AKP, kuruluşunun 21’inci yılını kutluyor; Türkiye’nin son 20 yılına iktidar olarak damgasını vuran parti

akp kurulusunun 21inci yilini kutluyor turkiyenin son 20 yilina iktidar olarak damgasini vuran parti U2gE4cwp

kapak 134555

Recep Tayyip Erdoğan liderliğindeki AKP, birinci defa girdiği Kasım 2001 seçimlerinde tek başına iktidar oldu.

Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Lideri Recep Tayyip Erdoğan, milletvekilleri, parti teşkilatlarından katılacağı kutlama programında partinin, 20 yıllık iktidar sürecine ait sinema gösterimi de yapılacak.

Kurulduğu 14 Ağustos 2001’den yaklaşık 1 yıl sonra, 3 Kasım 2002 seçimlerinde tek başına iktidara gelen AKP, iktidarları periyodunda 2 cumhurbaşkanı, 4 başbakan çıkardı.

Türkiye’nin 2018’de “Türk tipi başkanlık” olarak da nitelenen sistemine geçişinden sonra Erdoğan, cumhurbaşkanı seçildi.

İktidarının birinci yıllarında demokratikleşme adımları ile dikkat çeken ve “Kürt sıkıntısının tahlil sürecini” başlatan AKP iktidarı, 15 Temmuz 2016’daki darbe teşebbüsü sonrasında ise geçmişte güvenlikçi olarak nitelediği siyasetleri öne çıkarmakla eleştirildi.

Son 20 yılında Türkiye’yi yöneten iktidar partisinin siyasetteki değerli dönüm noktalarını derledik:

SEÇİM ZAFERLERİ

133224878 screenshot2

Recep Tayyip Erdoğan, Bülent Arınç, Abdullah Gül üzere isimler kapatılan Fazilet Partisi’nin akabinde AKP’yi kurdu

‘HİÇBİR ŞEY ESKİSİ ÜZERE OLMAYACAK’

Recep Tayyip Erdoğan, Bülent Arınç, Abdullah Gül’ün de ortalarında bulunduğu Fazilet Partili pek çok isim, partinin 2001’de kapatılmasının akabinde Ulusal Görüş çizgisinin devamı niteliğinde kurulan Saadet Partisi’ne katılmadı.

Kamuoyunda “Yenilikçiler” olarak isimlendirilen küme, Ulusal Görüş çizgisinden ayrılıp, daha liberal bir parti kurma kararı aldı ve Recep Tayyip Erdoğan Erdoğan liderliğindeki AKP, 14 Ağustos 2001’de kuruldu.

Bilkent Otel’de partinin kuruluşu nedeniyle yaptığı konuşmada Erdoğan, “lider oligarşisini çökerten, kolektif aklın temsilcisi olan bir anlayışı” hükümran kılacaklarını belirtip, “Ve bugünden sonra Türkiyemizde artık hiçbir şey eskisi üzere olmayacak” kelamlarıyla iktidar gayesini açıkladı.

133253671 screenshot3

İKİ PARTİLİ PARLAMENTO, TEK BAŞINA İKTİDAR

2001 ekonomik krizinin akabinde 3 Kasım 2002’de gerçekleştirilen erken genel seçimde, iktidardaki koalisyon baraj altında kaldı.

Demokratikleşme, Avrupa Birliği, vesayet, yolsuzluk, yoksulluk ve yasaklar ile uğraş vaadinde bulunan AKP yüzde 34,28 oy oranıyla tek başına iktidar olabilecek çoğunluğu elde etti.

Seçimden ikinci parti olarak çıkan Deniz Baykal liderliğindeki Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) de ana muhalefet vazifesini üstlendi.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Başkanlığı devrinde 1997’de okuduğu şiir nedeniyle 10 ay mahpusa mahkum edilen ve bu nedenle siyasi yasaklı olan Erdoğan, partisi iktidara gelmesine rağmen başbakan olamadı.

