ew

1641894698778 thumbs b c 084 d 0 e 2035 e 5 df 207 b 5 ee 31 f 5 ebca 3 e 2

Vaktin ruhunu kaçıran ve gerekli dönüşümü geçiremeyen onlarca alışveriş merkezinde doluluk oranı yüzde 50’nin altına geriledi. Yalnızca İstanbul’da sayısı 20’yi bulduğu belirtilen yapılar, adeta birer “hayalet AVM”ye dönüştü. Bunlar ortasında borçları münasebetiyle bankalara devredilenler olduğu üzere, ihale tekniği ile satışa çıkarılanlar da var.

AVM’lerin birer “hayalet”e dönüşmesinin esas nedeni ise vaktinde yapılan çok süratli ve denetimsiz biçimde artan yatırımlar geliyor. 1988’de Ataköy’de bulunan Galleria ile başlayan çağdaş AVM furyası 2000’lerin başından itibaren hızlandı. 2006-2015 ortasında 278 AVM açıldı. Üstelik Levent ve Bakırköy üzere bölgelerde AVM sayısı AB ortalamasını 5’e katladı.

“1 turist 5 yerli kadar alışveriş yapıyor”

Dünya’da Yener Karadeniz’in haberine nazaran KDM Alışveriş Merkezleri Kiralama ve İdare Danışmanlık Kurucusu Murat İzci, bin bireye düşen AVM sayısının AB’de 206 metrekare iken bu sayının Türkiye’de 162,5 düzeyinde olduğunu belirterek, “Biz AB’nin 4’te 1’i kadar kazanıp 4’te 3’ü kadar AVM’ye mesken sahipliği yapıyoruz. Bugüne kadar bu açığı turistler kapattı. Lakin salgında o da düştü” dedi. İzci’nin verdiği bilgilere nazaran salgın öncesinde bir turist 10 yerli kadar alıveriş yaparken şu an bu sayı 5’e geriledi.

Hayalet AVM’lere dönüşen yapılar ortasında ise Metrocity’den Novada’ya, Beylicium’dan Prestige Moll’a, Airport Outlet Center’dan Galeria’ya, Bayrampaşa Axis’ten Sapphir’e kadar onlarca AVM bulunuyor. Bunun yanında İstinyePark’tan Zorlu’ya, Akmerkez’den Cevahir’e kadar birçok AMV için de aylarca sıra bekleniyor.

En az 120 markayı bünyesine alması lazım

Kesim temsilcilerine göre  Türkiye’de AVM markası olarak isimlendirilen marka sayısı 500 adet ve bir AVM’nin ziyan etmemesi için en az 120 markayı bünyesine alması gerekiyor. Fakat burada da hakikat marka karması ön plana çıkıyor. Bu noktada salgın öncesinde başlayan yabancı markaların çıkışı ve yerli markaların ise mağazalaşmada iştahsızlığı AVM’leri zorladı. Bu da doluluk oranlarını negatif etkiledi. Alışverişi Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği Lideri Hüseyin Altaş, AVM’lerde markalar açısından çok fazla sirkülasyon yaşandığını aktardı. Altaş, “Salgın öncesinde yüzde 100’e yakın olan doluluk oranları yüzde 7-8 geriledi” dedi.

“En erken geri dönüş müddetleri 25 yıl”

Gelişmeler AVM’lerin geri dönüş müddetlerini uzattığı üzere yeni yatırımların da askıya alınmasına yol açtı. Birinci AVM’ler ortasında yer alan Akmerkez ve Bakırköy’de bulunan Carousel’in kendin 5 yılda amorti ettiğini ve daima bu örnek üzerinden gidildiğini belirten Murat İzci, “Çok özel bir lokasyon olmadığı takdirde şu anki AVM sayısı Türkiye için kâfi. AVM’lerin geri dönüş müddetleri de her hangi bir yatırımdan çok daha öteye geçti. Şu an en erkeni 25 sene. Bankaya 100 TL yatırsanız sene sonunda 17-18 TL alıyorsunuz lakin AVM yaparsanız 1. yılın sonunda 2,5 TL alıyorsunuz. Yatırımcı açısından çok efektif değil” diye konuştu.

Hali hazırda Türkiye’de bulunan AVM’lerin toplam yatırım pahası 60 milyar dolar civarında. Bu yatırımın 17 milyar doları ise yabancı yatırımlardan oluşuyor.

Bankaya geçen de var icrada satılan da

Son yıllarda birçok AVM, bankalara geçti. Profilo AVM İş Bankası portföyünde iken Ankara’da bulunan Next Level AVM ise Ziraat Bankası’nda. Ziraat’te ayrıyeten Ora AVM’de bulunuyor. Banka geçtiğimiz günlerde Kayaşehir Palladium AVM’yi de İsra Group İnşaat’a sattı.

Öte yandan Geçtiğimiz yıllarda VakıfBank tarafından haczedilen ve Samsun’da bulunan Makro AVM, 87 milyon TL bedelle ihale tekniği ile satışa çıkarıldı. 37 bin metrekare alan üzerinde heyeti alışveriş merkezi için dün birincisi yapılan ihale ile satışın ikincisi önümüzdeki ay yapılacak. Tekrar Adana’da bulunan ve salgın devrinde kapanan 65 bin metrekarelik kiralanabilir alana sahip Adana Park AVM’nin ise hastaneye dönüştürülebileceği konuşuluyor.