Bazı Kuş Türleri Neden Uçamaz?

bazi kus turleri neden ucamaz

bazi kuslarin ucamamasinin nedeni nedir 1662198997

Uçamayan kuş cinslerinden kalan fosillerin DNA’ları incelendiğinde, bu kuşların 66 milyon yıl evvel soyu tükenen dinozorlardan sonra evrimleştiği sonucuna ulaşıldı. Yani yırtıcı hayvanların soyu tükendiği için bu kuşlar daha fazla güç ve yağ toplamak istediler ve beslenmek için daima toprakla haşır neşir oldular.

Böylece bu kuşlar, aslında uçma yetilerini unuttular. Uçamayan kuşların soyu ise Mezozoik Çağ’a kadar dayanıyor. Haydi gelin, bu değişik kuş çeşitlerini birlikte inceleyelim.

Ratitler: Uçamayan kuşların en eski ataları

3238acc0c8ab441236872e83b7aecabfae3e5c26

Devekuşları, doruklu devekuşları (cassowaries), nandular (rheas), kiviler, moalar ve emular ratitlerin üyeleridir. Bu kuşların uçamamalarında anatomik yapılarının etkisi de epey büyüktür. Mesela uçabilen kuşların göğüs kaslarına bağlı olan omurga kemiği, bu kuşlarda yoktur. Bu nedenle ratitlerin göğüs kemiği düz, kanatları da epey küçüktür. Ayrıyeten bu çeşit kuşların gövdeleri, kanatlarına nazaran de çok büyüktür. Bundan ötürü bu şirin canlılar, kendilerini kaldıracak gücü maalesef ki kanatlarında bulamıyorlar. Kelamın özü; beden yapıları onları gökyüzü kuşu değil, yeryüzü kuşu olmaya uygun kılıyor.

Ratit familyasından olduğu düşünülen kuşların hepsi, aslında tıpkı soy ağacına mensup değil.

ccc8d1edc19eed0cc03d277e07508c2bf1511778

Moa Kuşu

Günümüze kadar çoktan soyu tükenmiş olan “moa”ların, uçamayan kuşların bir başka atası olduğu yapılan bilimsel araştırmalarca tespit edildi. Mesela moalara benzeyen tinamou kuşları da tam olarak ratitlerin özelliklerini taşımıyordu. Göğüslerinin omurgalı olması, bu kuşları diğer uçabilen kuşlarla emsal kılsa da damak bölgelerinin kemik yapısı ratitlere benziyordu. Aslında bu kuşlarda, fizyolojik farklılıklar olduğu üzere uçamamaya yanlışsız evrimleşme süreçlerinde de farklılıklar var.

İşte uçamayan kuşlar:

9f6bab839dfc10ecae672e744a80056d11f20331

18 tane penguen tipi vardır ve hiçbiri uçamaz. Kanatlarının öteki kuşlara nazaran çok kısa, kalın ve güçlü olması onlara suda yüzme konusunda bir muvaffakiyet verir. Onlar da yüzmek için paytak paytak suya gerçek yürüyüp tatlı bir imaj verirler.

e05e8c993e9314b6321c9a0778f4d6bd4ccccada 

Vapur ördekleri kümesinde 3’ü uçamayan, 4 adet tıp vardır. Kimileri uçsa bile genelde erkek olanları çok şişman oldukları için uçma konusunda şanssızdır. Wekalar, Yeni Zelanda’da yaşayan, tavuğa benzeyen kuşlardır. Başları ve bacakları uçabilen kuşlar üzere olsa da kanatlarında uçma yetisi olmadığı için yürümeye meyillilerdir.

675c455c78a1a668f671b74e606710acb1acf61b

Kivi Kuşları

Gel gelelim kivi kuşları, kanatları köreldiği için uçamaz. Kakapo, yani baykuş papağanları ise dünyadaki tek uçamayan papağanlar olarak literatüre girmiştir. Devekuşları ise saatte yaklaşık 72 kilometre sürat yapsalar bile üstte da bahsettiğim gibi vücut yapıları nedeniyle uçamazlar. Takaheler, yalnızca eş bulmak için kanatlarını kullanır lakin uçmaları mümkün değildir. Bu kuşların jenerasyonunun, şimdiye kadar tükendiği biliniyordu; ta ki 1948 yılında tekrar keşfedilene kadar. Zirveli devekuşlarının tüyleri, kendileri için hami bir kalkan olsa da o kalkan maalesef uçuş moduna geçemiyor.

Peki neden soyları, öbür kuşlara nazaran bu kadar çabuk tükendi?

14dd44bfb13f975762b8bacbd02e82c13dd75025

Buzul çağları ve volkanik patlamalar, birçok vakit birçok hayvanın soyunun tükenmesine yol açsa da bu kuşların çeşitlerinin yok olmasındaki en büyük insanların. Fakat yapılan araştırmalarda, uçma yeteneğini kaybeden kuşların, uçabilen kuşlara nazaran nesillerinin tükenmeye daha yatkın olduğu söyleniyor. Son 126.000 yılda 581 kuş çeşidinin soyu tükendi. Günümüzde ise yalnızca 60 tane uçamayan kuş tipi kalmıştır.

Şimdi soy tükenme sorununun sebeplerine daha ayrıntılı baktığımızda, öncelikle bu kuşlar için adalarda yaşamanın hiçbir vakit inançlı olmadığını söyleyebiliriz. Zira insanların adalara yerleşmeye başlaması ile birlikte ekosistem bu kuşlarımızın aleyhine değişmişti. Bu kuşlar, insanlardan korkmayı bile bilmedikleri için insanlara ve insanların evcil hayvanlarına yem oldular.  

53bfa92ce2af3bf977c92c56642ec3b79100fefb

Dodo Kuşu

Mesela dodolar, basitçe av olmaya müsait kuşlar olduğu için soyları çabuk tükendi. Mauritius ormanlarında yaşayan bu kuşlar, Hollanda ve Portekizli beşerler adayı keşfettiğinde insanlar ve onların getirdiği domuzlar için besin kaynağı olmuştu. Yeniden birebir halde fil kuşları yaklaşık 1.500 yıl öncesine kadar Madagaskar’da memnun mesut yaşayan kuşlardı lakin bu kuş çeşitleri de kentleşme kaynaklı oluşan ormansızlaşmaya kurban gitti. Bir diğer örnek olan büyük auk kuşları, 1800’lü yıllarda Kuzey Atlantik kıyılarında gezerken, beşerler tarafından yakalanmaya başladıkları için 1844’te jenerasyonları tükendi.

2ca761b4d99937c7b2bcd448cab918df015435e1

Nesli tükenme tehlikesi altında olan Cassowary kuşu

Aslında işin enteresan yanı; uçamayan kuşlar, yırtıcı hayvanların olmadığı bir ortamda evrimsel olarak uçamama reaksiyonunu geliştirmişlerdi. Tekrar enteresan şekilde sırf bu özellikleri nedeniyle soyları tükendi. Yani aslında onlar için tek tehlike yırtıcılar değildi. Beşerler, domuzlar, fareler ve daha birçok farklı canlı tipi bu kuşlar için tehlikeliydi. Uçamamaları, onları uçan kuşlara nazaran daha savunmasız hale getirdiği için de yok olup gittiler. Gördüğümüz üzere her canlı, kendi tabiatına uygun davranmadıkça doğal seçilim devreye giriyor ve bazılarının elenmesi de böylelikle kaçınılmaz oluyor.

Kaynaklar: Science ABC, Science ABC 2, New Zealand Geographic, Live Science, The New York Times