58. Hükümet, Abdullah Gül’ün başbakanlığında kuruldu. Fakat ana muhalefet başkanı Baykal, Erdoğan’ın siyasi yasağının kaldırılmasını ait anayasa değişikliğine takviye verdi.

Erdoğan, 3 Mart 2003’te yenilenen Siirt seçimlerinde milletvekili seçildi.

15 Mart 2003’te, 59. Hükümeti kurdu ve başbakanlık koltuğuna oturdu.

133324050 screenshot2

TÜM SEÇİMLERDEN BİRİNCİ ÇIKTI

AKP, 2002’den bu yana katıldığı tüm seçimlerden birinci parti olarak çıkmayı başardı. Kurulduktan sonra da seçmen takviyesini gözle görülür biçimde artırdı.

Yüzde 34’lerle başlayan oy takviyesi yüzde 49,5’e kadar yükseldi.

Genel seçimlerin yanısıra, 2004 lokal seçimlerinde de başta Ankara, İstanbul olmak 11’i büyükşehir 1950 belediye kazanan AKP; 2007 genel seçimlerinde ise Tunceli dışındaki bütün vilayetlerden milletvekili çıkardı.

PARLAMENTO ÇOĞUNLUĞUNU KAYBETTİ

Gül’ün vazife müddetinin dolmasının akabinde Erdoğan, 10 Ağustos’ta cumhurbaşkanı seçildi. Yapılan Anayasa değişikliği doğrultusunda Erdoğan, halk tarafından seçilen birinci cumhurbaşkanı oldu.

AKP Genel Başkanlığı ve Başbakanlık koltuğuna ise Ahmet Davutoğlu oturdu.

Davutoğlu liderliğindeki AKP Haziran 2015’teki genel seçimlerde yüzde 40,8 oy oranıyla birinci parti çıkmasına rağmen, parlamentoda tek başına hükümet kuracak çoğunluğu sağlayamadı.

MHP’nin koalisyona yanaşmaması, CHP ile yürütülen koalisyon görüşmelerinin sonuçsuz kalması üzerine Erdoğan, 1 Kasım 2015’te erken seçime gitmek üzere “seçim hükümeti”ni görevlendirdi.

133404509 screenshot4

Çözüm süreci kapsamında Dolmabahçe’de yapılan görüşmeye devrin İçişleri Bakanı Efkan Ala (solda), Başbakan Yardımcısı Yalçın Akdoğan (ortada) ve HDP İstanbul Milletvekili Sırrı Süreyya Lider (sağda) katıldı.

ÇÖZÜM SÜRECİ SONA ERDİ

7 Haziran seçimleri sonrasındaki en değerli gelişmelerden birisi 2009 yılında “Oslo görüşmeleri”nde temeli atılan, Kürt sorunu konusundaki “çözüm süreci” de noktalandı.

Seçimlerden sonra PKK, yol kesme ve şantiye basma aksiyonlarına başladı.

Çözüm sürecinin sona ermesinin akabinde Türkiye, intihar hücumlarına maksat oldu, bu ataklarda yüzlerce insan hayatını yitirdi.

133441952 screenshot2

IŞİD’in 5 Haziran’da HDP’nin Diyarbakır’da düzenlediği mitinge yönelik bombalı akınında 5 kişi öldü.

20 Temmuz’da ise Şanlıurfa’nın Suruç ilçesinde Kobani’ye yardım göndermek için toplanan Sosyalist Gençlik Dernekleri Federasyonu (SGDF) üyelerinin basın açıklaması yaptığı sırada intihar saldırısı düzenlendi.

Suruç saldırısından 2 gün sonra, 22 Temmuz’da ise Şanlurfa’nın Ceylanpınar ilçesinde iki polis konutlarında başından vurularak öldürüldü.

Türkiye Devrimci Emekçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK), Kamu İşçileri Sendikaları Konfederasyonu (KESK), Türk Tabipleri Birliği (TTB), Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB), HDP ve çok sayıda sivil toplum örgütünün iştirakiyle 10 Ekim’de Ankara Garı’nın önünde düzenlenen “Barış Mitingi” intihar ataklarına gaye oldu.

