Ahtapotların 8 Sıra Dışı Özelliği

ahtapotlarin 8 sira disi ozelligi psF1pKNJ

ahtapot ozellikleri 1653378055

İnsanlık olarak her ne kadar gözümüzü daha çok gökyüzüne dikmiş ve uzayın gizemlerini çözmeye odaklanmış olsak da, aslında ayaklarımızın tabanında mucizevi ömür formlarıyla dolu olan denizler ve okyanuslar var. Dünya üzerindeki hayat çeşitliliğinin en ağır olduğu yerlerden biri olan okyanuslarda ve denizlerde tam olarak kaç cins yaşadığını kesin olarak bilmiyoruz.

Şimdiye kadar yaklaşık olarak 250 bin çok hücreli deniz canlısı listelenmiş durumda. Lakin bu yüksek sayıya karşın denizlerde yaşayan canlıların neredeyse %91’inin hala bilinmediği düşünülüyor. Tanıdığımız deniz canlılarından kimilerinin sıra dışı özellikleri ise ‘kim bilir hiç bilmediğimiz fakat inanılmaz özelliklere sahip ne kadar daha canlı var?’ sorusunu sorduruyor. Bu canlılardan biri de ahtapotlar. Pekala ahtapotlar hangi özellikleriyle bu kadar ‘özel’ olmayı başardılar? Birlikte göz atalım.

3 santimden 9 metreye: 300’den fazla ahtapot çeşidi var

118128bb4814d86f639e399d7208a733ebb17894

Ahtapot deyince herkesin gözünün önüne değişik bir imaj gelebilir. Kimimiz dev bir ahtapot hayal ederken kimimiz parmak uzunluğunda minik ahtapotları düşünebiliriz. Bunun sebebi bilinen 300’den fazla ahtapot olması. Üstelik ahtapotların boyutları 3 santimetre ile 9 metre ortasında değişebiliyor. İnanılmaz bir aralık…

Ahtapotlar konutlarına kapı yapar, konutlarını süsler ve yalnız yaşar

2d6ce44ffd58c3c66d8863d8f0c61c8a66bbf0c1

Ahtapotların genel olarak yalnız yaşadığını ve çoğunlukla yengeç, karides ve yumuşakçalarla beslendiklerini biliyoruz. Ayrıyeten bu garip canlılar, ‘evlerinin’ girişlerine taşlar taşıyıp kapı üzere kullanarak içine girdikten sonra kapılarını kapatıp kendilerini muhafaza altına alıyorlar. Bu özel ve zımnî konutlarına kapı yapmanın yanında ömür alanlarını deniz kabuklarıyla ‘süsleme’ davranışı da gösteriyorlar.

Üç kalpleri var ve kanları mavi renkte

8584a9b265ee0346fde3fc0d44227202801343b9

Ahtapotların toplamda üç kalpleri var. Bu kalplerden biri tüm bedene kan pompalamakla görevliyken başka ikisi de ahtapotların solungaçlarına kan pompalıyor. Ayrıyeten üç kalpleri olan ahtapotların kanları da kırmızı renkte değil; mavi renkte. Bunun sebebiyse kanlarında hemoglobin isimli demir pigmenti yerine, hemosiyanin isimli bakır pigmentine sahip olmaları.

0,3 saniyede ‘yok olabiliyorlar’ ve çok zehirli cinsleri var

Ahtapotların büyüleyici özelliklerinden biri de inanılmaz kamuflaj yetenekleri. 0,3 saniyede büyük bir süratle kendilerini kamufle edebilen ahtapotlar, üzerinde bulundukları yerin rengini ve dokusunu adeta kendilerini ‘yok edecek’ düzeyde düzgün taklit ediyorlar.

Fakat geliştirdikleri tek savunma düzeneği bu değil. Tıpkı vakitte kimi ahtapot cinsleri öldürücü derecede zehirli olabiliyor. Bilinen en zehirli ahtapotlardan biri olan mavi halkalı ahtapotlar, birebir anda 26 yetişkini öldürebilecek kadar güçlü bir zehir salgılıyor ve bu zehir siyanürden 10 bin kat daha zehirli.

