1 Ağustos 2014’te yürürlüğe giren İstanbul Sözleşmesi nedir? İstanbul Sözleşmesi nasıl imzalandı? İstanbul Sözleşmesi yürürlükte mi?

1 agustos 2014te yururluge giren istanbul sozlesmesi nedir istanbul sozlesmesi nasil imzalandi istanbul sozlesmesi yururlukte mi BBBDrhmI

kapak 133833

Türkiye’de bayana karşı şiddetin önlemesi ismine imzalanan bir insan hakları sözleşmesi olan ‘İstanbul Sözleşmesi’ ya da tam ismiyle “Kadına Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Gayrete Ait Avrupa Kurulu Sözleşmesi“nden Türkiye, Mart 2021’den çekilme kararı aldı. Pekala, bu kadar çok tartışılan İstanbul Kontratı nedir? İşte akıllara gelen soruların yanıtı…

133416518 istanbuls195182zle197159mesi2

İSTANBUL KONTRATI NEDİR?

İstanbul Sözleşmesi ya da tam ismiyle Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Gayrete Ait Avrupa Kurulu Sözleşmesi, Avrupa Kurulu tarafından hazırlanan, 45 ülke ve Avrupa Birliği tarafından imzalanan, bayana yönelik şiddet ve aile içi şiddeti tedbire ve bununla gayrette temel standartları ve devletlerin bu mevzudaki yükümlülüklerini belirleyen memleketler arası insan hakları mukavelesidir. Mukavele, Avrupa Kurulu tarafından desteklenmektedir ve taraf devletleri hukuksal olarak bağlar.

İSTANBUL MUKAVELESİ NE VAKİT İMZALANDI?

Sözleşmenin taslağı, 7 Nisan 2011‘de Strazburg’da Avrupa Kurulu Bakan Yardımcıları’nın 1111. toplantısında kabul edildi. Mukavele, İstanbul’da gerçekleşen Avrupa Kurulu Bakanlar Komitesi’nin 11 Mayıs 2011 tarihindeki 121. toplantısında imzaya açıldı.  Yani İstanbul Mukavelesi, direkt Türkiye’nin de kurucusu ve üyesi olduğu Avrupa Konseyi’ne ilişkin.

133613698 istanbuls195182zle197159mesi

ADINI İMZALANDIĞI YERDEN, İSTANBUL’DAN ALDI

Türkiye, 11 Mayıs 2011’de mukaveleyi birinci imzalayan ve 24 Kasım 2011’de parlamentosunda onaylayan birinci ülke oldu.

Sözleşme, 11 Mayıs 2011’de İstanbul’da imzaya açılmış olması nedeniyle kısaca “İstanbul Sözleşmesi” olarak bilinmektedir ve 1 Ağustos 2014 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 

Sözleşmesinin imzalandığı periyotta Avrupa Konseyi’nin periyot başkanlığını daTürkiye yürütüyordu.

MECLİSTE 246 KABUL OYU, 1 ÇEKİMSER OY 

Türkiye İstanbul Mukavelesi’nin birinci imzacı devletlerinden olup 24 Kasım 2011’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde 247 vekilden 246’sının kabul oyu, 1 vekilin çekimser oy vermesi ile mukaveleyi uygun bulan 6251 sayılı kanunu “onaylayarak”, parlamentosundan geçiren birinci ülke olmuştur.

İstanbul Mukavelesi’nin kabul edildiği gece tek çekimser oyu kullanan AKP Ardahan Milletvekili Orhan Atalay, sonraki sabah oyunu ‘Evet’ olarak değiştirmiştir.

133624788 kapak121812

AKP VE İSTANBUL SÖZLEŞMESİ

2015’te bir dergide Dünya Bayanlar Günü vesilesiyle bir başmakale yazan AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin kontrata “çekincesiz” imza koyduğunu, birçok ülkede “ekonomik kriz” nedeniyle çıkmayan ahenk maddelerinin Türkiye’de 6284 sayılı muhafaza kanunu ile çıkarıldığını belirtti. Aile ve Toplumsal Siyasetler Bakanı Fatma Şahin ise kontrata taraf olunması hakkında “önemli bir iradedir, gereğini yapmak da hepimizin görevidir” açıklamasında bulundu.

İSTANBUL MUKAVELESİ’NDE NASIL ÇIKILDI?

Şubat 2020’de Türkiye’de, AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Sözleşme’nin gözden geçirileceği gündeme getirildi. Birebir periyotta ve sonraki süreçte birtakım muhafazakâr yayın organlarında ve dini cemaatlerde Kontratın “Türk aile yapısını bozduğu“, “eşcinselliğe yasal taban hazırladığı” istikametinde propagandalar yayılmaya başladı.

20 Mart 2021 tarihinde Resmî Gazete‘de bir gecede yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile AİHM kurallarını temel alan bir insan hakları kontratı olan İstanbul Sözleşmesi’ninTürkiye bakımından feshedilmesine karar verildi. Türkiye tarafından Avrupa Kurulu Genel Sekreterliği’ne 22 Mart 2021 tarihinde fesih bildirimi ulaşmış ve Genel Sekreterlik bu feshin 1 Temmuz 2021 tarihinde yürürlüğe gireceğini duyurmuştur.

133716410 kapak101458

Geri çekilme kararı, Türkiye’deki muhalefet partiler, yabancı devlet önderleri, Avrupa Kurulu, STK’lar ve toplumsal medyada da dahil olmak üzere hem yurt içinde hem de yurt dışında pek çok kesim tarafından eleştirildi. 

Cumhurbaşkanlığı Bağlantı Başkanlığı 21 Mart 2021 tarihinde yaptığı resmi açıklamada çekilmenin kontratın 80. hususuna uygun olarak yapıldığını söyledi. Kontrattan çekilme nedenini de ”İstanbul Mukavelesi, Türkiye’nin toplumsal ve ailevi kıymetleriyle bağdaşmayan eşcinselliği olağanlaştırmaya çalışan bir kesim tarafından manipüle edilmiştir,” denilerek, alınan kararın münasebeti buna dayandırıldı.

SÖZLEŞMEYE NEDEN KARŞI ÇIKILIYOR?

Türkiye’de İstanbul Sözleşmesi’ne yönelik tartışmalar ve itirazlar 2019’dan itibaren iki temel durum üzerine ağırlaştı:

  • Toplumsal cinsiyet eşitliğini düzenleyen 3. ve 4. unsurların, eşcinsel birliktelikleri yasal teminat altına aldığını ve bu durumun toplum yapısına ziyan verdiği,
  • Kadının beyanı temel alınarak erkekler için verilen meskenden uzaklaştırma kararının aileleri yıktığı. Taraflar ortasında, şiddete ait arabuluculuk ve uzlaştırma süreçlerinin yasaklanmasını öne süren 48. hususa ait itirazlar üzere propagandalar kelam konusu.

133813287 kapak151527

İSTANBUL KONTRATI NE SAĞLAR?

İstanbul Sözleşmesi, bayana yönelik şiddetin önlenmesi ve bununla bir arada bayanın güçlendirilmesini sağlar. İstanbul Kontratı bu durumların önlenmesini sağlıyor. Bunun yanı sıra, faal soruşturma yürütülmesi ve dayanak, muhafaza düzenekleri sağlanması ve ikincil mağduriyetler oluşturulmaması hususlarında devlete yol haritası çizer ve denetlenmesini sağlar.