IŞİD’in gerçekleştirdiği belirlenen taarruzda 102 kişi hayatını yitirdi.

1 KASIM’DA TEKRAR İKTİDAR

“Güvenlik ve terörle mücadele” üzerine kurduğu kampanyası sonrası Davutoğlu liderliğindeki AKP, 1 Kasım 2015’te düzenlenen erken seçimi yüzde 49,5 oyla kazandı ve tekrar tek başına iktidar çoğunluğu elde etti.

KRİZLER VE GERİLİMLER

133511486 screenshot3

367 KRİZİ VE E-MUHTIRA

Ahmet Necdet Sezer’in misyon mühletini doldurmasının akabinde 11. Cumhurbaşkanı adayı Abdullah Gül oldu.

TBMM’de 27 Nisan 2007’de yapılan seçimde Gül, oylamaya katılan 361 milletvekilinin 357’sinin oyunu almasına karşın, birinci çeşitte seçilmek için gerekli 367 sayısını bulamadı.

CHP, 367’nin yalnızca karar kâfi sayısı değil, birebir vakitte toplantı kâfi sayısı olduğu argümanıyla Meclis’te yapılan birinci tıp oylamanın iptali için Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu.

Aynı günün akşamı Genelkurmay Başkanlığı internet sitesine, daha sonra “e-muhtıra” olarak anılacak bir basın açıklaması konuldu.

Açıklamada, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin (TSK) “laikliğe aykırı” olduğunu belirttiği olaylar sıralandı ve cumhurbaşkanlığı seçiminde laikliğin tartışılmasını “endişeyle izlediği” belirtildi ve Genelkurmay’ın laiklik konusunda taraf olduğu vurgulandı.

Askerlerin Gül’e itirazlarının en kıymetli nedenlerinden birisini de Gül’ün eşinin başörtülü olması oluşturuyordu.

Dönemin Hükümet Sözcüsü Cemil Çiçek tarafından kamuoyuna duyurulan açıklamada, Genelkurmay Başkanlığı bildirisinin “hükümete karşı bir tutum” olarak algılandığı vurgulanarak, Başbakanlığa bağlı bir kurum olan Genelkurmay Başkanlığının, rastgele bir mevzuda hükümete karşı bir tabir kullanmasının demokratik bir hukuk devletinde düşünülemeyeceği vurgulandı.

133551644 screenshot4

MHP DESTEĞİ

AKP Cumhurbaşkanının seçilememesi üzerine erken seçim kararı aldı ve 27 Haziran 2007 seçim tarihi olarak belirlendi.

İktidar partisi genel seçimi oyların yüzde 47’sini alarak kazandı. Parlamentoya giren MHP; cumhurbaşkanlığı seçiminde iktidara dayanak kararı aldı ve Abdullah Gül, TBMM’de 448 millevtekilinin katıldığı seçimde 339 oy alarak 28 Ağustos 2007’de cumhurbaşkanı seçildi.

133622668 screenshot2

KAPATMA DAVASINDAN KURTULDU

367 krizini seçimle aşan AKP, yaklaşık 1 yıl sonra ise kapatma davası ile karşı karşıya kaldı.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, laikliğe alışılmamış hareketleri münasebet göstererek, AKP’nin kapatılması, Gül ve Erdoğan’ın da ortalarında bulunduğu 71 bireye siyaset yasağı getirilmesini talep etti.

İddianameyi kabul eden Anayasa Mahkemesi’nin 6 üyesi “kapatma” istikametinde oy kullanırken, 5 üye ret oyu kullandı.

Ancak oylamada nitelikli çoğunluk sağlanamadığı için kapatma istemi reddedilmiş oldu.