Alet kullanabiliyorlar ve insanları birbirinden ayırt edebiliyorlar

Ahtapotların etkileyici zekalarına en büyük delillerden biri de alet kullanabiliyor olmaları. Aslında alet kullanma maharetinin sadece insanlara, kimi primat cinslerine ve kuşlara mahsus olduğu biliniyordu. Ancak ahtapotlar bu bilgiyi baştan aşağı değiştiriyor.

Örneğin ahtapotlar etrafta saklanacak bir yer olmadığında etrafta buldukları kabukları birleştirerek kendilerine saklanacak yerler yapabiliyor, akvaryum tankı üzere bir omurgasız bir canlı için hayli kompleks olabilecek bir yapının filtreleme sistemlerini sökebiliyor ya da hapsedildikleri şişelerin kapaklarını açarak ‘kaçabiliyor’.

Tek seferde yaklaşık 50 bin yumurta bırakıyorlar ve anne ahtapotlar yavrularını korumak için kendi ‘kollarını yiyor’

09b1c76212bbafe77b906d0a7c43388348c29344

Ahtapotların ömürleri fazla uzun değil; ortalama 1 – 5 yıl ortasında olduğu düşünülüyor. Hatta 6 aylık ömrü olan ahtapotlar da var. Lakin bu kısa ömürlerinde dişi ahtapotlar on binlerce yavru dünyaya getiriyor.

Bir ahtapotun tek seferde ortalama 50 bin yumurtlayabildiğini biliyoruz. Bu yumurtaların çatlaması yaklaşık 40 gün sürüyor. Bu süreçte anne ahtapotların yumurtalarını hem tehlikelere karşı muhafazası hem de yumurtaların üstünde akıntı oluşturarak ‘havalandırması’ gerekiyor. Bu ağır mesai yüzünden aç kalan anne ahtapotların kendi kollarını yiyebildiği biliniyor. Lakin bu davranışın hapsedilen ahtapotlarda da görüldüğü; bu yüzden de gerilime dayalı bir davranış olabileceği düşünülüyor.

Ahtapotların ‘kollarıyla’ ilgili dikkat çeken şey yalnızca sayısı değil

9453017a7cdab79843967169873fd45429fd83e9

Ahtapotların sekiz kolları olduğunu biliyoruz. Lakin bu canlıların kollarıyla ilgili temel dikkat çeken şey sayısı değil. Her bir ahtapot kolu beyinden bağımsız hareket ederek karar alabiliyor ve hatta beyinden ayrıldıktan saatler sonra bile reaksiyon vermeye devam edebiliyor. Yani bir nevi ahtapotların kolları da kendi beyinleri varmış üzere davranabiliyor.

Ayrıyeten tekrar kollarında bulunan kemoduyusal hücreler sayesinde ahtapotlar kollarıyla sırf dokunarak değil tadarak da bilgi topluyor. Bir de ahtapotlar, kopan kollarını tekrar çıkartabiliyor.

Sahiden de ‘bu dünyadan olmayabilecekleri’ tez edildi

d93f36034d745399a60e38b6fd0b1c0ef6b3024f

Ahtapotlar ve büyüleyici özellikleri hakkında geçtiğimiz yıllarda yayınlanan bir makale büyük tartışma yaratmıştı. Bir küme bilim insanı, ahtapotların bu dünyadan olmadığını sav etti. Teorileri ise ‘uzaylı bir virüsün’ milyonlarca yıl evvel bir gök taşı ile dünyaya taşındığı ve ilkel bir mürekkep balığı popülasyonuna ‘bulaşarak’ ahtapotlara dönüşmelerini sağladığı istikametinde.

Bu garip argümanın ortaya atılma sebebi ise ahtapotların evrimlerinde ve gen dizilimlerinde kimi noktaların bilinmezlerle dolu olduğu tezi. Lakin bu makale yayınlandıktan sonra bilim dünyasının neredeyse tamamı bu tezleri reddetti. Zira ahtapotların gen dizilimleri aslında 2015 yılında çözülüp paylaşılmıştı ve evrimlerindeki ‘gizemli’ sıçrayışların o kadar da gizemli olmadığına dair pek çok araştırma yapıldı.