3 yıldır araştırılıyordu: İklim değişikliğiyle böcekler hastalık taşıyarak Türkiye’ye geliyor

3 yildir arastiriliyordu iklim degisikligiyle bocekler hastalik tasiyarak turkiyeye geliyor uK3rpTiu

1660205707883 dc

İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Kısmı Botanik Anabilim Kısmı Bitki Görüntüleme Tahlil Laboratuvarı’nda 4 araştırmacı 3 yıl boyunca bitkilerin üzerinde bulunan virüsler ve canlıları inceledi. Araştırmanın sonucunda, iklim değişikliği nedeniyle hastalık taşıyan böceklerin Türkiye’ye geldiği tespit edildi. Dr. Işıl Tulum, “Tekirdağ, Lüleburgaz, Edirne, Çanakkale, Balıkesir sınırında bu böceklerle çok fazla müsabakaya başladık. Çok farklı vektörleri de var. Bunlar daha evvelden Türkiye’de olup hastalık taşımayan versiyonlarının artık hastalık taşıdığını fark ettik” dedi.

TÜBİTAK-2232 Milletlerarası Başkan Araştırmacılar Programı takviyesi ile 2019 yılında kurulan İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Kısmı Botanik Anabilim Kolu Bitki Görüntüleme Tahlil Laboratuvarında, 4 araştırmacı, 3 yıldır bitkiler üzerinde bulunan virüsler ile canlıları inceliyor. Araştırmada böcekler aracılığıyla taşınan ve bitki hastalığı olan “fitoplazma” mikroskopla izleniyor. Dr. Işıl Tulum’un yürütücülüğünü üstlendiği proje ile bitki üzerinde bakteri kümelerinin nasıl oluştukları ve hastalık yapma sistemleri araştırılıyor. Araştırmaların sonucunda, iklim değişikliği sebebiyle güneyden kuzeye yanlışsız artan sıcaklık doğrultusunda birçok hastalık taşıyan böceklerin Türkiye’ye geldiği tespit edildi.

Araştırmalara nazaran, Türkiye’nin iç ve kuzey kısımlarına ‘Cicada’ ailesine ilişkin küçük ağustos böcekleri yayıldı. Türkiyede artan sıcaklık nedeniyle gelen böcekler, Fransa’da asma yapraklarda görülen ve yapraklarda siyah odunlaşma yaratan “Bois Noir” hastalığını taşıyarak geliyor. 2019 yılından itibaren böcekler aracılığıyla taşınan ve bitki hastalığı olan “fitoplazmalar” üzerine araştırma yapan Dr. Işıl Tulum, hastalık taşıyan böceklerin kimyasal ilaç ile yok edilemeyeceğini belirtiyor. 

“Asmalarda Bois Noir hastalığını görüyoruz”

Dr. Işıl Tulum, asma yapraklarda sarılık tipi belirti gösteren, yapraklarda siyah odunlaşma yaratan “Bois Noir” hastalığının Türkiye’de yaygınlaştığını açıklayarak, “Çalışmalarımız temel olarak fitoplazma ismi verilen ve minimal genoma sahip olan ve iklim değişikliği ile çok alakalı olan bir patojenin incelenmesi üzerine yapılıyor. Bununla ilgili olarak yaklaşık 3 yıldan beri projemizi sürdürüyoruz. Son gördüğümüz çalışmalar şunu gösteriyor; iklim değişikliği sebebiyle bir sıcaklık farklılığı gözlemliyoruz. Bu da güneyden kuzeye yanlışsız bir sıcaklık artışı halinde. Bu sebeple birçok hastalık faktörünü taşıyan böceğin sıcaklık farklılıklarına nazaran kendilerine daha uygun olan optimal şartlara yanlışsız hareket ettiği ve hastalığı o tarafta yaydığını görüyoruz. Hasebiyle biz daha güney alanlarında ve Türkiye’de karşılaşmadığımız hastalık faktörlerinin aslında şu anda Türkiye’nin iç bölümlerinde hatta kuzey kesitlerinde yayılmaya başladığını gözlemledik. Çok fazla güney kısımlarında karşılaştığımız domateslerde sertleşme, meyvelerin çekirdek vermemesi üzere ya da Fransa’da karşılaşılan asmalarda Bois Noir hastalığını görüyoruz. Bu da asmanın verdiği üzümün taşlaşmasına sebep oluyor. Asmanın yaprakları kendi içine çöktüyse, kırmızı üzümler daha taş ve gri hale geldiyse bunların varlığından kelam edebiliriz” dedi.

“Cicada ailesine ilişkin küçük ağustos böceği”

Işıl Tulum, Cicada ailesine ilişkin küçük ağustos böceklerinin Marmara Bölgesi’nde yüklü olarak görüldüğünü belirterek, “Her vakit karşılaştığınız küçük küçük ağustos böceğinin ailesinden gelen bir böcek. Asma bahçelerinde çok fazla karşılaşıyoruz. Bilhassa yeni yaptığımız çalışmada, Tekirdağ, Lüleburgaz, Edirne, Çanakkale, Balıkesir çizgisinde bu böceklerle çok fazla müsabakaya başladık. Çok farklı vektörleri de var. Bunların daha evvelce Türkiye’de olup hastalık taşımayan versiyonlarının artık hastalık taşıdığını fark ettik. İstanbul’da da var, bizim üniversitemizin etrafında bulunan tüm asma bulunan bölgelerde bu böcekle karşılaşıyoruz. Cicada ailesine ilişkin küçük ağustos böceği, İngilizcesi Leafhopper şeklinde” diye konuştu.

“Kimyasala karşı direnç kazanırlarsa gayretimiz çok sıkıntı olacak”

Böceklerin kimyasal ilaçla yok edilemeyeceğini lisana getiren Işıl Tulum, şöyle devam etti:

“En kolay sistem pestisit uygulaması. Pestisitlerin düzgün uygulanmadığında buna dirençli olan çeşitlerle karşılaşabiliyoruz. Bu böceklerin yayılımını ve nelerden etkilendiğini, doğal yollarla da nasıl onlardan kurtulabiliriz diye araştırıyoruz. Ön çalışmalarımız aşikâr ekstraktların muhakkak cinslerin bu böceklerin uzaklaştırılmasında yararlı olabileceğini gösteriyor. Lavanta üzere, limon ağacı gibi… Bunların araştırması devam ediyor. Kimyasal bir şey tercih etmememiz gerekiyor zira çok ahenk sağlayabilen organizmalar. Şayet kimyasal rastgele bir şeye karşı direnç kazanırlarsa bu sefer onlarla çabamız çok sıkıntı olacak. Aslında tabiatın uğraş düzeneğini ‘Biz onu nasıl kullanabiliriz’ halinde kullanıyoruz.” (DHA)