133640912 screenshot3

Hakan Fidan ve Recep Tayyip Erdoğan

7 ŞUBAT MİT KRİZİ

İktidara geldiği birinci yıllarda AKP ile kendisine dayanak veren Fethullah Gülenciler ortasındaki iktidar çatışması, 2010’daki Anayasa değişikliği sonrasında belirginleşmeye başladı.

Yargıda hükümran olan Gülenciler, Balyoz, Ergenekon operasyonlarının akabinde, MİT Müsteşarı Hakan Fidan’ı da maksat aldı.

Dönemin İstanbul Cumhuriyet Savcısı Sadrettin Sarıkaya, Fidan’ın ortalarında bulunduğu istihbarat vazifelilerinin 7 Şubat 2012’de söze çağrıması büyük krize yol açtı.

Bu teşebbüs daha sonra hükümetin “Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ)” olarak isimlendirdiği eski müttefikleri Gülenciler ile AKP ortasındaki en değerli kırılma noktası oldu.

MİT krizi, hükümet tarafından bir darbe teşebbüsü olarak görülürken, AKP, Meclis’ten geçirdiği kanunla, MİT vazifelilerinin soruşturulması müsaadesini Başbakanlığa bağladı.

133733863 screenshot4

17-25 ARALIK OPERASYONLARI: GÜLENCİLER’LE KOPUŞ

Dönemin İstanbul Cumhuriyet Başsavcı vekili Zekeriya Öz’ün koordine ettiği yolsuzluk operasyonu kapsamında devrin İçişleri Bakanı Muammer Güler’in oğlu Barış Güler, İktisat Bakanı Zafer Çağlayan’ın oğlu Salih Kaan Çağlayan, Etraf ve Şehircilik Bakanı Erdoğan Bayraktar’ın oğlu Abdullah Oğuz Bayraktar, Halkbank Genel Müdürü Süleyman Aslan, iş insanları Ali Ağaoğlu, Reza Zarrab ve Fatih Belediye Lideri Mustafa Demir’in de ortalarında yer aldığı 89 kişi gözaltına alındı.

Soruşturmanın ikinci dalgası ise 25 Aralık 2013’te periyodun İstanbul Cumhuriyet Savcısı Muammer Akkaş’ın Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın oğlu Bilal Erdoğan’ı kuşkulu sıfatıyla söze çağırmak istemesiyle yaşandı.

Söz konusu operasyonların Gülen yanlısı savcılarca gerçekleştirildiğini savunan ve bunun iktidarını maksat alan siyasi bir operasyon olduğunu belirten Erdoğan, Gülencilere açık hal koydu.

Erdoğan, başlangıçta kendisine dayanak veren Gülencileri “Paralel yapı” olarak nitelendirdi. Başta emniyet olmak üzere, devlet içinde Gülen yanlısı takımları vazifeden alarak etkisizleştirdi.

Sonraki yıllarda operasyonu başlatan Öz’ün de ortalarında bulunduğu savcılar ise yurtdışına kaçarken, çok sayıda Gülen yanlısı “FETÖ’cü” oldukları gerekçesiyle tutuklandı.

GEZİ PARKI PROTESTOLARI

Taksim Meydanı’ndaki Seyahat Parkı’nda Topçu Kışlası’nın tekrar inşa edilmesi maksadıyla Seyahat Parkı’nın Asker Ocağı caddesine bakan duvarın 3 metrelik kısmı 27 Mayıs 2013 gecesi yıkıldı, 5 ağaç da yerinden söküldü.

Bunun üzerine Taksim Dayanışması kümesinin üyeleri iş makinalarının önüne geçerek daha fazla yıkım yapılmasını engelledi.

Ardından bu kümeden 50 kişi parkta çadır kurarak sabaha kadar nöbet tuttu. Polisin müdahalesi üzerine Seyahat hareketlerine takviye artarken, Erdoğan’ın 29 Mayıs’ta “Ne yaparsanız yapın. Orası için karar verdik. Yapacağız” açıklamasının artından, toplumsal medya üzerinden yapılan paylaşımlarla protestolar ülke çapına yayıldı.

