Danıştay Başkanı Yiğit, Anayasa’yı eleştirdi: Zapturapta alan anlayışı ve o dönemin ruhunu barındırıyor

danistay baskani yigit anayasayi elestirdi zapturapta alan anlayisi ve o donemin ruhunu barindiriyor

154225

İdari Yargı Günü ve Danıştay’ın 154. Kuruluş Yıldönümü hasebiyle Danıştay Başkanlığında merasim düzenlendi. Merasime, Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Lideri Recep Tayyip Erdoğan ile TBMM Lideri Mustafa Şentop da katıldı.

Açılış konuşmasını yapan Danıştay Lideri Zeki Yiğit, 1,5 asırlık deneyimiyle Danıştay’ın hukukun gelişmesine büyük katkı sunduğunu kaydetti. Yiğit, “Güçlü bir toplum amacını ve yapısını sürdürebilmek istiyorsak adaleti yalnızca mahkemelerde aranan, sadece yargıçlardan beklenen kıymet olarak algılamak gerçek değildir. Adalet tüm insanları kapsamak üzere Allah’ın buyruğudur ve evvelce beri var olan anlayışın devamı olarak Anayasa’mızda adalet vurgusuna kıymet verilmiştir” dedi.

Yiğit, yargı bağımsızlığının yalnızca yürütme ve yasamadan bağımsız olarak görüldüğünü lakin yargı bağımsızlığının farklı boyutları olduğunu belirterek şöyle konuştu:

“Yargı, kişi, kurum ve örgütlerden, örneğin yazılı, görsel toplumsal medya mecralarından, resmi yahut gayri resmi sivil toplum örgütlenmelerinden, kamuoyundan, davanın taraflarından yahut dava ile ilgili rastgele bir menfaati olan bireylerden gelebilecek ve hukuka, vicdanlarına nazaran karar vermelerini olumsuz etkileyecek etkilere karşı da korunmaları gerekir. Birebir formda yargıçlar, eşit ve üst seviyedeki meslektaşlarının etkilemesine, telkin ve talimatlarına da muhat olmamalıdır”

Yiğit, yabancı devletlerin Türkiye’deki davaları dış siyasetlerine materyal ettiğini tabir ederek, “Yargı bağımsızlığı konusunda algı oluşturma ve Türk yargısı üzerine gölge düşürme çabası içinde olabiliyorlar. Bu bölümlerce yapılan yorumlar çoğunlukla iç işlerine müdahale olarak tezahür edip, tüzel münasebetlere dayanmadığından kabul edilemez” dedi.

Memleketler arası kuruluşlara ayrımcılık yansısı

Yiğit, memleketler arası insan hakları normlarının uygulanmasından ayrımcılık yapılmaması gerektiğin kaydederek, “Kimi memleketler arası kuruluşlar, dernek ve vakıflar terör örgütü mensupları için insan hakları savunucusu kesilirken terör faaliyetleri sonucunda can veren ve yaralanan siviller için reaksiyonsuz kalmaları, ayrımcılığın en bariz örneğidir” diye vurguladı.

‘Devletimizin kendisine sığınanlara yaptığı yardımlar insan hakları anlayışının göstergesi’

Yiğit, batıda göçmen düşmanlığı olduğunu ve bunun “insan hakları alanındaki ayrımcılığı ve ikili standardı gözler önüne serdiğini” söyledi. Yiğit, “Yabancılar ve göçmenler temel insan haklarından dahi yararlandırılmamakta ve geldikleri ülkeye nazaran göçmenler ortasında ayrım yapılmaktadır. Devletimizin ve milletimizin kendisine sığınanlara hiçbir ayrım gözetmeksizin yaptığı yardımlar ve sağladığı imkanlar, insan hakları anlayışımızın en bariz göstergesidir. Devletimize ve milletimize yönelik olarak insan hakları alanında değerlendirmeler yapılırken bu konuların görmezden gelinmesi düşündürücüdür”

ANAYASA’YI ELEŞTİRDİ

Yiğit, mevcut Anayasa’nın “çağdaş özgürlükler ve haklara” uygun olmadığını savunarak, “Bu çerçeveyi zapturapta alan bir anlayışı ve o periyodun ruhunu barındırmakta, bu sebeple uygulamada aksaklık ve tıkanıklıkların yaşanmasına sebep olmaktadır. Bu bakımdan sık sık hukuk ve demokratik yer dışında iktidar ve güç arayışında olan oluşumlara imkan ve cüret veren zayıf tarafları bulunmaktadır” diye konuştu.

Yiğit, Danıştay’ın gündeme getirdiği alternatif uyuşmazlık tahlil planının insan hakları hareket planında da yer aldığını hatırlattı. Yiğit, devlet ile birey ortasındaki uyuşmazlıkları çözmek gayesiyle “idari sulh” adabı, kamu yönetimlerin taraf olduğu ve tıpkı nitelikteki uyuşmazlıklarda “pilot dava” yordamının ve verilen kararların birebir bahisteki uyuşmazlıklar bakımından uygulanmasının idari yargının iş yükünü azaltacağını bildirdi.

İş yükü arttı lakin karara bağlanan evrak sayısı yükseldi

Yiğit, istinaf merciinin getirilmesiyle Danıştay’ın iş yükünün bir devir azaldığını lakin 2021 yılından itibaren tekrar artış eğilimine girdiğini aktararak, “2021 yılında Danıştay’a gelen belge sayısı 84 bin 64’ken karara bağlanan evrak sayısı 93 bin 343 olmuştur. Böylelikle evrakların karara bağlanma oranı yüzde 106 olarak gerçekleşmiştir” dedi.

Yiğit, 2020 yılında belgelerin ortalama görülme mühletinin 662 gün olduğunu ve bu mühletin 2021 yılında 443 güne düştüğünü söyledi.

Yiğit, Danıştay’ın iş yükünün azalmadığını ve 2021 yılında açılan belge sayısında bir evvelki yıla nazaran yüzde 17 oranında artış olduğunu söyleyerek, “2022 yılında da bu artış trendi devam etmektedir. Yargılamada gecikmenin önüne geçilmesi emeliyle mevcut iş yükü eritilerek, evrak sayısı azaltılana kadar Danıştay’ın bir mühlet daha 12 dairesiyle çalışmaya devam etmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir” diye konuştu.

Misyon müddetlerinin uzatılmasını istedi

Yiğit, Danıştay üyelerinin vazife müddetinin 12 yıl ile sonlandırılması ve üyelerin vazife müddetinin tıpkı anda sona erecek olmasının içtihatlarda istikrarı bozucu sonuç doğuracağını kaydederek, “Danıştay Kanunu’nun dokuzuncu unsurunun üçüncü fırkasının yürürlükten kaldırılması, içtihatta istikrarın sağlanması ve meslek mensuplarımızın tecrübelerinden faydalanılması bakımından ehemmiyet arz etmektedir” dedi.

‘Danıştay Başkanlığı’nın görüşü alınmalı’

Yiğit tetkik yargıçların daima değişmesi ve mevcut yargıçların Danıştay dışına atanmasının yargılamayı olumsuz etkilediğini belirterek, “Tetkik hakim atamalarında Danıştay Başkanlığı’nın görüşünün alınması, hizmetin aksamaması açısından gereklidir” dedi.