Böcek popülasyonunda ‘küresel ısınma’ etkisi: Göç ediyorlar ve sayıları hızla artıyor!

bocek populasyonunda kuresel isinma etkisi goc ediyorlar ve sayilari hizla artiyor MQVS5ZUc

kapak 131426

Global ısınmanın böcek cinsleri üzerindeki tesiri hakkında açıklamalarda bulunan Doç. Dr. Ahmet Hakyemez, dünyada her coğrafik bölgenin sahip olduğu ekosistemde yaşayan hayvan ve bitki çeşitlerinin sayıca çokluğunu anlatan biyolojik çeşitliliğin, insanların sıhhatini, çevreyi ve ekosistemleri istikrarda tutup desteklediğini belirtti.

Böceklerin, yeryüzündeki hayvanların dörtte üçünü oluşturduğunu, biyoçeşitliliğin ve ekosistemin devamlılığında kıymetli yere sahip olduğunu vurgulayan Hakyemez, “Yeryüzündeki her bir canlı, ekosistemin devamı açısından büyük kıymet taşıyor. Bu ekosistem epey hassas bir istikrara sahiptir. Kelam konusu bu ekolojik istikrarda 1 milyondan fazla cinsle böcekler, değerli bir yer tutmaktadır” dedi.

Hakyemez, şöyle devam etti:

Böcekler, ekosistemde kendi besinini sağlayan bitkilerin üremesini, bulundukları ortamdaki toprağın havalanmasını, bitki kök sistemini havalandırarak oksijen almasını, bitki tohumlarının uzak bölgelere taşınmasını, ziraî eserlere ya da ağaçlara ziyan veren çeşitlerle beslenip, yabancı otların çok halde çoğalmasını önleyerek, artık unsurların geri dönüşümünü sağlayarak, eserlerinden faydalanılarak ekosistemin devamlılığına çok büyük katkılar sağlar.

EN ÇOK GÖÇ EDEN BÖCEK TİPLERİ

Böcek popülasyonlarının stabil değil dinamik olduğunu ve birtakım böceklerin geniş çapta yayılış gösterdiğini belirten Hakyemez, kalıtsal özellik, düşük nem, besin azlığı ve kalabalıklaşma üzere nedenlerin yanında global ısınma ve iklim değişikliğinin tesiriyle ortaya çıkan sıcaklık artışının da kimi böcek cinslerinin ömür alanlarını etkileyerek göç davranışının artmasına neden olacağını lisana getirdi.

Böceklerin bilhassa uzak uzaklıklara göç etmesinde hava akımlarının son derece tesirli bir faktör olduğunu vurgulayan Hakyemez, “Örneğin, Kuzey Afrika’da yaşayan Sphingidae (lepidoptera) kelebeklerinin güney rüzgarlarının yardımıyla Akdeniz’i aşarak Kuzey Almanya’ya kadar geldikleri bilinmektedir” diye konuştu.

Göç eden böcek tipleri ortasında en bilinenlerin kelebek ve çekirgeler olduğunu anlatan Hakyemez, “Göçe katılan böcekler tek tek uçtukları üzere kümeler hatta sürüler halinde de uçabilir. Uçuş mühleti birkaç saat sürebildiği üzere günlerce de devam edebilir” dedi.

Global ısınma ve iklim değişikliğinin böcekler üzerinde göç dışındaki tesirlerine de değinen Hakyemez, şunları kaydetti:

Global ısınma böcekler dahil birçok hayvanın biyolojisini ve davranışını etkileyebileceği üzere onların ömür alanlarında ve beslenme alışkanlıklarında değişimlere neden olabilmektedir. Böcekler yeryüzünde bulunan canlı çeşitlerinin büyük bir çoğunluğunu oluşturmaları nedeniyle global iklim değişiklerinden en fazla etkilenecek canlı kümelerinin başında gelmektedir.

Global iklim değişikliği sonucu artan sıcaklığın böceklerin gelişimi, üremesi, hayatta kalma mühleti, popülasyon yoğunluğu ve cinslerin yayılmasına direkt tesiri bulunmaktadır. Etraf faktörleri ortasında sıcaklığın böcekler üzerine tesirinin daha yüksek olduğu, yapılan araştırmalarla belirlenmiştir. Sıcaklık artışı, böceklerin fizyolojilerinin hızlanmasıyla daha kısa müddette gelişmelerine, üreme gücünde artışa neden olarak yılda verdiği döl (nesil) sayısının da artmasına neden olmaktadır. Global ısınmayla böcek cinslerinde süratli bir nüfus artışı yaşanması kaçınılmazdır.

“STRATEJİLER, İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE NAZARAN REVİZE EDİLMELİ”

Hakyemez, böceklerin göç hareketlerinin dünyanın her tarafında büyük ekonomik ziyanlar getirebildiğini vurgulayarak, “Bu durum, mevcut zararlıların yanında daha evvel bölgede görülmeyen böcek tiplerinin tarım ve orman topraklarında ortaya çıkmasıyla ziyanlı sayılarında artışa bağlı olarak ekonomik kayıpların da artmasına yol açacaktır” sözlerini kullandı.

Göçlerin birçok hayvansal ve bitkisel hastalığın yayılmasına neden olduğuna dikkati çeken Hakyemez, bu nedenle böcek ve hastalıklarla gayrette belirlenen stratejilerin, iklim değişikliğine bağlı olarak revize edilmesi tavsiyesinde bulundu.

Ormanlarda biyolojik çeşitliliğin ve doğal istikrarın korunmasının, ormanların sürdürülebilir idaresinin temel şartlarından olduğunu fakat kimyasal gayretle biyolojik çeşitliliğe büyük ziyan verilerek zararlıların daha da tesirli olmasına yer hazırlanabileceğini belirten Hakyemez, kelamlarını şöyle tamamladı:

Bu nedenle ormanlarda biyolojik çaba sistemlerinin tercih edilmesi büyük değer taşımaktadır. Ülkemiz ormanlarında biyolojik gayret kapsamında binlerce yırtıcı böcek laboratuvarlarda üretilerek sorunlu alanlara bırakılmaktadır. Örneğin ülkemizde dev kabuk böceğine (dendroctonus micans) karşı rhizophagus grandis, çam kese böceğine (thaumetopoea pityocampa) karşı calosoma sycophanta üretilip ziyan gören alanlara bırakılmaktadır. Tekrar biyolojik çaba kapsamında ormanlarımıza kuş yuvaları asılmakta, karınca (formica rufa) nakilleri yapılmaktadır.