133815949 screenshot2

Erdoğan’ın “çapulcu” diye reaksiyon gösterdiği protestolar, polisin sert müdahalelerine rağmen günlerce sürdü.

Eylemlere katılan Ali İsmail Korkmaz, Mehmet Ayvalıtaş, Abdullah Cömert, Ethem Sarısülük, Berkin Elvan’ın da bulunduğu 8 sivil yurttaş ile 2 polis memuru hayatını kaybetti. 10 bine yakın kişi yaralandı.

Yaklaşık 1,5 ay süren protestolar polisin sert müdahalesiyle son buldu ve çok sayıda kişi gözaltına alındı, tutuklandı.

133925021 screenshot3

15 TEMMUZ DARBE GİRİŞİMİ

Tarih 15 Temmuz 2016’yı gösterdiğinde Türkiye, tarihinde görülmemiş bir darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kaldı.

15 Temmuz akşamüzeri İstanbul Boğazı ve Fatih Sultan Mehmet köprüleri askerler tarafından trafiğe kapatılırken, ilerleyen saatlerde askeri jetler TBMM, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi, Ankara Emniyet Müdürlüğü, Özel Harekat Başkanlığı ve TÜRKSAT’ı bombaladı.

Dönemin başbakanı Binali Yıldırım ekranlardan bunun bir darbe teşebbüsü olduğunu açıkladı.

Daha sonra CNN Türk’e bağlanan Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Milletimizi, vilayetlerimizin meydanlarına, havalimanlarına davet ediyorum” daveti yaptı.

Dönemin Genelkurmay Lideri Hulusi Akar’ın da ortalarında bulunduğu isimler darbeci askerler tarafından kelepçelendi.

Gece boyunca süren çatışmaların akabinde darbe teşebbüsü bastırıldı, 179’u sivil, 246 kişi hayatını yitirdi.

Darbe teşebbüsünün akabinde, Türkiye’de “olağanüstü hal” ilan edildi. Darbe teşebbüsüne katılanlar tutuklanırken, kimileri da firar etti.

133942167 screenshot2

DEMİRTAŞ TUTUKLANDI, BELEDİYELERE KAYYUM ATANDI

OHAL sürecinde, yalnızca darbe teşebbüsüne katılan FETÖ’cüler değil, muhalif olarak görülen birçok aydın, akademisyen ve siyasetçi tutuklandı.

İktidar, tahlil sürecinin sona ermesinin akabinde, HDP’ye tavrını sertleştirdi.

Önce CHP’nin de takviyesiyle milletvekilliği dokunulmazlığının kaldırılmasına dönük süreksiz Anayasa değişikliği yapıldı.

Darbe teşebbüsünden sonra ise 4 Kasım 2016’da, ortalarında eski HDP Eş Genel Liderleri Selahattin Demirtaş ile Figen Yüksekdağ’ın da bulunduğu çok sayıda milletvekili tutuklanarak cezaevine gönderildi.

Sonraki yıllarda siyasilere yönelik operasyonların devamı geldi. HDP’li çok sayıda belediye lideri tutuklandı, yerlerine kayyum atandı.

BAHÇELİ, BAŞKANLIK SİSTEMİNİN YOLUNU AÇTI, İTTİFAK ORTAĞI OLDU

MHP Genel Lideri Devlet Bahçeli, geçmişte sert sözlerle eleştirdiği ve bilhassa 17-25 Aralık yolsuzluk savları nedeniyle maksat aldığı AKP ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’a, darbe teşebbüsü sonrasında tam dayanak verdi ve akabinde da Türkiye’de hükümet sistemi değişikliğinin yolunu açtı.

Bahçeli, cumhurbaşkanı olarak parti ile bağları kesilmesine rağmen OHAL periyodunda, Bakanlar Kurulu’na başkanlık etmeye başlayan Erdoğan’a, 11 Ekim 2016’da “fiili duruma tüzel boyut kazandırmak gerek” diyerek, başkanlık sistemi teklifini Meclis’e sunma daveti yaptı.

AKP ve MHP milletvekilleri, “cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi” olarak isimlendirdikleri sistem değişikliğine ait anayasa değişikliği teklifini Ocak 2017’de Meclis’e sundu.

Meclis’te referandum aralığında kabul edilen Anayasa değişikliği önerisi, 16 Nisan 2017’de yapılan halk oylamasında ise yüzde 51,4 oranında “evet” oyu aldı.

Bahçeli 8 Ocak’ta, kendilerinin cumhurbaşkanı adayı çıkarmayacağını ve aday olması halinde Erdoğan’ı destekleyeceğini açıkladı.

Sistem değişikliğinin akabinde Bahçeli’nin erken seçim talebi AKP’de karşılık buldu.

Seçim yasası değişikliği ile siyasi partilerin “ittifak” yapmaları yasal hale getirirldi.

MHP ile kurulan “Cumhur İttifakı” ile birlikte Erdoğan, yüzde 52,6 oy oranıyla Türkiye’nin yeni sisteminin birinci cumhurbaşkanı oldu.

Anayasa değişikliği doğrultusunda partisine döndü ve tekrar AKP Genel Lideri oldu.

134006475 screenshot4

BÜYÜKŞEHİRLERİ KAYBETTİ

AKP, başkanlık sistemine geçilmesinin akabinde 31 Mart 2019’da yapılan lokal seçimlerde birinci büyük kaybını yaşadı.

MHP ile lokal seçimlerde 51 vilayette ittifakını sürdüren AKP, Ankara, İstanbul’un da ortalarında bulunduğu birçok büyükşehir ve belediyeyi CHP’ye karşı kaybetti.

CHP, UYGUN Parti, Saadet Partisi ve Demokrat Parti’den oluşan “Millet İttifakı” da en kıymetli seçim muvaffakiyetini kazandı.

AKP’nin İstanbul seçimlerine itiraz etmesi üzerine 23 Haziran’da yenilenen İstanbul büyükşehir belediye başkanlığı seçimlerini CHP’nin adayı Ekrem İmamoğlu, açık orta farkla bir sefer daha kazandı.

134025108 screenshot2

PARTİDEN KOPUŞLAR BAŞLADI

Başkanlık sistemine geçilmesinin akabinde, uygulamaları ve aldığı kararlarla muhalefetin “tek adam” olarak nitelendirdiği Erdoğan ile parti kuruluşunda birlikte hareket kimi isimler partiden koptu.

Erdoğan hükümetlerinde Başbakanlık misyonunda bulunan Ahmet Davutoğlu, Gelecek Partisi’ni kurarken, eski bakanlardan Ali Babacan da Demokrasi ve Atılım Partisi’ni kurarak, muhalefet cephesine geçti.

AKP İÇİN EN KRİTİK SEÇİM: 2023

20 yıl iktidarda kalmayı başaran AKP için en kritik seçimlerden birisi ise 2023’te yapılacak seçimler oluşturacak.

Zira AKP’nin karşısındaki muhalefet bloğu, AKP’den kopan Babacan ve Davutoğlu’nu da kapsayacak biçimde birleşti.

2019 lokal seçimlerinde batı vilayetlerinde aday çıkarmayarak, muhalefete dolaylı dayanak veren HDP, 6’lı masada yer almasa da AKP ve MHP ittifakına karşı tavrıyla biliniyor.

Cumhurbaşkanlığına yine aday olacağını açıklayan Erdoğan’ın karşısına muhalefetin kimi aday çıkaracağı şimdi netleşmiş değil.

2 yıllık pandemi sürecinin akabinde ağır bir ekonomik krizle karşı karşıya kalan AKP iktidarının, geçen aralık ayında kur krizi ile başlayan yüksek enflasyon ve hayat pahalılığının önüne geçememesi, seçimlere dönük en değerli açmazını oluşturuyor.